କଳିଯୁଗରେ, ଯେଉଁଫଳ ତପସ୍ୟା, ଯୋଗ କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ମିଳିନଥିଲା, ସେହିଫଳ କେଶବଙ୍କର ଷ୍ଟୁତି କରିବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲଭ୍ୟ ହେଉଛି। ଶୁନ୍ୟ ଏବଂ ଅସାର କଳିକୁ ଦେଖି, ଵିଷ୍ଣୁରାତା ତାଙ୍କୁ କଳିରେ ଜନ୍ମିତ ଲୋକମାନଙ୍କର ସୁଖାର୍ଥେ ସ୍ଥାପନ କରିଲେ। ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ, ସାର୍ଥକତା ସମସ୍ତଠାରୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଗଲା; ପୃଥିବୀରେ ବିଷୟବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ଶୂନ୍ୟ ଖୋସା ପରି ରହିଗଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭାଗବତ ଶିକ୍ଷାକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘର ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନକୁ ଜଣାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣା ପ୍ରତି ଲୋଭରେ ଗଳ୍ପର ସାର୍ଥକତା ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଗଲା। ଅତି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅଧିକ କର୍ମ କରୁଥିବା ନାସ୍ତିକ, ନରକୀୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରହୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସାର୍ଥକତା ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଯାଇଛି। ଅତି ଇଛା, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଏବଂ ତୃଷ୍ଣାରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ମନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତପସ୍ୟାର ସାର୍ଥକତା ହାରାଇଯାଇଛି। ମନର ହାର, ଲୋଭ, ଅପସାଧନା ଏବଂ ଅନ୍ୟମତ ଅନୁସରଣ କିମ୍ବା କେବଳ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ଯୋଗର ଫଳ ହାରାଇଯାଇଛି। ବିଦ୍ୱାନମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହ ମହିଷୀ ପରି ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି, ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟିରେ ଦକ୍ଷ, କିନ୍ତୁ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ଅଦକ୍ଷ। ଏବେ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସତ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବତା ମିଳୁନାହିଁ, ଦେଖାଯାଉନାହିଁ ଦୂର୍ବଳ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଯାଇଛି ସମସ୍ତ ସାର୍ଥକତା। କିନ୍ତୁ ଏହା କଳିଯୁଗର ନିଜ ପ୍ରକୃତି; କିଏ ଦୋଷ ଦେବି? ତେଣୁ, ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନ ନିକଟରେ ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସହିବା କରିଛନ୍ତି। ସୂତ ମହାରାଜ କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଗଲେ। ଭକ୍ତି ପୁନି କହିଲେ, "ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ, ଶୌନକ!" ଭକ୍ତି କହିଲେ: "ହେ ଦେବମୁନି, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ମୋର ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିଛ। ଏହି ଜଗତରେ ସଦ୍ଗୁଣୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।" "ଜୟ ହେଉ, ଯାହାର ଦେହ ମାୟାର ଆଧାର, ଏକ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ସମସ୍ତ ବାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି! ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଧ୍ରୁବ ନିତ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଅଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ପାତ୍ର।" ଏହି ଭାଗବତର ମହିମା ଆରମ୍ଭ ହେଲା—ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ। ନାରଦ ଭକ୍ତିଙ୍କର ବିପଦ ଦୂର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ। ନାରଦ କହିଲେ: "ବାଳା, ତୁମେ କାହିଁକି ଅନ୍ୟଥା ଦୁଃଖିତ? ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦ୍ମପଦ ଚିନ୍ତନ କର—ତୁମର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେବ।" "ସେ ଯିଏ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କୌରବଙ୍କର ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଗୋପିନୀମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ କୃଷ୍ଣ ଏବେ କେଉଁଠି?" "ତୁମେ, ଭକ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଡାକିଲେ, ପ୍ରଭୁ ନିମ୍ନ ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ଆସିବାକୁ ଚାଲିଆସନ୍ତି।" "ପ୍ରଥମ ତିନି