ଏକ ଦିନ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କମଳ ହସ୍ତରେ ଧରିଥିବା, ଧଳା ଓ ଉଚ୍ଚସ୍ୱର ଶଙ୍ଖକୁ ତାଙ୍କ ରକ୍ତିମ ଅଧରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି ବଜାଇଲେ। ସେଇ ଶଙ୍ଖଧ୍ଵନି ଏପରି ମଧୁର ଓ ଗଭୀର ଥିଲା, ଯେପରି ଜଳରେ ତାଳ ଫୁଲ ମଧ୍ୟରେ ହଂସର ଡାକ ଶୁଣାଯାଏ। ଏହି ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା ଶଙ୍ଖଧ୍ଵନି ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ବାହାରିଆସିଲେ। ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, ନୂତନ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ଆନ୍ତରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଯେପରି ଅନ୍ଧକାରରେ ଏକ ଦୀପକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଖିଳିଉଠିଥିଲା; ସେମାନେ ଅତି ଉଲ୍ଲାସରେ ଅଟକିଯାଇଥିବା କଣ୍ଠରେ, ସନ୍ତାନମାନେ ଯେପରି ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି କଥା କହନ୍ତି, ସେପରି କଥା କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ! ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଯାହାଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଥିବାଙ୍କର ଶରଣ, ଯେଉଁଠାରେ ସମୟ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରେ ନାହିଁ। ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆପଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ରକ୍ଷକ; ଆପଣ ଆମ ମାଆ, ବନ୍ଧୁ, ପ୍ରଭୁ, ପିତା; ଆପଣ ଆମ ସତ୍ୟ ଗୁରୁ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତା; ଆପଣଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲି ଆମେ ସଫଳ ହୋଇଛୁ। ଆମେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ, ଆମେ ତାହା ଦେଖୁଛୁ—ଆପଣଙ୍କ ସ୍ନେହ ଭରା ହସ ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମଧୁର ମୁହଁ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଦେହ। ହେ କମଳନୟନ! ଯେତେବେଳେ ଆପଣ କୌରବ କିମ୍ବା ମଧୁ ରାଜ୍ୟକୁ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏହି ନଗରର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଯୁଗ ସମାନ ଲମ୍ବା ଲାଗେ; ଯେପରି ଚକ୍ଷୁରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥାଏ, ଏପରି ଆମ ଅବସ୍ଥା। ଏଭଳି ଶବ୍ଦ ସବୁ ଶୁଣି, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ସ୍ନେହ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ମଧୁ, ଭୋଜ, ଦାଶାର୍ହ, କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣି ଉପକୁଳର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ନାଗମାନେ ଭୋଗବତୀକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହି ନଗର ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଶୁଭ ଉଦ୍ୟାନ, ଲତା, ଆଶ୍ରମ, ବଗିଚା, ତାଳପୋଖରୀ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଥିଲା। ନଗର ଦ୍ୱାର, ଦେଉଳ ଓ ରାସ୍ତାରେ ରଙ୍ଗିନ ପତାକା, ତୋରଣ ଓ ବ୍ୟାନର ଲାଗିଥିଲା, ଆଗ ରୋକି ଦିଆଯାଇଥିଲା ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରକାଶ। ବଡ଼ ରାସ୍ତା, ବଜାର ଓ ଚକରୀକୁ ସଫା କରାଯାଇ, ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଛିଟାଯାଇ, ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ଧାନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ପାଇଥିଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘର ଦ୍ୱାରେ ଦହି, ଧାନ, ଫଳ, ଆଉ ଓଖ ଦେଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ, ଧୂପ, ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ଅଳଙ୍କାର ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ଆସୁଛନ୍ତି ଶୁଣି, ବସୁଦେବ, ଅକୂର, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ବଳରାମ—ସମସ୍ତେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଶଯ୍ୟା, ଆସନ, ଭୋଜନ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ରାଜା ହସ୍ତୀ ଆଗରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଙ୍ଗଳ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ୁଥିବା, ଶଙ୍ଖ ଓ ତୁରୀ ଧ୍ୱନି, ରଥ ଏବଂ ଗୀତର ସହିତ ସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ନେହରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ଶତଶଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହସ୍ତୀ, ଶୁଭ୍ର କୁଣ୍ଡଳ, ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ ଓ ଗଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସବକୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ। ନୃତ୍ୟ, ନାଟ୍ୟ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଶୂତ, ମାଗଧ ଓ ଗାୟକମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ଲୀଳା ଗାଇଉଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱଜନ ଓ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଚାଲିଯିଏ ଆଦର ଓ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ କଲେ। କେଉଁଠି ଅଞ୍ଜଳି, କେଉଁଠି ଅଙ୍କଲା, କେଉଁଠି ହସି, କେଉଁଠି ହସ୍ତସ୍ପର୍ଶ ଦେଇ, ଦୀର୍ଘଦିନ ଦୂରେ ଥିବାମାନେ ପାଇଁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଚାହିଁଥିବା ଦାନ ଦେଲେ। ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ବୃଦ୍ଧ, ପୁରୋହିତ, ପତ୍ନୀ ଓ ବଢ଼ିଆ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରି, ଗାୟକମାନଙ୍କ ସହିତ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦ୍ୱାରକାର ରାଜପଥରେ ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ସେଠାର ମହିଳାମାନେ ନିଜ ମହଲରେ ଉପରକୁ ଚଢ଼ି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଏଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦିନ ରାତି ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ତୃପ୍ତ ହେଉନଥିଲା, କାରଣ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀର ନିବାସ ଓ ସମସ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ମୂଳ। ତାଙ୍କ ଛାତି ହେଉଛି ଶ୍ରୀର ନିବାସ; ମୁହଁ ଚକ୍ଷୁମାନେ ପାଇଁ ଅମୃତ ପାନପାତ୍ର; ହାତ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକ; ଚରଣ ଧର୍ମିକମାନଙ୍କ ଶରଣ। ଧଳା ଛତା, ଚାମର ଓ ତାଜା ଫୁଲ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା, ପୀତବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୃଙ୍ଗାର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ବିଜୁଳି ସହିତ ଯେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେପରି ଶୋଭିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ମାତୃଗଣ ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍କ ଉପରେ ବସାଇ, ଆନନ୍ଦ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇ ଚୁମିଲେ। ଶେଷରେ, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଅପୂର୍ବ ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ୧୬ ହଜାର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ମହଳ ଥିଲା। ପ୍ରଭୁ ଗୃହପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଶୁଣି, ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଶଯ୍ୟା ଓ ଆସନ ଛାଡ଼ି, ମନ ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ନମ୍ରତାରେ ମୁହଁ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ନମାଇ ଦର୍ଶନ କଲେ। ଭାବ ଦମନ କରିପାରୁନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଶର୍ମ ଲଜ୍ଜାରେ ଅନ୍ତର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇ ଅଙ୍କଲା କଲେ। ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କ ଚରଣ ଦୁଇଟି ସବୁବେଳେ ନୂତନ ଲାଗୁଥିଲା; ଯେଉଁଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଯାଏନାହିଁ, ସେଠାରୁ ସାଧାରଣ ନାରୀ କେମିତି ଦୂରେ ରହିପାରିବେ? ଏପରି ଭାବେ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ରାଜାମାନେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚତୁର ଚତୁର କୌଶଳରେ, ନିଜେ ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ନଶ୍ଟ ହେଲେ, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ରହିତ ଭାବେ ଉପେକ୍ଷା କଲେ। ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମାନବ ଲୋକରେ ଅବତରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନଙ୍କ ସହ ଲୀଳା କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ।