ସୂତ ମହାରାଜ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ କାଳର ମାପ, ଏକ କଳ୍ପର ଅର୍ଥ, ଏବଂ ପଦ୍ମ କଳ୍ପ ବିଷୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି; ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ।” ତେବେ ଶୌନକ ମୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ସୂତ, ଆପଣ କହିଥିଲେ ଯେ ବିଦୁର, ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ, ନିଜ ପରିବାରକୁ ଛାଡି ଦୁର୍ଲଭ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ବିଦୁର ଓ କୌଶାରବ ଋଷିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମସାଧନା ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା; ବିଦୁର, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିଥିଲେ। ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, ବିଦୁର କ’ଣ କଲେ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପରିବାର ଛାଡିଲେ ଏବଂ ପୁନଃ ଫେରି ଆସିଲେ?” ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମହାର୍ଷି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ସେହି କଥା ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ‘ପ୍ରଭୁ, ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିର ନିର୍ମାତା ଏବଂ ମୋର ଆତ୍ମା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ କିପରି ତାଙ୍କର କୀର୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା? ଦୟାକରି ବିବରଣା କରନ୍ତୁ।’” ଶ୍ରୀ ନାରଦ କହିଲେ, “ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମାୟା, ମହା ମାୟାବୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଶରଣ ନେଲେ। ମାୟା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତିନିଟି ସହର—ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରୂପା ଓ ଲୋହାର—ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ଯେଉଁଗୁଡିକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଇ ରଖିଥିଲେ, ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ସହର ନେଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କର ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତା ସ୍ମରଣ କରି, ତିନି ଲୋକର ନାଶ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତେବେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଶାସକମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ନାୟକମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ କହିଲେ, ‘ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ତ୍ରିପୁରାବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନାଶ ହେଉଛୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ!’ ତେବେ ପ୍ରଭୁ ଦୟା କରି କହିଲେ, ‘ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ,’ ଏବଂ ଧନୁରେ ଏକ ବାଣ ଲଗାଇ ସହର ଉପରେ ଶସ୍ତ୍ର ହରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରୁ ଅଗ୍ନିପରି ତୀର ଉପଜିଲା; ଯେପରି ରଶ୍ମି, ସେଗୁଡିକ ସହର ଉପରେ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନାହିଁ। ଏହି ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ, ସହରବାସୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଝରିପଡ଼ିଲେ; ମାୟା, ମହା ଯୋଗୀ, ସେମାନେକୁ ଏକ ଅମୃତ କୁଆରେ ପକାଇ ଦେଲେ। ଅମୃତ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ସେମାନେ ବଜ୍ରପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମେଘ ଫାଟି ତଡ଼ିତ ପରି ଉଠି ଆସିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଭଗ୍ନ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ବୃଷଧ୍ୱଜର ହୃଦୟ ଅଶକ୍ତ ହେଲା; ତେବେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଚିନ୍ତିଲେ। ସେଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଛେଉଁ ହେଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଗାଁ ହେଲେ, ଏବଂ ସମୟ ସଠିକ୍ ହେବାରେ ତିନି ସହର ମଧ୍ୟରେ ଗିଁ ଅମୃତ କୁଆରୁ ଅମୃତ ପିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋହିତ ହୋଇ ବାଧା ଦେଲେ ନାହିଁ; ଏହି ଦେଖି, ମାୟା ଯୋଗୀ ଅମୃତ ରକ୍ଷକମାନେ ସହ କଥା କହିଲେ। ହସିଁ ଏବଂ ଦୁଃଖ ହୀନ ହୋଇ, ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରୁଥିବାମାନେ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟର ଚାଳ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ; କାହା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଦେବ, ଦାନବ, ମାନବ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ—ଏଠି କେହି ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ। ନିଜ ବା ଅନ୍ୟର ଭାଗ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ଏହାକୁ କେହି ବଦଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ; ତେବେ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବିରାଗ, ଶ୍ରୀ, ତପ, ଶିକ୍ଷା, କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରଥ, ସାରଥି, ପତାକା, ଘୋଡ଼ା, ଧନୁ, କବଚ, ବାଣ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିନ୍ୟାସ କଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜି, ରଥ ଚଢ଼ି ଧନୁ ଓ ବାଣ ନେଲେ; ବାଣ ଲଗାଇ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବିଜୟୀ ଭଗବାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହି ବାଣ ଦ୍ୱାରା, ହେ ରାଜା, ହରା ତିନି ଦୃଢ଼ ସହରକୁ ଜଳାଇ ଦେଲେ; ଦିବ୍ୟ ଡ଼଼ମ୍ବ ଉପରେ ନାଦ ହେଲା, ଆକାଶ ଶତ-ଶତ ଦେବ ରଥରେ ଭରିଗଲା। ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କଲେ ଏବଂ ବିଜୟ ଘୋଷଣା କଲେ; ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରି ଆନନ୍ଦ କଲେ। ଏପରି, ତିନି ସହର ଜଳାଇ, ସହର ନାଶକ ଭଗବାନ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏପରି ହରିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମାନବ ଲୀଳା କରିଥାନ୍ତି, ଋଷିମାନେ ଗାନ କରନ୍ତି; ଏହି କଥା ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରେ। ଏପରି ଉତ୍ତର ଦେଇ, ସୂତ କହିଲେ, “ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆନର୍ତ ଏବଂ ନିଜ ଧନ୍ୟ ଭୂମିରେ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କର ଗଂଭୀର ଶଂଖ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ। ଏହି ଶଂଖ, ଧଳା ଓ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦର, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ରକ୍ତିମ ତଳ ଓ ମନ୍ଦାର ପରି ହାତରେ ବାଜିଲା, ଏବଂ ପଦ୍ମପାଖରେ ହଂସ ନାଦ ପରି ଶବ୍ଦ ହେଲା। ଏହି ଶଂଖ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆତ୍ମୀୟ ଭଗବାନକୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଶକ୍ତି ନବିନ କରି, ଅନ୍ଧକାରରେ ଦୀପ ପରି ଭଗବାନକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିରେ ସେମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରହିଲେ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଖିଲିଥିବା ମୁହଁରେ, ଶୁଭ୍ର ଶବ୍ଦରେ, ପିତାଙ୍କୁ ନିଜ ଶିଶୁମାନେ ପରି ସାଥୀ ଏବଂ ରକ୍ଷକ ପରି କଥା କହିଲେ: ‘ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଯାଙ୍କର ପଦ୍ମପାଦ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି; ଆପଣ ମାନ୍ୟତା ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ, ଯେଉଁଠି ସମୟ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଆପଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଏବଂ ରକ୍ଷକ; ଆପଣ ଆମ ମା, ବନ୍ଧୁ, ନାୟକ ଏବଂ ପିତା; ଆପଣ ଆମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଦେବତା; ଆପଣଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ଆମେ ସଫଳ ହୋଇଛୁ। ଆହା, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଧନ୍ୟ; କାରଣ ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଦୃଶ୍ୟ—ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଓ ଦୟା ଦୃଷ୍ଟି, ଶୁଭ୍ର ଶରୀର ଦେଖୁଛୁ। ହେ ପଦ୍ମନେତ୍ର, ଆପଣ କୁରୁ କିମ୍ବା ମଧୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀ କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅନେକ ଯୁଗ ପରି ଲମ୍ବା ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଚକ୍ଷୁ ରବି ବିନା ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାଏ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ। ଏପରି କଥା କହି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।