ଯିବାବେଳେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେହି ସମୟରେ ସୁଭଦ୍ରା, ଦ୍ରୌପଦୀ, କୁନ୍ତୀ, ଭିରାଟର ଝିଅ, ଗାନ୍ଧାରୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ, ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ—ସମସ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ବୃକୋଦର, ଧୌମ୍ୟ ଓ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ଅତି ଭ୍ରାନ୍ତ ଓ ବିଶାଦରେ ଭରି ଯାଇଥିଲେ; ସେମାନେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିବାକୁ ସହିପାରୁନଥିଲେ। ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ସତ୍ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ ସଂଗତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଜନେ ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ସৎସଙ୍ଗକୁ ଛାଡିପାରିନଥିଲେ; ଏହି ପ୍ରଶଂସିତ ପୁରୁଷଙ୍କ ମାଧୁର୍ୟ ଶୁଣିଲେ ପରେ ତାହା ଛାଡିବା ଅସମ୍ଭବ। ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ଯେଉଁଠି ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିବେଶ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦୃଷ୍ଟି, ସ୍ପର୍ଶ, ସଂବାଦ, ଶୟନ, ଉପବେଶନ, ଓ ଭୋଜନରେ ଯେଉଁ ଭାବରେ ସଙ୍ଗ କରିଥିଲେ, ତାହା ପରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ସହିପାରିବେ କିପରି? ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଛରେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲା; ଦୃଷ୍ଟି ଅନ୍ୟଦିଗରେ ଯାଉନଥିଲା, ସେମାନେ ଭଲପାଇବାରେ ବନ୍ଧି ଏଠାଉଠା ଘୁଡ଼ିବା କରୁଥିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ସମୟରେ ଘରର ମହିଳାମାନେ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଲୁହ ଝରିବାକୁ ବାଧା ଦେଉଥିଲେ, ମନରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—"ଦେବକୀପୁତ୍ର ଘର ଛାଡ଼ିବା ସମୟରେ କୌଣସି ଅଶୁଭ ଘଟିବା ନହେଉ।" ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଂଖ, ଭେରୀ, ବୀଣା, ପଣବ, ଗୋମୁଖ, ଧୁନ୍ଧୁରୀ, ଆନକ, ଘଣ୍ଟା ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା। କୁରୁବଂଶର ମହିଳାମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ରାଜପ୍ରାସାଦର ଚୂଡ଼ାରେ ଉଠି ଫୁଲ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ହସୁଥିଲା, ମନରେ ଲଜ୍ଜା ଓ ସ୍ନେହ ଭରିଥିଲା। ଗୁଡାକେଶା, ଅର୍ଜୁନ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟତମ, ମୁକ୍ତା ହାର ଓ ମଣି ହାତଲାଗିଥିବା ଧଳା ଛତା ଧରିଥିଲେ। ଉଦ୍ଧବ ଓ ସାତ୍ୟକି ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଚାମର ଦ୍ୱାରା ମଧୁପତି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚାମର ଝଲାଇ ଦେଉଥିଲେ, ରାସ୍ତାରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା। ଏଠାଉଠା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିଲେ; ସେ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୁଣାତୀତ ହୋଇ ଗୁଣମୟ ଆତ୍ମା ରୂପେ ବିଦ୍ୟମାନ। କୌରବ ରାଜାଙ୍କ ପୁରର ମହିଳାମାନେ ଆପସରେ କଥାବାର୍ତା କରୁଥିଲେ, ଯାହା ଶୁଣିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା; ସେମାନେ ମହିମାମୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ—"ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ହେଉଛନ୍ତି ପୁରାତନ ସ୍ୱରୂପ, ଗୁଣ ପୂର୍ବରୁ ନିଜେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ସୃଷ୍ଟିର ଆତ୍ମା ଓ ନାୟକ, ନିଜ ଶକ୍ତି ନିଦ୍ରାରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ। ପୁନଃ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ପ୍ରକୃତିକୁ ଅନୁସରଣ କରି ସୃଷ୍ଟି ଚାଲାଇଲେ; ନାମ ଓ ରୂପ ଦେଇ ନିରାକାର ଆତ୍ମାକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଲେ, ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କରିଲେ।" "ଏହି ଆଶ୍ରୟକୁ ଶାନ୍ତି, ରତି ଓ ଭକ୍ତିରେ ପରିପ୍ଳୁତ ମନ ଦ୍ୱାରା ରିଷିମାନେ ଦେଖିପାରିଥିଲେ; ଏହି ପୁରୁଷ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ତାଙ୍କ ସଂଗୀତ, କଥା ବେଦ ଓ ଗୁପ୍ତ ଉପନିଷଦରେ ଗାଉଥିଲେ, ସେ ଏକମାତ୍ର ନାୟକ, ଜଗତର ଆତ୍ମା, ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ଓ ସଂହାର କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହାରେ ଆସକ୍ତି ନାହିଁ।" "ଯେତେବେଳେ ଅଧର୍ମରେ ଚିତ୍ତ ଲଗାଇ ରାଜାମାନେ ଶାସନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୃଷ୍ଣ ମୂର୍ତି ଧରି, ଶ୍ରୀ, ସତ୍ୟ, ଦୟା ଓ କୀର୍ତି ଧରି ଜଗତ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଆସନ୍ତି।" "ଯଦୁବଂଶ କେତେ ପ୍ରଶଂସାନୀୟ! ମଧୁବନ କେତେ ପବିତ୍ର, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀର ନାୟକ ଜନ୍ମ ଓ ଚରଣରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ। କୁଶସ୍ଥଳୀ ସ୍ଵର୍ଗର କୀର୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଧର୍ମ ଦେଇଥିବା ଏହି ସ୍ଥାନ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏଠିରେ ଲୋକମାନେ ନିତ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିପାରନ୍ତି।" "ଏହି ମହିଳାମାନେ ବ୍ରତ, ସ୍ନାନ, ହୋମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ବିବାହ କରିଥିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧୁର କଥାର ଅମୃତ ପିଇ ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଭଜିଥିଲେ।" "ଏହି ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ଵୟମ୍ବରରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ ହୋଇ, ଶିଶୁପାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ବିଜିତ ହେଲେ; ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ଝିଅମାନେ, ଭୌମାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି ଉଦ୍ଧାର ହୋଇ, ହଜାରେ ହଜାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବର୍ତ୍ତିତ ହେଲେ।" "ଏହି ମହିଳାମାନେ ଶୌଚ ଓ ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି ତଥାପି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶ୍ରୀମତୀ ହେଲେ, କାରଣ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଘର ଛାଡ଼ି ଯାଆନାହିଁ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲେ।" ପୁରର ମହିଳାମାନେ ଏପରି କଥାବାର୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ହରି ହସୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ସେମାନଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ। ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ମଧୁଶତ୍ରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ନିମିତ୍ତେ ଚାରି ପ୍ରକାରର ସେନା ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅପଦ୍ରବ ହୁଏ ନାହିଁ। ଶୌରି କୌରବମାନେ ଦୂରରୁ ଆସିଥିବା ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାରେ ବିଶାଦ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ସ୍ନେହରେ ସେମାନେ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ନିଜ ପ୍ରିୟମାନେ ସହିତ ନିଜ ସହରକୁ ଯାଇଲେ। କୃଷ୍ଣ ଦେଶ ଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଯାତ୍ରା କରିଲେ—କୁରୁ, ଜାଙ୍ଗଳ, ପାଞ୍ଚାଳ, ଶୂରସେନ, ଯମୁନାପାର୍ଶ୍ୱ, ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ମତ୍ସ୍ୟ, ସାରସ୍ୱତ। ମରୁଧନ୍ବା ମରୁଭୂମି ପାର୍ ହୋଇ, ସୌବୀର, ଆଭୀର ଓ ଆନର୍ତ ଦେଶକୁ ଯାଇଲେ; ଭାର୍ଗବ ସହିତ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ, ଘୋଡାମାନେ କିଛି ଥକିଗଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ହରିକୁ ଲୋକମାନେ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରିଥିଲେ; ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ସେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହ କରି, ଗୋଛାର ଦେଶକୁ ଯାଇଲେ। ଏଠିରେ ଭକ୍ତମାନେ କହିଲେ—"ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ ଓ ସେବକ, ନିଜ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ; ଋଷିଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଛୁ।