ଦ୍ୱାରକା ନଗରର ନିବାସୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ନିଜକୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭାବିଲେ, କାରଣ ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦୟାଳୁ ମୁହଁ, ହସି ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ କୁରୁ ବା ମଧୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ମିତ୍ରମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ଦ୍ୱାରକା ନିବାସୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷଣ ଏକ ଅନେକ ଯୁଗ ପରି ଲମ୍ବା ଲାଗିଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିହୀନ ହେବା ପରି ଅନୁଭୂତି ହେଉଥିଲା। ଲୋକମାନେ ଏପରି କଥା କହିଥିଲେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ସଦା ଦୟାଳୁ, ଶୁଣି ଏବଂ ଦୟା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମଧୁ, ଭୋଜ, ଦଶାର୍ହ, କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରି, ନଗରକୁ ଭୋଗବତୀକୁ ସାପମାନେ ରକ୍ଷା କରିଥିବା ପରି ନିରାପଦ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଋତୁରେ, ଶୁଭ ବୃକ୍ଷ, ଲତା, ଆଶ୍ରମ, ଉଦ୍ୟାନ, ପାର୍କ ଓ ପଦ୍ମ ପୋଖରୀ ସହିତ, ଦ୍ୱାରକା ନଗର ଶ୍ରୀମୟ ଭାବରେ ଚମକୁଥିଲା। ଦ୍ୱାର, ଦ୍ୱାରପଣ୍ଟି ଓ ରାସ୍ତାରେ ଉତ୍ସବ ତୋରଣ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ଝଣ୍ଡା ଓ ପତାକା ଲଗାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଭିତରେ ରବିକିରଣ ରୋକାଯାଇଥିଲା। ବଡ଼ ରାସ୍ତା, ଚକ, ବଜାର ଓ ମଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକୁ ସଫା କରାଯାଇ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଛିଟାଯାଇ, ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ଧାନରେ ଶୁଭ ଶୋଭା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରର ଦ୍ୱାରେ ଦହି, ଧାନ, ଫଳ ଓ ଇଖ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ା, ଅର୍ପଣ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦିଆଯାଇଥିଲା। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି, ଉତ୍କଳ ପ୍ରକୃତିର ବସୁଦେବ, ଅକ୍ରୂର, ଉଗ୍ରସେନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଚାରୁଦେଶ୍ନ, ସାମ୍ବ (ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର) ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଉଲ୍ଲାସରେ ନିଜ ଶୟନ, ଆସନ ଓ ଭୋଜନ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ, ରାଜା ହାତୀକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ଶଙ୍ଖ ଓ ତୁରୀର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଚାଲିଥିଲା। ସମସ୍ତେ ଚାରିପାଖରୁ ରଥ ନେଇ ଆସି, ଅନୁସ୍ତୁତି ଓ ଭୟମିଶ୍ର ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଶତାଧିକ ହାତୀ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଚମକୁଥିବା କଣ ବିଭୂଷଣ, ଚକ୍ଷୁ ଓ ମୁହଁର ଶୋଭା ସହିତ ମହା ଶ୍ରୀ ଦେଉଥିଲେ। ନାଟକୀ, ଅଭିନେତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, କଥାକାର, ମଗଧ ଓ ଗାୟକମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶ୍ରୀମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିରାଟ୍ତା ଗାଇଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଜନମାନେ ଓ ନାଗରିକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥାନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ନମସ୍କାର, ଆଲିଙ୍ଗନ, ହାତ ଧରିବା ଓ ହସି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଦୂର ଥିବାମାନେ ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଚାହିଁଥିବା ଦାନ ଦେଲେ। ସେ ନିଜେ, ବୃଦ୍ଧ, ପୁରୋହିତ, ପତ୍ନୀ ଓ ବୟସ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଗାୟକମାନେ ସହିତ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦ୍ୱାରକାର ମହିଳାମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ନିଜ ମହଳରେ ଉପରକୁ ଉଠିଗଲେ। ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁବାଦ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ଚକ୍ଷୁ ତୃପ୍ତି ହେଲା ନାହିଁ; କୃଷ୍ଣ ଶ୍ରୀ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଉତ୍ସ। ତାଙ୍କ ଛାତି ଶ୍ରୀର ନିବାସ, ମୁହଁ ଚକ୍ଷୁ ପାଇଁ ପାତ୍ର, ଭୁଜା ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ଏବଂ ଚରଣ ଧର୍ମିକମାନେ ପାଇଁ ଶରଣ। ଧଳା ଛତା, ଚମର, ତାଳ ଫୁଲ ଝରାଯାଇଥିବା ପଥ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ଓ ବନମାଳାରେ ସେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିଲେ, ମେଘ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ଆପ୍ରବାହ ପରି କୃଷ୍ଣ ଚମକୁଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ମାନ୍ ଦେଇ ଦେବକୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସାତ ମାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶୁଭ ଉଲ୍ଲାସରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ସେ ମାମାନେ, ଭାଲିରେ ବିରାଜିତ କୃଷ୍ଣକୁ ଉଠାଇ ନିଜ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ରଖି, ଅନନ୍ୟ ଉଲ୍ଲାସରେ ଚକ୍ଷୁର ଜଳରେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଁ ଶୋଳେ ହଜାର ମହଳ ଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ବିରହ ପରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ପତ୍ନୀମାନେ ଆସନ ଓ ଶୟନ ଛାଡ଼ି ଉଠି, ମନରେ ଉତ୍ସବ ଅନୁଭୂତି ହେଇ, ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଲଜ୍ଜାରେ ନମାଇଲେ। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭୃଗୁବଂଶୀ ନାରୀମାନେ, ଦୁର୍ଲଭ ଭାବ ଦମନ କରି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଅନ୍ତର ରୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖି, ଲଜ୍ଜା ଲୁଚାଇ ଚେହେରା ରେ ଚକ୍ଷୁ ଜଳ ଝରିଲା। ସ୍ୱାମୀ ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ଚରଣ ନୂତନ ଲାଗୁଥିଲା; ଏହି ଚରଣ ରୁ କି ନାରୀ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବେ, ଯେଉଁଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ, ଭୂମିର ଭାର ହେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଦଳ ଦଳ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ବାୟୁ ପରି ଅଗ୍ନି ନିବାଇ ଦେଇ, ସେ ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ଦୃଢ଼ ହେଲେ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମାନବ ଲୋକରେ ଅବତରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ସହିତ ନିଜେ ସାଧାରଣ ମାନବ ପରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ନାରୀମାନେ ଲଜ୍ଜା ହସ, ଚୁର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ମନମୁହିଁ କରିଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଅସ୍ପର୍ଶ୍ୟ ରହିଲା; ମନମୁହିଁ କାମଦେବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବିକଳ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟମନ୍ୟତାରେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିତ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର; ଲୋକ ନିଜ ମାନବ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଜଗତ ଜନ୍ତୁ ପରି ଭାବନ୍ତି। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠତା: ସେ ପ୍ରକୃତିରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଗୁଣ ବାନ୍ଧିପାରିବେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଥିବା ଜନର ବୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁଣରେ ବିନ୍ଦୁ-ବିନ୍ଦୁ ନ ହେଉ। ମୂଢ଼ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କ ଲୋକମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ପରି ଭାବିଲେ, ଯେପରି ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସୀମିତ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ଦ୍ୱିତୀୟ ରତ୍ନ ପରି, ବୃଷ୍ଣ ଯୁଗଳ ପରି ଉଚ୍ଚ ରବ କରି, ପଶୁମାନଙ୍କ ଅନୁକୃତି କରି, ସାଧାରଣ ଲୋକ ପରି ଖେଳ କରିଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ତାଙ୍କ ସଂଗୀମାନେ ସହିତ ଯମୁନା ତଟରେ ଛେନା ଚରାଇଥିଲେ, ଏକ ଦେମନ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଥିଲା।