ଦ୍ୱାରକାନଗରୀକୁ ମଧୁ, ଭୋଜ, ଦାଶାର୍ହ, କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମାନ, ସେମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖୁଥିଲେ। ଏହିପରି ରକ୍ଷାରେ, ନଗରୀ ଭୋଗବତୀ ନଗରୀକୁ ସର୍ପମାନେ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରହୁଥିଲା। ସମସ୍ତ ଋତୁରେ, ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଦ୍ୱାରକା ନଗରୀ ଶୁଭ ଗଛ, ଲତା, ଆଶ୍ରମ, ବାଗ, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ପଦ୍ମପୁଷ୍କର ଝିଲିକିରେ ଅତି ଚମକୁଥିଲା। ନଗରର ଦ୍ୱାର, ଦ୍ୱାରମଣ୍ଡପ ଓ ରାସ୍ତାରେ ମହାଉତ୍ସବ ତୋରଣ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ରଙ୍ଗିନ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜପତାକାରେ ଶୋଭିତ, ଆଉ ଭିତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତୀବ୍ର ଆଲୋକ ଅଟକାଯାଇଥିଲା। ମହାମାର୍ଗ, ରାସ୍ତା, ବଜାର ଓ ଚଉକଗୁଡ଼ିକୁ ସଫା କରାଯାଇଥିଲା, ସୁଗନ୍ଧ ଜଳ ଛିଟାଯାଇଥିଲା, ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ଧାନଦାଣାରେ ସଜାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରର ଦ୍ୱାରେ ଦହି, ଧାନ, ଫଳ ଓ ଆଖୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ, ବଳି, ଧୂପ ଓ ଦୀପରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା। ଜଣାଗଲା ଯେ, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆସୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ବସୁଦେବ, ମହାମନା ଅକୃର, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ବଳରାମ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ଜାମ୍ବବତୀପୁତ୍ର ସାମ୍ବ ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ତେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଶୟନ, ଆସନ, ଭୋଜନ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ମହାଗଜକୁ ଆଗରେ ରଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଙ୍ଗଳ ଶ୍ରୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା, ଶଂଖ ଓ ଭେରୀ ଧ୍ୱନିରେ, ଚାରିପାଖରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶ୍ରୀଗୁଣଗାନ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତେ ଚରିଅଟ ଉପରେ ସ୍ନେହ ଓ ଭକ୍ତିରେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ଶତଶଃ ମହାଗଜ, ମୁକୁତ ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ମୁହଁ ଓ ଗଣ୍ଡ ଚମକୁଥିବା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନର ଉତ୍ସାହରେ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଲେ। ନୃତ୍ୟକାର, ଅଭିନେତା, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ଗାୟକମାନେ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିଲେ। ଭଗବାନ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପରିବାର ଓ ନାଗରିକମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସହଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଚାରାନୁସାରେ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। କେଉଁଠି ନମସ୍କାର, କେଉଁଠି ଆଳିଙ୍ଗନ, କେଉଁଠି ହସି ଦୃଷ୍ଟି, ଏପରି ଭାବେ ସେ ଦୂରସ୍ଥ ଥିବାମାନେଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଦେଲେ। ପରେ, ବଡ଼ମାନେ, ପୁରୋହିତ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ବୃଦ୍ଧାତି ଆଦିଙ୍କ ସହିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରି, ଗାୟକମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ନେଉଥିବା ମଧ୍ୟରେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦ୍ୱାରକାର ରାଜପଥରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ନଗରର ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ନିଜ ମହଳରେ ଚଢ଼ିଗଲେ। ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନଥିଲା, କାରଣ ସେ ଶ୍ରୀର ନିବାସ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଉତ୍ସ। ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀ ଶ୍ରୀର ନିବାସ, ମୁହଁ ଦୃଷ୍ଟିଙ୍କ ପାଇଁ ଆମ୍ରତପାତ୍ର, ବାହୁ ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ଅରବିନ୍ଦପଦ ଧର୍ମିକମାନେଙ୍କର ଶରଣ। ଧଳା ଛତ୍ର, ଚାମର ଓ ତାଜା ଫୁଲରେ ମାର୍ଗ ଉପରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ଓ ବନମାଳା ପିନ୍ଧି, ସେ ମେଘ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ବିଜୁଳି ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ପରେ, ସେ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ମାନମାତାଙ୍କ ଆଳିଙ୍ଗନରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦେବକୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସାତଜଣଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଲେ। ସେମାନେ ଅତି ସ୍ନେହରେ ଅଂଶୁ ଝରାଇ ତାଙ୍କୁ କୋଳେ ଉଠାଇ ନେଲେ। ଏପରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଅପୂର୍ବ ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ୧୬,୦୦୦ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କର ଅଲଗା ମହଳ ଥିଲା। ଏତିକି ଦିନ ଅଲଗା ଥିଲାପରେ, ତାଙ୍କର ପତି ଘରକୁ ଫେରିବାର ଖବର ମିଳିବା ସହିତ, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସନ ଓ ଶୟନ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ମନେ ଉତ୍ସବର ଆନନ୍ଦ, ମୁହଁ ଓ ନୟନ ନମ୍ରତାରେ ନମାଇ ରହିଲେ। ତାଙ୍କର ଭାବନା ଅଟକେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ତଥାପି ଭୃଗୁବଂଶୀ ସେଇ ମହିଳାମାନେ, ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ପତିଙ୍କୁ ଆଳିଙ୍ଗନ କଲେ, ଭିତରେ ଅପାର ଆଗ୍ରହ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଝଲକିଲା, ଲଜ୍ଜା ଭାବରେ ଅଂଶୁ ଝରିଲା। ଘରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷଣରେ ତାଙ୍କର ଚରଣ ନୂତନ ଲାଗୁଥିଲା; ଯେଉଁ ଚରଣକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ କେବେ ଛାଡ଼ନାହାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଜନାନୀମାନେ କିପରି ଅଲଗା ହେବେ? ଏପରି ଭାବେ, ଭୂଭାର ରୂପେ ଜନ୍ମିଥିବା ରାଜାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱେଷ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ସେମାନେ ଏକାଉପରେ ଏକା ଶକ୍ତି ବ୍ୟୟ କରି, ପବନ ଅଗ୍ନିକୁ ମାରିଦେଉଥିବାପରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେମାନେଙ୍କୁ ନିଜେ ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ଦୂରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ। ଭଗବାନ୍ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମାନବ ଲୋକରେ ଅବତରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠା ମହିଳାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାନବ ପରି ଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ନୟନ, ମୃଦୁ ହସ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଚାହାଣିରେ ମନ୍ମଥ ମଧ୍ୟ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ଧନୁଷ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତଥାପି ସେଇ ସମସ୍ତ ମହିଳା ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ମଣିଷମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ତାଙ୍କୁ ଲୋକଧର୍ମରେ ଲିନ ଭାବେ ଭାବନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଅସଙ୍ଗ ଅଛନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ନିଜ ମାନଦଣ୍ଡରେ ଅନ୍ୟକୁ ମାପନ୍ତି। ଏହା ଭଗବାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀତ୍ୱ—ସେ ପ୍ରକୃତିରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତିଗୁଣରେ ବନ୍ଧା ନୁହଁନ୍ତି; ଯେପରି ତାଙ୍କ ଶରଣାଗତ ଜ୍ଞାନୀର ମନ ଗୁଣରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ। ଅଜ୍ଞାନୀ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କର ମାପ ନ ଜାଣି, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଭାବନ୍ତି, ଯେପରି ଅବିଜ୍ଞ ମନ ଭଗବାନ୍କୁ ସୀମିତ ଭାବେ ଭାବେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ଦୁଇଜଣ ତେଜସ୍ୱୀ ବୃଷଭ ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ପଶୁମାନଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଅନୁକରଣ କରି ଖେଳୁଥିଲେ। ଏକଦିନ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ସହିତ ଯମୁନା ତଟେ ବଛା ଚରାଉଥିଲେ, ଏବେ ଏକ ଦାନବ ଆସିଲା, ଯାହା ବଛା ରୂପ ଧାରଣ କରି ଗୋଧୂଳିରେ ମିଶିଗଲା। ହରି ଅନାଗ୍ରହ ଭାବେ ବସି, ଏହି ଦାନବକୁ ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ତାଙ୍କୁ ପଛପା ଦେଖି, ପୁଛ ଧରି, ଘୁରାଇ ଏକ କପିଥ ଗଛ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଗଛର ଫଳ ଲାଗି ଦାନବ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ଏହା ଦେଖି ବାଳକମାନେ 'ବହୁତ ଭଲ! ବହୁତ ଭଲ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ।