ଭୀଷ୍ମଦେବ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବାବେଳେ, ଯେଉଁ ସୁଭ ପଳ ଯୋଗୀମାନେ ଇଚ୍ଛାମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଉତ୍ତରାୟଣ ସମୟ ଆସିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ଅନେକ ନଦୀ ପରି ବହୁଥିବା ଉପଦେଶକୁ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କରି, ଅସଙ୍ଗ ମନକୁ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ, ଅଚଳ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଚିତ୍ତରେ ନିଶ୍ଚିତ କଲେ। ଏହି ପରିଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନରେ, ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ହଟିଗଲା, ଯୁଦ୍ଧର କ୍ଲାନ୍ତି କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ଦୂର ହେଲା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶମିତ ହେଲା, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ପ୍ରତିପାଳକ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ, “ମୋ ମନ ଏବେ ସମସ୍ତ ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ, ସାତ୍ୱତମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସମୟକ୍ଷେପେ ପ୍ରକୃତି ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବେ ନିବେଶିତ। ତିନି ଲୋକର ଆନନ୍ଦ, ତମାଳ ଗଛ ପରି ଶ୍ୟାମ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ପୀତାମ୍ବର, ଗୋଳାପ ମୁଖ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ—ମୋର ପ୍ରେମ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ସେଠାରେ ଅଟୁଟ ରହୁ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶ୍ରମର ଘମ, ଘୋଡ଼ା ଧୂଳିରେ ମୁଦ୍ରିତ କେଶ, ମୋ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଚର୍ମ ଭିଦ୍ରା, ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ କବଚଧାରୀ ଯେ କୃଷ୍ଣ, ସେ ମୋର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ଅବିରତ ରହୁ। ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ବନ୍ଧୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରଥକୁ ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ରଖି, ଶତ୍ରୁ ସେନାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ପାର୍ଥଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଯିଏ ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ନେଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ମୋ ପ୍ରେମ ଅଟୁଟ ରହୁ। ବିପକ୍ଷ ସେନା ଦେଖି, ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାର ଦୋଷଭାବରୁ ଅର୍ଜୁନ ଦୌର୍ବଳ୍ୟରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ଭ୍ରମ ଦୂର କରିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣରେ ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ହେଉ। ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ତ୍ୟାଗ କରି, ଚେଷ୍ଟାରେ ଉପର୍ଣ୍ଣ ପଡ଼ି, ଚବୁକ ହାତରେ ଧରି, ରଥରୁ ଲମ୍ବି, ହସ୍ତୀ ନାଶକ ହରି ପରି ଆଗକୁ ଧାଉଥିବା କୃଷ୍ଣ, ସେ ମୋ ସରଣ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭିଦ୍ରା, ଧନୁ ଭଙ୍ଗ, ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ଶତ୍ରୁ ମୋତେ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଧାଉଥିଲେ, ମୁକୁନ୍ଦ ମୋ ପ୍ରଭୁ ସରଣ ହେଉ। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମୋର ଭକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଅଟୁଟ ରହୁ, ଯେଉଁଥିରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ରେନ୍ସ ଓ ଚବୁକ ଧରି, ଯେଉଁଥିକି ଏଠାରେ ହତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦେଖି ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପାଇଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚଳ ଚଳନ, ମଧୁର ହାସ୍ୟ, ପ୍ରେମ ଓ ଅଭିମାନ ଭରା ଚାହାଣିରେ, ମାଦକତା ଓ ଅନୁରାଗରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାକୁ ଅନୁକରଣ କରୁଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରାଜସୂୟ ବିଧିରେ, ରାଜାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଘେରିଥିବା ସଭାରେ, ସେଠାରେ କେବଳ କୃଷ୍ଣ ଉପାସ୍ୟ ଥିଲେ, ଓ ସେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିସମୁକ୍ଷ ଦେଖାଦେଲେ। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଅଜନ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ହୃଦୟରେ ବିରାଜିଥିବା, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ମନ ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ପ୍ରତିତିତ, ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନେକ ପାନୀୟ ପାତ୍ରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଜାଣିଛି; ମୋ ଭିନ୍ନତାର ମୋହ ଦୂର ହୋଇଛି। ସୂତ କହିଲେ, ଏଭଳି ଭାବରେ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ମନ, ବାଣୀ, ଦୃଷ୍ଟିକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିର୍ବିକଳ୍ପ କରି, ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ପରମ ସ୍ୱରୂପରେ ବିଲିନ କରି, ଶ୍ୱାସକୁ ଅଭ୍ୟନ୍ତରେ ନେଇ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଭୀଷ୍ମ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲୟ ହେଉଥିବା ଜାଣି, ସମସ୍ତେ ଦିନ ଶେଷରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି ନିରବ ହେଇଗଲେ।