ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମନର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହୋଇଗଲା। ସେ ଅଜୟ ଭାଇମାନେ ସମେତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶାସନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ମେଘମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଭୂମି ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଉଥିଲା, ଗାଈମାନେ ଖୁସିରେ ଗ୍ରାମକୁ ଦୁଧରେ ଉପଲା ଦେଉଥିଲେ। ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଗଛ ଓ ଔଷଧିମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ଅଜନ୍ମଶତ୍ରୁ ରାଜାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ କୌଣସି ଦୁଃଖ, ରୋଗ, ବିପଦ—ଚାହେ ଦୈବିକ, ଭୌତିକ କିମ୍ବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ—କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ଛୁଇଁନଥିଲା। ହରି, ଅର୍ଥାତ୍ କୃଷ୍ଣ, ଅନେକ ମାସ ଧରି ହସ୍ତିନାପୁରରେ ରହି, ତାଙ୍କ ସ୍ନେହିତମାନେ ଓ ପ୍ରିୟ ବୋନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଖୁସି ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ବିଦାୟ ନେଇ, ସମ୍ମତି ମାଗି, ସମ୍ବେଦନାରେ ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ କେହି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, କେହି ସମ୍ମାନ କରି, ସେ ରଥାରୋହଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସଭାରେ ଥିଲେ—ସୁଭଦ୍ରା, ଦ୍ରୌପଦୀ, କୁନ୍ତୀ, ବିରାଟଙ୍କ କନ୍ୟା, ଗାନ୍ଧାରୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ, ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ। ବୃକୋଦର, ଧୌମ୍ୟ, ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଦାୟ ଦେଖି, ବିମୁଢ଼ ଓ ବିକଳ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସଦ୍ଗତି ସାଙ୍ଗରେ ମିଳି, ଏକବାର ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସିତ କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଣାଯାଏ, ତାହାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଦୁର୍ଲଭ। ଯେଉଁ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ, ସେମାନେ କିପରି ସହିପାରିବେ—ଯେଉଁଠାରେ ଦେଖି, ସ୍ପର୍ଶ କରି, କଥା ହୋଇ, ସହିତ ଶୋଇ, ବସି, ଖାଇଥିଲେ? ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲା; ସ୍ନେହରେ ଅନ୍ଧ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମକୁ ଭୁଲି, ଅନ୍ୟମନସ୍କ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନଜର ଦେଉଥିଲେ। କୁରୁବଂଶୀ ମହିଳାମାନେ, ଦେବକୀପୁତ୍ରଙ୍କ ବିଦାୟ ଦେଖି, ଅଶୁ ଧାରାକୁ ରୋକି ରଖିଥିଲେ—ମନେ କଲେ, "ଘର ଛାଡ଼ିବାବେଳେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କୌଣସି ଅଶୁଭ ଘଟିନାହେଁ।" ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଂଖ, ଭେରୀ, ବୀଣା, ପଣବ, ଗୋମୁଖ, ଧୁନ୍ଧୁରି, ଆନକ, ଘଣ୍ଟା, ଡୁଣ୍ଡୁଭି—ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟ ଝଙ୍କାରି ଉଠିଲା। କୁରୁବଂଶୀ ମହିଳାମାନେ ରାଜମହଳ ଛାଦରେ ଚଢ଼ି, ଉତ୍ସାହରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ପ୍ରେମ ଓ ଲଜ୍ଜା ମିଶିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରିଥିଲେ। ଗୁଡାକେଶ, ଅର୍ଥାତ୍ ଅର୍ଜୁନ, ଏକ ମୁକୁତ ମଣି ଓ ମୁକ୍ତା ମାଳା ଲଗା ଧଳା ଛତା ଧରିଥିଲେ। ଉଦ୍ଧବ ଓ ସାତ୍ୟକି ଅଦ୍ଭୁତ ଚାମର ନେଇ ମଧୁପତି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପଙ୍ଖା ଝାଲୁଥିଲେ, ମାର୍ଗରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା। ଏଠାଏଠି ଦ୍ୱିଜମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉପରେ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିଲେ—କିଛି ଯଥାଯଥ, କିଛି ଅଯଥାଯଥ—ଯିଏ ଗୁଣ ଅତିତ ହେଉଛନ୍ତି, ତାହାର ମୂଳ ହେଉଛନ୍ତି। କୌରବ ରାଜଧାନୀର ମହିଳାମାନେ ପ୍ରେମରେ ଲୀନ ହୋଇ, ପରସ୍ପରେ ଆନ୍ଦୋଳିତ କଥା ହେଉଥିଲେ, ଯାହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଥିଲେ। ସେମାନେ କହୁଥିଲେ—"ଏହି ମହାପୁରୁଷ, ଗୁଣ ଆଗରୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ଥିଲେ, ସୃଷ୍ଟିର