ଯୁଗରେ, ସତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବୈରାଗ୍ୟ ମୁକ୍ତିର ସାଧନ; କିନ୍ତୁ କଳିରେ କେବଳ ଭକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମ ସାକ୍ଷାତକାର ଦେଇଥାଏ।" "ଏହିପରି ନିଷ୍ପତି କରି, ଚେତନ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ତୁମେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସୁନ୍ଦର ଆନନ୍ଦମୟ ରୂପ।" "ଏକ ଦିନ ହାତ ଜୋଡି ତୁମେ ପ୍ରସ୍ନ କଲା—'ମୁଁ କଣ କରିବି?' ତେବେ କୃଷ୍ଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ—'ମୋର ଭକ୍ତମାନେକୁ ପୋଷଣ କର।'" "ତୁମେ ଏହି ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରିଲା, ହରି ଖୁସି ହେଲେ। ସେ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତିକୁ ଦାସୀ ଭାବେ ଦେଲେ, ଏହି ଦୁଇ—ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବୈରାଗ୍ୟ।" "ଵୈକୁଣ୍ଠରେ, ତୁମେ ନିଜ ରୂପରେ ପୋଷଣ କର; ପୃଥିବୀରେ, ଭକ୍ତମାନେକୁ ପୋଷଣ କରିବାକୁ ତୁମର ଛାୟାରୂପ ଦେଖାଯାଏ।" "ମୁକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବୈରାଗ୍ୟ ସହିତ ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ଆସିଲା, ଏବଂ କୃତ ଯୁଗରୁ ଦ୍ୱାପର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲା।" "କଳିରେ, ମୁକ୍ତି ଅନ୍ୟମତରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ପୁନି ଶୀଘ୍ର ଵୈକୁଣ୍ଠକୁ ଫେରିଗଲା।" "ମୁକ୍ତି ଏଠାରେ ଆସେ ଏବଂ ଯାଏ, ଯେପରି ତୁମେ ସ୍ମରଣ କର; ଏହି ଦୁଇ, ତୁମର ପୁତ୍ର ଭାବେ, ତୁମ ସାଥିରେ ସୁରକ୍ଷିତ।" "ଅବହେଳାରେ, ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର କଳିଯୁଗରେ ଦୂର୍ବଳ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତା କରନି—ମୁଁ ଉପାୟ ଚିନ୍ତିବି।" "ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, କଳି ପରି ଅନ୍ୟ ଯୁଗ ନାହିଁ; ଏହି ଯୁଗରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିବି।" "ଅନ୍ୟ କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି, ମହାଉତ୍ସବକୁ ଆଗ୍ରହ ଦେଇ, ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ହରିଙ୍କୁ ସେବା କରିବି ନାହିଁ, ତୁମକୁ ଜଗତରେ ପ୍ରଚାର କରିବି ନାହିଁ।" "ଏହି କଳିଯୁଗରେ ତୁମ ସହିତ ଥିବା ଜୀବମାନେ—ଯଦି ଦୁଷ୍ଟ ହେଉଥିବା—କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମନ୍ଦିରକୁ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଯାଇପାରିବେ।" "ଯେଉଁମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ସଦା ଭକ୍ତିର ଆନୁରାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଶୁଧ ଜୀବମାନେ ସେମାନେକୁ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସ୍ଵପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।" "ଭୂତ, ପିଶାଚ, ଦେମନ, ଅସୁର ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଛୁଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ତପସ୍ୟା, ବେଦ, ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହରି ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ—କେବଳ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା; ଏହିର ପ୍ରମାଣ ଗୋପିମାନେ।" "ହଜାର ଜନ୍ମ ପରେ ଭକ୍ତିପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; କଳିରେ, ଭକ୍ତି, ଭକ୍ତି—ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ ସାକ୍ଷାତ ଦେଖାଯାଏ।" "ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିପ୍ରତି ବିରୋଧୀ, ସେମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି; ଏକଥା ଦୁର୍ବାସା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ।" "ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଯୋଗ, ଯଜ୍ଞ, ଜ୍ଞାନ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ପ୍ରୟାପ୍ତ—କେବଳ ଭକ୍ତି ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।" ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ନିଜ ଏକାନ୍ତ ସ୍୵ରୂପ ଶୁଣି, ଭକ୍ତି ନିଜର ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ସହିତ ନାରଦଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ଭକ୍ତି କହିଲେ: "ହେ ନାରଦ, ତୁମେ ଅତି ଧନ୍ୟ! ତୁମର ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଅବିଚଳ। ମୁଁ କେବେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ; ସଦା ତୁମ ହୃଦୟରେ ରହିବି।" "ହେ ଦୟାଳୁ ମୁନି, ତୁମେ ମୋର ବିପଦକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୂର କରିଦେଲା।