ମହାପୁରୁଷ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ଧନଞ୍ଜୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ରଥରେ ଅସିନ୍ନ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୁବେର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମ ମହାରଥୀ ଭୂମିରେ ପଡିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଦେବତା ଭଳି ଶ୍ରୀପତି ଥରେ ତଳେ ପଡିବା ପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ଅନୁୟାୟୀମାନେ ଓ ଚକ୍ରଧାରୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସହିତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶିରୋନମ୍ର କରି ନମସ୍କାର କଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଓ ରାଜର୍ଷିମାନେ ଭାରତମୁକ୍ୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଥିଲେ। ପର୍ବତ, ନାରଦ, ଧୌମ୍ୟ, ବଦରାୟଣ, ବୃହଦଶ୍ୱ, ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ, ଏବଂ ରେଣୁକାପୁତ୍ର ଏହି ସମ୍ମିଳନରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମଦ, ତୃତ, ଗୃତ୍ସମଦ, ଅସିତ, କକ୍ଷିବନ, ଗୌତମ, ଅତ୍ରି, କୌଶିକ ଓ ସୁଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଋଷିମାନେ, ବ୍ରହ୍ମରତ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ କାଶ୍ୟପ, ଅଙ୍ଗିରାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ଉପସ୍ଥିତ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଦେଖି, ସବୁଠାରୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମ, ଧର୍ମ ଓ ସମୟ-ସ୍ଥାନର ଉଚିତ ବିଭାଜନ ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ସେ ଏହି ବେଳେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କଲେ, ଯିଏ ନିଜ ମହିମା ଜାଣିଛନ୍ତି, ଜଗତର ନାଥ ଭାବରେ ହୃଦୟରେ ବସି, ନିଜ ମାୟାରେ ଏକ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ନମ୍ରତା ଓ ସ୍ନେହରେ ଉପବେଶ କରିଥିବା, ଅତି ଆସକ୍ତିର ଅଶ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା, ସେମାନେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। "ହାୟ, କି ଦୁଃଖଦ, କି ଅନ୍ୟାୟ! ଧର୍ମର ପୁତ୍ରମାନେ, ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଧର୍ମ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିଛ; ତୁମେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ପାଣ୍ଡୁ ମହାବୀର ଚଳିଗଲେ, କୁନ୍ତୀ ଜଣେ ବିଧବା ଏବଂ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଅନେକ କଷ୍ଟ ସହିଛନ୍ତି, ବାରମ୍ବାର ତୁମ ପାଇଁ, ଜଣେ ଶିଶୁ ମାତା ଭଳି। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମେ ଯାହା ଅପ୍ରିୟ ଅନୁଭବ କରୁଛ, ସେ ସବୁ ସମୟର କ୍ରିୟା; ବିଶ୍ୱ ଓ ତାହାର ଶାସକମାନେ ସମୟର ଅଧୀନ, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବାଦଳ ଭଳି। ଯେଉଁଠି ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା, ଭୀମ ଗଦା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଅର୍ଜୁନ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତୁମ ବନ୍ଧୁ—ସେଠି କିପରି ବିପଦ ଆସିପାରିବ? ହେ ରାଜା, କେହି କଦାପି ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ; ଅନ୍ୱେଷଣ ଶକ୍ତି ଥିବା ଜଣେ ବି ତାହାରେ ମୁହଁ ହେବେ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ବି। ଏହିପରି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାକୁ ଭାଗ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା ବୋଲି ବୁଝ; ଏପରି ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇ, ହେ ଅନାଥ, ତୁମେ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହି ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ନିଜେ, ଯିଏ ଭୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜକୁ ଲୁଚାଇ, ନିଜ ମାୟାରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ଶକ୍ତି କେବଳ ଭଗବାନ ଶିବ, ଦିବ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ ଓ କପିଳ ଜାଣନ୍ତି। ଯିଏକୁ ତୁମେ ମାମା, ବନ୍ଧୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପକାରୀ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଦୂତ, ରଥୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଛ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସବୁର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅହଂକାର ହୀନ; ତାଙ୍କର ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମନରେ ଭିନ୍ନତା ଆଣିଲେ ବି କେହି ଦୋଷ ନାହିଁ। ତଥାପି, ଦେଖ, ରାଜା, ତାଙ୍କର ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୟା: ମୁଁ ଏବେ ଜୀବନ ଛାଡିବାକୁ ଯାଉଛି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜେ ମୋ ପାଖରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦେହ ଛାଡିଲେ ଅଭିଲାଷ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉଥାଏ। ସେ ଦେବତା ଭଗବାନ ମୋର ଦେହ ପରିତ୍ୟାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ହସୁଥିବା ମୁହଁ, ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ଦ୍ୱିପଦ୍ମ ମୁଖ, ଚାରି ଭୁଜାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ମୋର ଧ୍ୟାନର ପଥରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶରଶୟାରେ ଶୟିତ ଥିବାବେଳେ ନିଜ ନିମିତ୍ତ କର୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଋଷିମାନେ ଏହି ଉତ୍ସୁକ୍ତିରେ ଶୁଣୁଥିଲେ। ସେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଗୁଣ, ଜାତି, ଆଶ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ କର୍ତବ୍ୟ, ବିରକ୍ତି ଓ ଆସକ୍ତିର ଲକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସେ ଦାନ, ରାଜନୀତି, ମୋକ୍ଷ, ନାରୀ, ଭଗବାନର ଭକ୍ତି, ତାହାର ବିଭାଗ ଓ ଯୋଗ ଶାସ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ସାର ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଋଷି, ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ତାହାର ଉପାୟ ବିଭିନ୍ନ କଥା ଓ ଇତିହାସ ମାଧ୍ୟମରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କଥା ଦେଉଥିଲେ, ଯୋଗୀମାନେ ଇଚ୍ଛା କରିଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ଅନୁକୂଳ ଶୁଭ ସମୟ, ଉତ୍ତରାୟଣ ଆଗମନ କଲା। ତାପରେ, ଶତାଧିକ ଧାରାରେ ଦେଉଥିବା କଥା ରୋକି, ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ମନକୁ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଆଦିପୁରୁଷ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ—ପୀତବସ୍ତ୍ର, ଚାରି ଭୁଜା, ନିର୍ମିଳିତ ଚକ୍ଷୁ, ମୋ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନରେ, ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ନାଶ, ଯୁଦ୍ଧର କ୍ଳାନ୍ତି କେବଳ ଦର୍ଶନ କରି ଦୂର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ କ୍ରିୟା ବନ୍ଦ, ଜନାର୍ଦନ ସୃଷ୍ଟାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ପ୍ରସ୍ଥାନ ପୂର୍ବରୁ। ଶ୍ରୀଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ଏପରି, ମୋର ମନ ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟରେ ନିସ୍ଥିତ, ସାତ୍ୱତମୁକ୍ୟ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ଥିତ, ଯେପରି ଜଗତରେ କ୍ଷଣକ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠୁ ଜନ୍ମ ଧାରା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ମୋର ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରେମ ତାଙ୍କୁ ନିସ୍ଥିତ ହେଉ, ତିନି ଜଗତର ଆନନ୍ଦ, ତମାଳ ଗଛ ଭଳି କଳା, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ଚୁରୁଳି ଚୁଲ ଦ୍ୱାରା ରୂପ ଉପରେ ଭୂଷିତ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମୁଖମିତ୍ର ଲୋଟସ ମୁଖ। ଯୁଦ୍ଧରେ, ଶ୍ରମର ଘମରେ ମୁହଁ ଭୂଷିତ, ଘୋଡାର ଧୂଳିରେ ଚୁଲ ଧାରି, ତିର ଦ୍ୱାରା ଚର୍ମ ଭିଦ୍ର, ଅଭିକ୍ଷତ କବଚ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ—ମୋର ଆତ୍ମା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ ରହୁ।