ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏଠାଏଠି ଭଲ ଓ ଅଭଲ ଶୁଭବାଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ—ସେହି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶିତ, ଯିଏ ଗୁଣାତୀତ ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଗୁଣମୟ ଭାବରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ। କୌରବ ରାଜାଙ୍କ ସହରର ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନେଇ ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ—ଏମିତି ଆଲୋଚନା ଯେ, ଯିଏ ଶୁଣୁଥିଲେ, ସେ ମନୋହର ଲାଗୁଥିଲା; ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମହିମାମୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭାବି ଲାଗି ରହିଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ—ଏଠି ଥିବା ଏହି ପୁରୁଷ, ସେଇ ପୁରାତନ ପରମାତ୍ମା, ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଉପରେ ଅତିତ ଅବସ୍ଥାରେ, ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ଥିର କରି ରାତିରେ ଅବିଭକ୍ତ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ପୁନି, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ନିଜ ଜୀବନ ଶକ୍ତି ଅନୁସରଣ କରି, ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ; ନାମ ଓ ରୂପ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, ଏହି ନିରାକାର ଆତ୍ମାକୁ ଏକ ନୂତନ ଚଳନା ଦେଲେ, ଶାସ୍ତ୍ରର ରଚନା କଲେ। ଯେଉଁ ନିବାସକୁ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରାଣବାୟୁକୁ ବଶ କରିଛନ୍ତି, ଅପାର ଭକ୍ତିରେ ମନକୁ ପବିତ୍ର କରି ଦେଖନ୍ତି, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ସଂସାରକୁ ପବିତ୍ର କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ। ଯାହାଙ୍କ ସାଂଗ ଓ କଥା ବେଦ ଓ ଗୁପ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଗାଉଯାଏ, ସେଇ ଏକମାତ୍ର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ଯିଏ ନିଜ ଲୀଳାରେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କେବେଁ ଏହାରେ ଆସକ୍ତ ହୋନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ଅଧର୍ମରେ ଲିନ୍ ଅନ୍ଧକାର ମନବାନ୍ତ ରାଜାମାନେ ରାଜ୍ୟ କରନ୍ତି, ତେବେ ସତ୍ୟ, ଦୟା, ଶ୍ରୀ, ଖ୍ୟାତି ଧାରଣ କରି, ସେଇ ସାତ୍ୱତ ଗୋତ୍ରରୁ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଅବତାର ନେଇ, ପୃଥିବୀର କ୍ଷେମ ନିମିତ୍ତେ ଯୁଗେଯୁଗେ ଆସନ୍ତି। ଅହୋ, କି ଧନ୍ୟ ଯଦୁବଂଶ! କି ପବିତ୍ର ମଧୁବନ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଶ୍ରୀର ନାଥ ଜନ୍ମ ଓ ବିହାର କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଛନ୍ତି। କୁଶସ୍ଥଳୀ ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ଵର୍ଗର କୀର୍ତ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ମାଟିକୁ ପବିତ୍ର କରିଥାଏ, ସେଠାର ଲୋକମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ହସୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖି ଧନ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ମହିଳାମାନେ ବ୍ରତ, ସ୍ନାନ, ହୋମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଛନ୍ତି; ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ସେମାନଙ୍କ ହାତ ଧରି ବିବାହ କରିଛନ୍ତି। ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପ୍ରେମ ମଧୁର କଥାର ରସ ଆସ୍ବାଦନ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ସ୍ଵୟଂବରରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ବଳ ଦ୍ୱାରା ବିଜୟ କରିଥିଲେ, ଶିଶୁପାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଥିବା ରାଜକୁମାରୀମାନେ, ଏବଂ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭୌମାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରି ପ୍ରଭୁ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ହଜାରେ ହଜାର ଭାବରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲେ। ଏମିତି ଆଚରଣ ଓ ପବିତ୍ରତା ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିବା ଏହି ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରୀତ୍ୱ ପାଇଛନ୍ତି, କାରଣ ପ୍ରଭୁ, କମଳନୟନ, ସେମାନଙ୍କ ଗୃହରୁ କେବେଁ ବିଦାୟ ହେଉ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ରହନ୍ତି। ଏପରି କଥା ମହିଳାମାନେ କହୁଥିବା ବେଳେ, ହରି ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ। ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ମଧୁଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଆସ୍ଥା ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛାରେ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଚତୁରଙ୍ଗ ବାହିନୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିପଦ ଦେଖି ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ତାପରେ, ଶୌରି, ଦୂର ଦୂରାନ୍ତରୁ ଆସିଥିବା ଏବଂ ବିୟୋଗରେ ବିଷାଦ ହୋଇଥିବା କୌରବମାନେ ଦେଖି, ସ୍ନେହରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ ଏବଂ ପ୍ରିୟାମାନେ ସହିତ ନିଜ ସହରକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ପ୍ରଭୁ କୁରୁ, ଜାଙ୍ଗଳ, ପାଞ୍ଚାଳ, ଶୂରସେନ, ଯମୁନା ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ଦେଶ, ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ମତ୍ସ୍ୟ, ଏବଂ ସାରସ୍ୱତ ଦେଶ ଦେଇ ଗଲେ। ପରେ, ମାରୁଧନ୍ବା ମରୁଭୂମି ଅଟି, ସୌଭୀର ଓ ଆଭୀର ଦେଶ ହୋଇ ଆନର୍ତ୍ତ ଦେଶକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଭାର୍ଗବଙ୍କ ସହିତ, ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାମାନେ କିଛି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ, ହରିକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଜନମାନେ ଯଥାଯଥ ଆଦର କଲେ; ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କଲେ ଏବଂ ଗୋଲୋକ ଦେଶକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଠାରେ କିଛି ଭୃତ୍ୟ ଓ ସେବକମାନେ କହିଲେ, "ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଦର୍ଶନ ଲାଗି ଋଷିଙ୍କ କୃପାରେ ଧନ୍ୟ ହୋଇଛୁ; ଏବେ ଆମକୁ ବିଦାୟ ଦିଅ।" ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, "ଆମର କଥା ଆପଣଙ୍କ ଗୁଣଗାନରେ, କାନ ଆପଣଙ୍କ କଥା ଶ୍ରବଣରେ, ହାତ ଆପଣଙ୍କ ସେବାରେ, ମନ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ, ମୁଣ୍ଡ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ଓ ଆଖି ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ଦର୍ଶନରେ ବ୍ୟୟିତ ହେଉ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବେ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଗୋକୁଳନାଥ ମାଖୁଡ଼ିକୁ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ହସି, ଦେବତାମାନେ ସହ କଥା କହିଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: "ମୋତେ ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ଜଣା ଥିଲା, କାରଣ ଦୟାଳୁ ଋଷି ମୋତେ କହିଥିଲେ। ଧନର ଅନ୍ଧତାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ କଥା କହିଥିଲେ, ତାହାରେ ତୁମେ ତୁମର ଅବସ୍ଥା ହରାଇ ମୋର କୃପା ପାଇଥିଲ।" "ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମିକ, ସମଚିତ୍ତ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋରେ ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ମୋତେ ଦେଖିଲେ କେବେଁ ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ିନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଧିତ ହୁଏନାହିଁ।" "ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ଲୋକକୁ ଯାଅ, ହେ ନଳକୁବର, ତୁମେ ଯେଉଁ ପରମ ଭକ୍ତି ଚାହିଁଥିଲ, ସେ ତୁମ ହୃଦୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେମାନେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପୁନିପୁନି ଶିର ନମାଇ, ମାଖୁଡ଼ିକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏପରି ଭାବେ ପରମେଶ୍ୱର କେବଳ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶ ହୁଅନ୍ତି; ଭକ୍ତି ବିନା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି ସାଧାରଣ ନିୟମରେ ନୁହେଁ; ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରୋପିତ, କେବଳ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ବୁଝାଇବାକୁ। ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଳ୍ପ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବଧାନ ରହିଛି; ଏଥିରେ ପ୍ରାଥମିକ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଘଟେ।