ଏହି ସମୟରେ, ନଗରବାସୀମାନେ ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରର ଆଘାତରେ ଜୀବନ ହରାଇ ପଡ଼ିଗଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମହାଯୋଗୀ ମାୟା ଏକଠା କରି ଅମୃତର ଏକ କୁଆଁରେ ପକାଇଦେଲେ। ଏହି ଅମୃତର ସ୍ପର୍ଶରେ, ସେମାନେ ବଜ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମେଘକୁ ଭେଦି ହିମସ୍ପାତ ଝିଙ୍କା ଭଳି ଉଠିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବୃଷଧ୍ୱଜ ନିରୁତ୍ସାହିତ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଭଙ୍ଗ ହେଲା। ତେଣୁ ଏଠି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ବଛା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ଗାଁ ରୂପେ ଧାରଣ କରି, ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ ହେବା ସହ ତ୍ରିପୁର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଅମୃତ କୁଆଁରୁ ପାନ କଲେ। ଦାନବମାନେ ଏହା ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହୋଇ କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହା ବୁଝି, ମହାଯୋଗୀ ମାୟା ଅମୃତର ରକ୍ଷକମାନେ ପାଖକୁ କହିଲେ—ହସି ଓ ଶୋକ ରହିତ ହୃଦୟରେ ସେ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ସ୍ମରଣ କରେ। ଏଠି ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି—କେହି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କିଛି କରିପାରେ ନାହିଁ। ନିଜ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ତାହା କେହି ବଦଳେଇପାରେ ନାହିଁ; ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ଏହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।” ତାପରେ ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କ ପ୍ରଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ, ଶ୍ରୀ, ତପ, ଶିକ୍ଷା ଓ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ରଥ, ସାରଥି, ପତାକା, ଘୋଡ଼ା, ଧନୁଷ୍ୟ, କବଚ, ବାଣ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଣ ନେଇ, ଦ୍ରୁତ ଏକ ଶର ଧନୁଷ୍ୟରେ ଲଗାଇ, ବିଜୟୀ ଭଗବାନ ତିଆରି ହେଲେ। ଏହି ଶରଦ୍ୱାରା, ରାଜନ୍, ହରେଶ୍ୱର ତିନି ଅଜୟ୍ୟ ପୁରକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ। ଦେବଲୋକରେ ଡମ୍ରୁ ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଆକାଶ ଶତଶଃ ଦେବ ଯାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା। ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କରି, ବିଜୟ ଘୋଷଣା କଲେ; ଅପ୍ସରାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଏଭଳି ତିନିପୁର ଦଗ୍ଧ କରି, ନଗରବିଧ୍ୱଂସକ ଭଗବାନ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ, ନିଜ ନିବାସକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ଏଭଳି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଲୀଳାର ଅନୁକରଣ କରୁଥିବା ହରିଙ୍କ କଥା ମୁନିମାନେ ଗାଉଛନ୍ତି—ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କ’ଣ କୁହିବି, କାରଣ ଏହି କଥାମାନେ ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ପବିତ୍ର କରେ। ଏହିପରେ, ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଭଗବାନ ଅନାର୍ତ୍ତ ଦେଶ ଓ ନିଜ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କ ଶଙ୍ଖ ଦ୍ୱାରା ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେଲେ। ସେହି ଶଙ୍ଖ, ଧଳା ଓ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର ଥିବା, ଭଗବାନଙ୍କ ଲୋଟସ ସଦୃଶ ହସ୍ତ ଓ ରକ୍ତ ଅଧର ଦ୍ୱାରା ଛୁଇଁ, ପଦ୍ମସରସରେ ହଂସର ଧ୍ୱନି ପରି ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା। ଏହି ଶଙ୍ଖ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଜନ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆଶାରେ ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ। ସେମାନେ ଏକଠା ହେଇ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଫେରାଇ, ଅନ୍ଧକାରରେ ଦୀପ ଭଳି ଭଗବାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ସେମାନେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଆନନ୍ଦରେ ମୁଖ ଖିଳିଉଠିଥିବା, ହୃଦୟ ଉଲ୍ଲାସରେ ଭରିଥିବା ସେମାନେ, ଶିଶୁମାନେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଯେପରି ଦେଖି ଉତ୍ସାହିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି କଥା କହିଲେ: "ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଯାହାଙ୍କ ଚରଣକମଳ ସଦା ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରେୟ ଚାହୁଁଥିବାମାନଙ୍କର ପରମ ଆଶ୍ରୟ, ଯେଉଁଠାରେ ସମୟ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରେ ନାହିଁ। ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆପଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ରକ୍ଷକ; ଆପଣ ମାଆ, ବନ୍ଧୁ, ପ୍ରଭୁ, ପିତା; ଆପଣ ଆମ ସତ୍ୟ ଗୁରୁ ଓ ପରମ ଦେବତା—ଆପଣଙ୍କ ଅନୁସରଣରେ ଆମେ ସଫଳ ହେଲୁ। ଆମେ ବଡ଼ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ଦେବତାମାନେ ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ, ଆମେ ସେଇ ଆପଣଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳର ଦର୍ଶନ କରୁଛୁ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରେମ ହାସ୍ୟ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଚମକେ। ଲୋଟସନେତ୍ର, ଯେତେବେଳେ ଆପଣ କୁରୁ କିମ୍ବା ମଧୁ ଦେଶକୁ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେଇ ସମୟ ଆମ ପାଇଁ ଅନେକ ଯୁଗ ପରି ଲାଗେ, ଯେପରି ଚକ୍ଷୁ ରବି ବିହୀନ।" ଏପରି ସେମାନେ କହିଥିବା ବେଳେ, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଭଗବାନ ସେମାନଙ୍କୁ କରୁଣାମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମଧୁ, ଭୋଜ, ଦାଶାର୍ହ, କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ, ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ସହରକୁ ଭଲ ଭାବେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ସର୍ପମାନେ ଭୋଗବତୀକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଋତୁରେ, ଶୁଭ ଗଛ, ଲତା, ଆଶ୍ରମ, ବାଗିଚା, ଉଦ୍ୟାନ, ପଦ୍ମସରବର ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ସେହି ସହର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା। ଦ୍ୱାର, ପ୍ରବେଶପଥ ଓ ରାସ୍ତାରେ ମହୋତ୍ସବ ତୋରଣ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ରଙ୍ଗିନ ପତାକା ଓ ବ୍ୟାନର ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିଲା, ଭିତରେ ରବିର ଆଲୋକ ରୋକାଯାଇଥିଲା। ବଡ଼ ବଡ଼ ରାସ୍ତା, ବଜାର, ଚକ ଏବଂ ଗଲିଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବେ ଝାଡ଼ି, ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଛିଟିଯାଇଥିଲା, ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ଧାନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରର ଦ୍ୱାରେ ଦହି, ଧାନ, ଫଳ, ଆଉ ଖଣ୍ଡସାଲ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଭଗବାନ ଆସୁଛନ୍ତି, ଭାବି, ବସୁଦେବ, ଉଦାର ହୃଦୟ ଅକୃର, ଉଗ୍ରସେନ, ଅପୂର୍ବ ପ୍ରତାପୀ ବଳରାମ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ଜାମ୍ବବତୀପୁତ୍ର ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟେ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ଶୟନ, ଆସନ, ଭୋଜନ ତ୍ୟାଗ କରି ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ। ରାଜା ହସ୍ତୀକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଙ୍ଗଳ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ୁଥିବା, ଶଙ୍ଖ ଓ ଭେରିର ଧ୍ୱନି, ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ମଧ୍ୟରେ, ରଥ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ଶତଶଃ ମୁଖ୍ୟ ହସ୍ତୀ, ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ, ଚମକୁଥିବା ଗଣ୍ଡ ଓ ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ଦୃଶ୍ୟ ଅଧିକ ମହିମାମୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ନୃତ୍ୟକାର, ଅଭିନେତା, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ଗାୟକମାନେ ଭାଗ୍ୟବାନଙ୍କ ବିରାଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଗାଇଥିଲେ। ଭଗବାନ ସ୍ୱଜନ ଓ ପୌରଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯଥାଯଥା ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଗମ୍ଭୀର ଭାବରେ ଆଦର କଲେ।