ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବୋଧିତ ହୋଇ, ସେଉଁଠି ଥିବା ଦୁଇଜଣ ଭକ୍ତ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ, ପୁନି ପୁନି ଶିର ନମାଇଲେ, ଯେଉଁ ମଠ ରେ କୃଷ୍ଣ ବନ୍ଧା ଥିଲେ ସେଠାରେ ବିଦାୟ ନେଇ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ପରମେଶ୍ୱର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି ଭକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ବଡ଼ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ, ଜନ୍ମ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ସାଧାରଣ ଜନଙ୍କ ନୟ; ଏହା ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପିତ, କାରଣ ଏହି ଭାବନା କୁ ନିରାକରଣ କରିବା ପାଇଁ ଯେ ପ୍ରଭୁ କିଛି କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ କଳ୍ପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ—ପ୍ରାଥମିକ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମୟର ମାପ, କଳ୍ପର ରୂପ, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ କଥିତ ପଦ୍ମ କଳ୍ପ ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ। ଏହି ସମୟରେ, ଶୌନକ ମୁନି ପଚାରିଲେ: "ହେ ସୂତଜୀ! ଆପଣ କହିଥିଲେ ଯେ ବିଦୁର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ, ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ଛାଡ଼ି, ଭୂମିର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ବିଦୁର ଓ କୌଶାରବ ମୁନିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହେଲା, ତାହା କୌଣସି ପ୍ରଶ୍ନ ପଡ଼ିଲେ, ସେ ମହାପୁରୁଷ ସତ୍ୟ କଥା କହିଥିଲେ। ଦୟାକରି, ବିଦୁର କ’ଣ କଲେ ଏବଂ କାହିଁକି ପରିବାର ତ୍ୟାଗ କଲେ ଓ ପୁନି ଫେରିଲେ, ସେଥିରେ କି କାରଣ ଥିଲା, ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।" ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ମୁଁ ଏବେ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ମହାମୁନି ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା କହୁଛି, ଶୁଣ।" ପରୀକ୍ଷିତ ପଚାରିଲେ: "ପ୍ରଭୁଙ୍କ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ସଂସାରର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ମୋର ଆତ୍ମା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଯଶ ବଢ଼ିଲା? ଦୟାକରି ଏହି ବିଷୟ ବିସ୍ତାରରେ କୁହନ୍ତୁ।" ନାରଦ ମୁନି କହିଲେ: "ଏକ ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନେ ଠାରୁ ପରାଜିତ ହେଲେ, ତେବେ ସେମାନେ ମାୟା, ମହାମାୟାବୀଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାୟା ତିନିଟି ଅଦ୍ଭୁତ ନଗର—ସୁନା, ଚାନ୍ଦି ଓ ଲୋହାର—ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଉପାୟରେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସଜିଥିଲେ।" "ସେହି ନଗର ନେଇ, ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତା ମନେକରି, ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ ତିନି ଲୋକକୁ ଉପଦ୍ରବ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାପରେ, ତିନି ଲୋକର ଶାସକମାନେ ତାଙ୍କର ନାୟକମାନେ ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ, ଶିର ନମାଇ, କହିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଭୁ! ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆମେ ତ୍ରିପୁରବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହେଉଛୁ।'" "ପ୍ରଭୁ ଦୟାଦୃଷ୍ଟି କରି କହିଲେ, 'ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ,' ଏବଂ ଧନୁଷ୍ୟରେ ବାଣ ଧରି ତିନି ନଗର ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର ମୋକାଇଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରୁ ଅଗ୍ନିସମାନ ବାଣ ଉଠିଲା; ସେଗୁଡ଼ିକ ରଶ୍ମିପ୍ରଭା ଭଳି ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ନଗର ଉପରେ ଗଲା।" "ସେହି ବାଣ ଲାଗି ତିନି ନଗରର ସମସ୍ତ ବାସିନ୍ଦା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ମହାଯୋଗୀ ମାୟା ସେମାନେକୁ ଏକ ଅମୃତ କୁଆଁରେ ପକେଇ ଦେଲେ। ଅମୃତ ସ୍ପର୍ଶରେ ସେମାନେ ବଜ୍ରସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ର ଝଲକ ଭଳି ମେଘ ଭେଦି ବାହାରିଲେ।" "ଏହା ଦେଖି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସଙ୍କଳ୍ପ ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ଏବଂ ବୃଷଧ୍ୱଜ ନିରୁତ୍ସାହ ହେଲେ; ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେ ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ବଛୁଡ଼ା, ବିଷ୍ଣୁ ଗାଈ ଭାବେ ତିନି ନଗରକୁ ଯାଇ, ଅମୃତ କୁଆଁରୁ ପାନ କଲେ।" "ଦାନବମାନେ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋହିତ ହୋଇ ରୋକିଲେ ନାହିଁ; ଏହା ଦେଖି, ମହାମାୟାବୀ ମାୟା ଅମୃତର ରକ୍ଷକମାନେ ପ୍ରତି କହିଲେ। ସେ ହସିଲେ, ଶୋକମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତମାନେ ଓ ଭାଗ୍ୟର ଚକ୍ର ସ୍ମରଣ କଲେ; କାରଣ, ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ଏଠାରେ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ।" "ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ତାହା କେବଳ ନିଜ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ବଦଳାଯିବ ନାହିଁ; ଭାଗ୍ୟ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ। ତାପରେ ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ, ତପ, ଶିକ୍ଷା ଓ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ରଥ, ସାରଥି, ପତାକା, ଘୋଡ଼ା, ଧନୁଷ୍ୟ, କବଚ, ବାଣ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ପ୍ରକଟ କଲେ।" "ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ରଥାରୋହଣ କରି, ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଣ ନେଇ, ଏକ ଛଣ୍ଡରେ ବିଜୟୀ ପ୍ରଭୁ ସଜ୍ଜ ହେଲେ। ସେହି ବାଣ ଦ୍ୱାରା, ରାଜନ, ହର ତିନି ଅଜୟ ନଗରକୁ ଦହନ କଲେ; ଦେବଲୋକରେ ଡମ୍ରୁ ନାଦ ହେଲା, ଆକାଶ ଶତଶଃ ଦେବାନ୍ତରିକ ଯାନରେ ଭରିଗଲା।" "ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ, ଜୟଧ୍ୱନି କଲେ; ଅପ୍ସରାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।" "ଏଭଳି ତିନି ନଗର ଦହି, ନଗନାଶକ ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଲେ।" "ଏଭଳି, ହରିଙ୍କ ଲୀଳାମୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯିଏ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମାନବ ଚରିତ୍ର ଅନୁକରଣ କରନ୍ତି, ଋଷିମାନେ ଗାନ କରନ୍ତି; ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ।" ଏଉଁପରେ, ସୂତ କହିଲେ: "ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆନର୍ତ୍ତ ଦେଶ ଓ ନିଜ ସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆସି, ନିଜ ଶଙ୍ଖ ଦ୍ୱନି କରିଲେ, ଯେପରି ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ।" "ସେ ଶଙ୍ଖ ଧଳା ଓ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରର, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରକ୍ତିମ ଅଧର ସ୍ପର୍ଶରେ, କମଳ ହସ୍ତରେ ଧରି ଫୁଙ୍କିଲେ, ମାନେ ଯେପରି ହଂସ କମଳକୁଳରେ ଡାକିଥାଏ।" "ସେ ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟ ଦୂର ହୋଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ, ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟିରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଦୀପ ଭଳି ସମ୍ମାନ କଲେ।" "ଆନନ୍ଦରେ ମୁହଁ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ, ସ୍ନେହ ଓ କୃତଜ୍ଞତାରେ କଣ୍ଠ ଅଟକି, ସେମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ଶିଶୁମାନେ ଡାକିଥିବା ପରି କହିଲେ: 'ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଯାହାଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର ନିତ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି; ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ କଲ୍ୟାଣାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ, ଯେଉଁଠାରେ କାଳ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରେ ନାହିଁ।