ଭକ୍ତିଭାବରେ ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ମନକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉପରେ ନିଶ୍ଚଳ କରି, ମନୋଷ୍କର୍ଷ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ବେଳେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଓ କାମନାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଭୀଷ୍ମ ଚାହିଲେ ଯେ, ସେ ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭଗବାନ୍, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚାରିଟି ଭୁଜା, ହସୁଥିବା ମୁହଁ, କମଳ ପ୍ରଭା ମୁହଁ, ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନର ପଥରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନ୍ତୁ। ଏହି ସମୟରେ, ସୂତ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହି ମହାନ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୟାନ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ କର୍ମ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏହି ସମ୍ବାଦକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ବ୍ୟକ୍ତିର ପ୍ରକୃତି, ବର୍ଣ୍ଣ, ଆଶ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ବିରକ୍ତି ଓ ଆସକ୍ତିର ଲକ୍ଷଣ। ସେ ଦାନ, ରାଜଧର୍ମ, ମୋକ୍ଷ, ସ୍ତ୍ରୀ, ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତି, ଏହାର ବିଭାଗ ଓ ଯୋଗ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସାରାଂଶ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ତେଣୁ, ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ଭୀଷ୍ମ, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସାଧନ ବିଷୟରେ ଏତିହ୍ୟ ଓ ଉପାଖ୍ୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ। ଏହି ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବା ସମୟରେ, ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁ ସମୟର ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଦେହ ଛାଡ଼ିବାର ଉତ୍ତରାୟଣ ସମୟ ଆସିଗଲା। ତାପରେ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ଅନେକ ଶତ ଝରା ପ୍ରବାହ ଭଳି ଉଚ୍ଚାରିତ ଉପଦେଶକୁ ନିବୃତ କରି, ମନକୁ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ରହିତ କରି, ମୂଳ ପୁରୁଷ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚଳ ଧ୍ୟାନରେ ଧାରଣ କଲେ—ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣ ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି, ଚାରିଟି ଭୁଜା, ଅନିମିଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ ଭାବରେ ଦଠିଲେ। ଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନରେ, ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ଯୁଦ୍ଧର କ୍ଲାନ୍ତି କେବଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ହରାଇଗଲା, ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ କ୍ରିୟା ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ଭୀଷ୍ମ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ, ବନ୍ଦନା କଲେ। ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ, “ମୋର ମନ, ସମସ୍ତ ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସାତ୍ୱତମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତର ହୃଦୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ବିଲୀନ ଭାଗବାନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଉ। ମୋର ପ୍ରେମ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ତାଙ୍କରେ ଅଟୁଟ ରହୁ, ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣ ତିନି ଲୋକର ଆନନ୍ଦ, ତମାଳ ଗଛ ସଦୃଶ କଳେବର, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ର, ଚଂଚଳ କେଶ, କମଳମୁଖ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବନ୍ଧୁ। ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ମୁଖ ପଶିନାରେ ଭିଜିଥିଲା, କେଶ ଘୋଡ଼ାର ଧୂଳିରେ ଢ଼କା, କଞ୍ଚୁକ ଚମକୁଥିଲା, ମୋର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଚର୍ମ ଛିଦ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା—ସେଇ କୃଷ୍ଣ, ମୋର ପରମାତ୍ମା, ମୋ ସାଙ୍ଗେ ରହନ୍ତୁ। ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ, ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରଥକୁ ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ରଖି, ଶତ୍ରୁ ସେନାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କରେ ମୋର ପ୍ରେମ ଅଟୁଟ ରହୁ। ଶତ୍ରୁ ସେନା ଦେଖି, ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାର ଭୟରେ ଅର୍ଜୁନ ଦୂରେ ହଟିଥିଲେ, ତାହାର ମୋହ ନଶ୍ଟ କରି, ଆତ୍ମତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ—ମୁଁ ତାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଅପରିମିତ ଭକ୍ତି ଚାହେଁ। ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ପାଇଁ, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଛାଡ଼ି, ରଥରୁ ଲାଫି ପଡ଼ି, ଚୋଲା ଖସିଯାଇ, ଚାବୁକ ହାତରେ ନେଇ, ହରିଙ୍କ ଭଳି ହସ୍ତୀ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଆଗେଇଯାଇଥିଲେ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ, ଧନୁ ଭଙ୍ଗ, ଶରୀର ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ଶତ୍ରୁ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ—ସେଇ ମୁକୁନ୍ଦ ମୋର ଶରଣ ହେଉ। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମୋର ଭକ୍ତି ସେଇ ପ୍ରଭୁ ଉପରେ ନିଶ୍ଚଳ ରହୁ, ଯିଏ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥରେ ରଥରେ ରହି, ରେନ୍ସ ଓ ଚାବୁକ ଧରି, ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖି ଏଠାରେ ହତ ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଵରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ, ତାଙ୍କର ଚାଲିଚଳା, ହାସି, ଚାହୁଁ ଦେଖିବା, ଭଲପାଇବା ଓ ରୂଷା ଭାବରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳାକୁ ଅନୁକରଣ କରି, ମାଦକ ଓ ଅନ୍ଧ ଭାବରେ ତାଙ୍କରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହୋଇଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ, ମହାସଭାରେ, ରାଜା ଓ ଋଷିମାନେ ଘେରିଥିବା ବେଳେ, ଏକମାତ୍ର ପୂଜ୍ୟ ଭାଗବାନ୍ ମୋର ଚକ୍ଷୁକୁ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଅଜନ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦେହୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବିରାଜିତ, ଯେଉଁ ମନୋଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଅନୁଭୂତ, ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନେକ ପାନିରେ ଅନେକ ଭାବରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ, ମୋର ଭିନ୍ନତାର ମୋହ ନଶ୍ଟ ହୋଇଛି। ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି ଭାବେ ଭିଷ୍ମ ମନ, ଶବ୍ଦ ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉପରେ ନିଶ୍ଚଳ କରି, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ପରମାତ୍ମାରେ ବିଲୀନ କରି, ଶ୍ୱାସକୁ ନିବାରି, ଶାନ୍ତ ହେଇଯାଇଲେ। ଭିଷ୍ମ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦରେ ବିଲୀନ ହେଉଛନ୍ତି ବୁଝି, ସମସ୍ତେ ଦିନ ଶେଷର ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି ନିରବ ହେଇଗଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଢୋଲ ବଜାଇଲେ, ସାଧୁମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଆକାଶରୁ ରାଜା ଉପରେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା ହେଲା। ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପରିନିର୍ବାଣ ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭାର୍ଗବ ପୁତ୍ର, ଯଥାବିଧି ପିତୃକ୍ରିୟା କଲେ, ତଥାପି କିଛି ଦିନ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିଲେ। ଋଷିମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ନାମରେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ହୃଦୟରେ ଭକ୍ତି ନେଇ, ନିଜ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ, ଗଜାହ୍ୱୟାକୁ ଗଲେ ଓ ନିଜ ବାପା ଓ ତପସ୍ୱିନୀ ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ଵନା ଦେଲେ। ବାପାଙ୍କ ଅନୁମତି ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ, ତାଙ୍କର ପିତା ଓ ପର୍ଦ୍ଦାଦାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ନ୍ୟାୟରେ ପାଳନ କଲେ। ବୀରମାତା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତିର ଆନନ୍ଦରେ, ଦୁହିଁ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଦୁଧ ଓ ଚକ୍ଷୁରୁ ମଙ୍ଗଳ ଅଶ୍ରୁ ବର୍ଷାଇ, ବାରମ୍ବାର ଅଭିଷେକ କଲେ। ଜନମାନେ ରାନୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମର ପୁଅ, ଦୁଃଖ ନିବାରକ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଫେରିଛନ୍ତି, ସେ ଏବେ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ। ନିଶ୍ଚୟ, ରାନୀ, ତୁମେ ଦୁଃଖ ନିବାରକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜିଛ, କାରଣ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରନ୍ତି।