ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରତ୍ନମୟ ରାଜମହଳରେ, ଧ୍ରୁବ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହ ଓ ମମତାରେ ପାଳିତ ହେଉଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେପରି ରହନ୍ତି, ସେପରି ରହୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦୁଧର ଝାଗ ପରି ଧଳା ବିଛାନା ଥିଲା, ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଲଗାଯାଇଥିଲା; ଆସନମାନେ ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ଥିଲା ଓ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସୁନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଦ୍ରବ୍ୟମାଣିକ୍ୟ ଓ ମହାପନ୍ନାର ଦ୍ୱାଳରେ ନାରୀମାନେ ପିନ୍ଧିଥିବା ରତ୍ନର ଆଳୋକରେ ରତ୍ନଦୀପମାନେ ଚମକୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଚମତ୍କାର ଦିବ୍ୟ ବୃକ୍ଷମାନେ ଥିବା ଆନନ୍ଦମୟ ବଗିଚା ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଦମ୍ପତି ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିଲେ ଓ ମଦୋନ୍ମତ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଗାନ କରୁଥିଲେ। ଏଠି ନୀଳମଣିର ଘାଟ ଥିବା ପୋଖରୀ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ପଦ୍ମ, ଶତଦଳ ଓ କୁମୁଦ ଫୁଲ ଖିଲିଥିଲା; ହଂସ, କୌଳି ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ। ରାଜା ଉତ୍ତାନପାଦ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଆୟୋଜନ ଦେଖି ଓ ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଧ୍ରୁବଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ମହିମା ଦେଖି ଅତିଶୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଧ୍ରୁବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୋଇଛନ୍ତି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ତେଣୁ ରାଜା ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି କଲେ। ନିଜ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ବୁଝି, ରାଜା ନିର୍ମୋହ ହୋଇ, ଆତ୍ମାର ମାର୍ଗ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଏହିପରେ, ଶୌନକ ମୁନି ପଚାରିଲେ: "ହେ ଧର୍ମଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଓ ଧନ ଉପରେ ଲୋଭ ଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେ ବିନାଶ କରି, ଭାଇମାନେ ସହିତ ନିଜ ଭୋଜନ ନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲେ, ତା’ପରେ ସେ କ’ଣ କଲେ? କିପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ?" ତେବେ ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ହରି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଯେ କୁରୁବଂଶ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଅଗ୍ନିରେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଥିଲା, ତାହାକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲେ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ ଦେଲେ, ଏବଂ ହୃଦୟରେ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ। ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହୋଇ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅଜୟ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମେଘମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ପୃଥିବୀ ଇଚ୍ଛାମତେ ଫଳ ଦେଉଥିଲା, ଗାଈମାନେ ଖୁସିରେ ଗ୍ରାମକୁ ଦୁଧରେ ଭିଜାଇ ଦେଉଥିଲେ। ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ବନ, ଔଷଧି ଓ ଗଛମାନେ ଯେପରି ଚାହିଁଲେ ସେପରି ଫଳ ଦେଉଥିଲେ। ଯେ ରାଜାଙ୍କର କେବେ ଶତ୍ରୁ ଜନ୍ମ ହୁଏନି, ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ କୌଣସି ଦୁଃଖ, ରୋଗ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅପଦ୍ରବ ଜନ୍ତୁ, ଦୈବ ବା ନିଜର ଦୁଃଖ କେବେ ହୁଏନି। ହରି କିଛି ମାସ ହସ୍ତିନାପୁରରେ ରହି, ବନ୍ଧୁମାନେ ଓ ଭଗିନୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରି, ବିଦାୟ ନେଇ, ସମ୍ମତି ମିଳି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କର ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ, କିଛି ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ଆଦର କଲେ। ସେଠାରେ ସୁଭଦ୍ରା, ଦ୍ରୌପଦୀ, କୁନ୍ତୀ, ବିରାଟନନ୍ଦିନୀ, ଗାନ୍ଧାରୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ଜୁମ୍ଲା ଭାଇ ନକୁଳ-ସହଦେବ ଥିଲେ। ବୃକୋଦର, ଧୌମ୍ୟ ଓ ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ଜନନୀ ଭଳି ମହିଳାମାନେ ଅତି ବିଚଳିତ ଓ ଅବାକ୍ ହୋଇ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଚ୍ଛେଦ ସହିପାରୁନଥିଲେ। ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜନ, ଦୁଷ୍ଟ ସଙ୍ଗ ଛାଡ଼ି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଙ୍ଗ ପାଇଥାଏ, ଏହି ପ୍ରଶଂସିତ ଭଗବାନଙ୍କ ମହିମା ଶୁଣିବା ପରେ, ସେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିପାରେନି। ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିବିଡ଼ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଦେଖି, ସ୍ପର୍ଶ କରି, କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି, ଏକାଠି ଶୁଇ, ବସି, ଖାଇଥିଲେ, ସେଉଁଠିଁ ଭଳି ବିଚ୍ଛେଦ କିପରି ସହିପାରିବେ? ସମସ୍ତଙ୍କର ହୃଦୟ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଗଲା, ଅଭିମାନରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଉପରେ ନଜର ରଖି, ଏଠୁ ଶେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ। ଘରର ମହିଳାମାନେ ଦେବକୀପୁତ୍ରଙ୍କ ବିଚ୍ଛେଦର ଦୁଃଖରେ ଅଖଣ୍ଡ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭାବିଲେ—'ଘର ଛାଡ଼ିବା ବେଳେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କୌଣସି ଅଶୁଭ ଘଟିବା ନ ଦିଅଁ।' ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଂଖ, ଭେରୀ, ବୀଣା, ପଣବ, ଗୋମୁଖ, ଧୁନ୍ଧୁରି, ଆନକ, ଘଣ୍ଟା ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଧ୍ୱନି ହେଲା। କୁରୁବଂଶର ମହିଳାମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ୍ତାରେ ମହଳର ଛାଦ଼େ ଚଡ଼ି, ପ୍ରେମ ଓ ଲଜ୍ଜାର ହସି ଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ତାଙ୍କୁ ଫୁଲ ବିଛାଇଲେ। ଗୁଡାକେଶ, ଅର୍ଥାତ୍ ଅର୍ଜୁନ, ଏକ ମୁକୁତ ଓ ମାଣିକ୍ୟଖଚିତ ସ୍ୱେତ ଛତା ଧରିଥିଲେ। ଉଦ୍ଧବ ଓ ସାତ୍ୟକି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚାମର ନେଇ, ମଧୁପତି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ରାସ୍ତାରେ ଫୁଲ ବିଛାଉଥିବା ସମୟରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ବିଲେଇଲେ। କେଉଁଠି କେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କିଛି ଉଚିତ, କିଛି ଅନୁଚିତ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିଲେ—ଏହି ଗୁଣାତୀତ ତଥା ଗୁଣମୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ। ରାଜଧାନୀର ମହିଳାମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ କଥା ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିବିଡ଼ ହୋଇ, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ—"ଏହି ମହାପୁରୁଷ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଉଦ୍ଭବ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶକ୍ତି ସହ ଏକାକି ଥିଲେ; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ଓ ନାୟକ। ପୁନଃ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ନାମ ଓ ରୂପ ଦେବାକୁ ଚାହିଁ, ନିଜ ଅନ୍ଧକାର ଶକ୍ତିକୁ ଚେତନ କରି, ନିଜେ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କଲେ। ଏହି ତାଙ୍କ ଧାମକୁ ରୁଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରାଣ ନିଗ୍ରହ କରି, ଭକ୍ତିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଦେଖନ୍ତି; ଏହି ଭଗବାନ୍ ସଂସାରକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଯାହାଙ୍କ ସଖ୍ୟତା ବେଦ ଓ ଗୁପ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଗାଇଯାଏ, ସେ ଏକମାତ୍ର ନାୟକ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ତାଙ୍କ ଲୀଳାରେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ଲୟ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଏହାରେ ଅସକ୍ତ। ଯେତେବେଳେ ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନେ ରାଜ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସାତ୍ୱତ ଵଂଶରୁ ଧନ, ସତ୍ୟ, କୃପା ଓ କୀର୍ତ୍ତିର ଧାରକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଭଗବାନ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଲୋକଙ୍କ ଭଳି ପାଇଁ ଅବତାର ନେନ୍ତି।