ଆତ୍ମା ଓ ନାଥ, ସ୍ୱଶକ୍ତି ଶୟନ କରୁଥିବା ବିଶ୍ୱରାତ୍ରିରେ ଏକାକୀ ଅବିଭକ୍ତ ଥିଲେ।" ପୁନଃ, ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ନାମ ଓ ରୂପ ଦେବାକୁ ଚାହିଁ, ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କଲେ। ଯେଉଁ ଦେଶ ଋଷିମାନେ ଅତି ଭକ୍ତିରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏହି ସ୍ଥାନ ସର୍ବଜନ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଯେଉଁଙ୍କ ସ୍ନେହ ଗୀତ ଓ ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଗୁପ୍ତ ଦେବତାମାନେ କଥା କରନ୍ତି, ସେଇ ଏକମାତ୍ର ନାଥ, ଲୀଳାରେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟ କରି, ତଥାପି ତାହାରେ ଅସଙ୍ଗ। ଯେତେବେଳେ ଅଧର୍ମିକ ରାଜାମାନେ ରାଜ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସାତ୍ୱତ ଗୋତ୍ରରୁ ସେ ଧର୍ମ, ତ୍ରୁତି, କରୁଣା, କୀର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି, ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। "ହେ ୟାଦୁବଂଶ, କେତେ ପୁଣ୍ୟମୟ! ମଧୁବନ କେତେ ପବିତ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ଓ ବିହାର କରନ୍ତି।" କୁଶସ୍ଥଳୀ ସ୍ୱର୍ଗର ମହିମାକୁ ମ୍ଲାନ କରେ, ଧରାକୁ ଧର୍ମ ଦେଇଥାଏ, କାରଣ ସେଠାର ଲୋକମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ମୁସ୍କାନ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିପାରନ୍ତି। ଏଠାର ମହିଳାମାନେ ବ୍ରତ, ସ୍ନାନ, ହୋମାଦି ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ଏହିପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ବିବାହ କରିଛନ୍ତି; ଭାବର ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରଜମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ମନରେ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱୟଂବରରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶୂରବଳରେ ବିଜୟ ଦେଖି ବରଣ କରିଥିଲେ, ଶିଶୁପାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଦଳନ କରି ନିଜ କରିଥିଲେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାମ୍ବ ଆଦି ରାଜାଙ୍କ ଜଣେ ଜଣେ କନ୍ୟା, ଏବଂ ଭୌମକୁ ବଧ କରି ହଜାର ହଜାର ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି ନେଇଥିଲେ। ଏହି ମହିଳାମାନେ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ପବିତ୍ରତା ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ପାଇଛନ୍ତି, କାରଣ ତାଙ୍କ ପଦ୍ମନୟନ ପତି କେବେ ତାଙ୍କ ଗୃହ ଛାଡ଼ନାହାନ୍ତି, ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ରହନ୍ତି। ଏପରି କଥା କହିବା ସମୟରେ, ହରି ନମ୍ର ହସିରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କ କଥାକୁ ମନେ ରଖି, ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ। ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଏହି ମଧୁଶତ୍ରୁଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସ୍ନେହ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଚାରି ଦଳର ସେନା ଯୋଗାଇ ରଖିଲେ। ଶୌରି, ଦୂରରୁ ଆସିଥିବା କୌରବମାନେ ବିୟୋଗରେ ବିକଳ ଦେଖି, ସ୍ନେହରେ ସେମାନେ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ବୁଝାଇ, ପ୍ରିୟଜନ ସହିତ ନିଜ ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ କୁରୁ, ଜାଙ୍ଗଳ, ପାଞ୍ଚାଳ, ଶୂରସେନ, ଯମୁନାପାର, ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ମତ୍ସ୍ୟ, ସାରସ୍ୱତ ଦେଶ ଦେଇ ଗଲେ। ମାରୁଧନ୍ବା ମରୁଭୂମି ଅଟେଇ, ସୌଭୀର, ଆଭୀର ଦେଶ ଦେଖି, ଭାର୍ଗବ ସହ ଆନର୍ତ୍ତ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଘୋଡ଼ାମାନେ କିଛି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ଯଥାଯଥ ଆଦର କଲେ; ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ସେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଗୋଚର ଦେଶକୁ ଚାଲିଗଲେ। "ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଆମକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ, ଆମେ ତୁମ ସେବକ; ଋଷିଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ ତୁମ ଦର୍ଶନ ଲାଭ କରିଛୁ।