ଏକ ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା, ସେଠାରେ ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବତା ଗଛ ଥିଲେ। ସେଉଁଠି ଦଳାନ୍ତୁ ଦଳା ଚଡ଼ିଆ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ସୁରରେ ଡାକୁଥିଲେ, ମଦମସ୍ତ ମୌମାଛୀମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ସେଉଁଠି ନୀଳମଣି ରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଘାଟ ଥିବା ସ୍ନିଗ୍ଧ ସରୋବର ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ପଦ୍ମ, କମଳା ଓ କୁମୁଦ ଫୁଲ ଫୁଲିଥିଲା। ହଂସ, କଦମ୍ବ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏହି ସରୋବରରେ ଖେଳୁଥିଲେ। ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଓ ନିଜ ପୁଅ ଧ୍ରୁବଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ମହିମା ଶୁଣି, ରାଜା ଉତ୍ତାନପାଦ ଚମତ୍କୃତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଧ୍ରୁବ ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୋଇଯିବା ସହ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଦେଖି ରାଜା ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି କରିଦେଲେ। ପରେ ନିଜ ବୟସ ହେବା ଓ ବିରକ୍ତି ଆସିବାରୁ, ରାଜା ଉତ୍ତାନପାଦ ନିଜ ଆତ୍ମାର ମାର୍ଗ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଶୌନକ ମହାର୍ଷି ପଚାରିଲେ: “ହେ ଧର୍ମଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଲାଗି ଯୁଦ୍ଧ କରି ହତ ହେବା ପରେ, ଭାଇମାନେ ସହିତ ନିଜ ଭୋଜନ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେବା ପରେ, ସେ କଣ କଲେ? କେମିତି ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଅଗ୍ରଗତି ହେଲା?” ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ହରି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ନିର୍ମାତା, କୁରୁବଂଶ ଯାହା ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ତାହାକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ ଦେଇ, ହୃଦୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେବା ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅଜୟ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରପରି ଭୂମିରେ ଶାସନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଶାସନ ଦୂରନ୍ତେ, ମେଘ ଇଚ୍ଛାମତେ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଭୂମି ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଉଥିଲା, ଗାଈମାନେ ଅଧିକ ଦୁଧ ଦେଇ ଗ୍ରାମକୁ ଉଲ୍ଲାସିତ କରୁଥିଲେ। ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଔଷଧିମାନେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ରାଜ୍ୟରେ କୌଣସି ରୋଗ, ବ୍ୟାଧି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୁଃଖ ଥିଲା ନାହିଁ—ଦୈବ, ପର, ନିଜ ଦୁଃଖ କିଛି ନଥିଲା। ଏହି ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ରେ ହରି କିଛି ମାସ ହସ୍ତିନାପୁରରେ ରହି, ସ୍ନେହିତମାନେ ଓ ପ୍ରିୟ ବୋନ୍ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଲେ। ପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଓ ବିଦାୟ ନେଇ, ସେଉଁଠି ଅଂଗୀକାର ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, କେତେକ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଳିଙ୍ଗନ ଓ ସମ୍ମାନ ମିଳି, ତାଙ୍କ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ସେଉଁଠି ସୁଭଦ୍ରା, ଦ୍ରୌପଦୀ, କୁନ୍ତୀ, ବିରାଟର କନ୍ୟା, ଗାନ୍ଧାରୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, କ୍ରୁପାଚାର୍ଯ୍ୟ, ଓ ଜୁମ୍ଲା (ନକୁଳ-ସହଦେବ) ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଭୀମ, ଧୌମ୍ୟ ଓ ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ଶାରଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କ ବିୟୋଗ ସହିପାରୁନଥିଲେ, ଅସ୍ଥିର ଓ ବିୟୋଗବିଧୁର ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସତ୍ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ ସଙ୍ଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଏହି ସତ୍ସଙ୍ଗକୁ ଛାଡ଼ିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏକଥା ପ୍ରଶଂସିତ ପୁରୁଷଙ୍କର ମଧୁର କୀର୍ତ୍ତି ଏକଥା ଶୁଣିଲେ। ପୃଥାନନ୍ଦନମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଦେଖି, ଛୁଇଁ, କଥା ହୋଇ, ଶୋଇ, ବସି, ଭୋଜନ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ କିପରି ବିୟୋଗ ସହିପାରିବେ? ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲା, ଅନୁରାଗରେ ବନ୍ଧା, ଅପଲକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। କୁରୁବଂଶର ମହିଳାମାନେ ଦେବକୀନନ୍ଦନଙ୍କ ବିୟୋଗର ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁ ଧାରା ସଂଯମ କରି, ଚିନ୍ତା କରିଲେ: “ଘର ଛାଡ଼ିବା ବେଳେ କିଛି ଅଶୁଭ ଘଟିନଉ।” ଏହି ବେଳେ ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଂଖ, ଭେରୀ, ବୀଣା, ପଣବ, ଗୋମୁଖ, ଧୁନ୍ଧୁରୀ, ଆନକ, ଘଣ୍ଟା ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା। କୁରୁ ମହିଳାମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଦେଉଳ ଚୂଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ମନର ଲଜ୍ଜା ଓ ପ୍ରେମ ହସ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କରିଥିଲେ। ଗୁଡାକେଶ, ଅର୍ଥାତ୍ ଅର୍ଜୁନ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତା ମାଳା ଓ ମଣିମୟ ହାତଲି ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ର ଛତା ଧରିଥିଲେ। ଉଦ୍ଧବ ଓ ସାତ୍ୟକି ଅଦ୍ଭୁତ ଚାମର ଦ୍ୱାରା ମଧୁପତିଙ୍କୁ ଉଚ୍ଛ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ, ରାସ୍ତାରେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା। ଏଠାଏଠି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଭାଶୀଷ ଦେଉଥିଲେ, କେତେକ ଉଚିତ, କେତେକ ଅନୁଚିତ, କିନ୍ତୁ ସେ ଗୁଣାତୀତ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି। କୌରବ ରାଜଧାନୀର ମହିଳାମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଚମତ୍କୃତ ହୋଇ ଏମିତି କଥା ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯାହା ଶୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ମୁଗ୍ଧ ହେଉଥିଲା। ସେମାନେ କହିଲେ: “ଏହି ପୁରୁଷ ତ ଅନାଦି ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଆଗରୁ ଏକାକୀ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସୃଷ୍ଟିର ଆତ୍ମା ଓ ନିୟାମକ, ନିଜ ଶକ୍ତି ନିଦ୍ରାରେ ଥିବାବେଳେ। ପରେ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ଇଚ୍ଛା କରି, ନାମ ଓ ରୂପ ଦେବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ସୃଷ୍ଟିକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଏହି ପୁରୁଷ ହେଉଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହୀ ମୁନିମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତରେ ଦେଖନ୍ତି—ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭବସାଗର ପାର କରାଇପାରିବେ। ତାଙ୍କର ସଖ୍ୟତା ବେଦ ଓ ଗୁପ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଗାଇଯାଏ, ସେ ଏକମାତ୍ର ନାୟକ, ଏହି ଜଗତର ଆତ୍ମା, ଲୀଳାରେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ଲିପ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟାୟ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ସାତ୍ୱତ ଗୋତ୍ରରେ ଧର୍ମ, ତ୍ରୁତ, କରୁଣା, କୀର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି, ବାରମ୍ବାର ଅବତାର ନେଇଥିଲେ। ବାହ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ମନୁଷ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ସେ ଆଦି ଦେବ। ଯଦୁବଂଶ ଏତେ ପୁଣ୍ୟମୟ, ମଧୁବନ ଏତେ ପବିତ୍ର, ଯେଉଁଠି ଏହି ପ୍ରଭୁ ଜନ୍ମ ଓ ବିହାର କରନ୍ତି। କୁଶସ୍ଥଳୀ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ, କାରଣ ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ସଦା ତାଙ୍କର ହସୁଥିବା ମୁଖ ଦେଖନ୍ତି।