ସେଠାରେ, ରାଜକୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧି ଓ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ପରିଚ୍ଛନ୍ନ ହୋଇ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଗୁରୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ପରମ ପୁରୁଷ ହରିଙ୍କ ସେବା କଲେ। ପ୍ରତି ତିନି ରାତି ପରେ, କେବଳ ବେଲ ଓ ବଦରି ଫଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ସେ ଏକ ମାସ ଯାଏଁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ହରିଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସରେ, ପ୍ରତି ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ ଗଛପତ୍ର, ଘାସ ଓ ଏହିପରି ଯାହା ମିଳିଲା, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ ତିଆରି କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ତୃତୀୟ ମାସରେ, ପ୍ରତି ନବମ ଦିନରେ କେବଳ ପାଣି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ଚତୁର୍ଥ ମାସରେ, ପ୍ରତି ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ କେବଳ ବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ପ୍ରାଣାୟାମରେ ପ୍ରବଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ପଞ୍ଚମ ମାସରେ, ସେ ଏକ ପାଏଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଅଚଳ ଥିବା ଏକ ସ୍ତମ୍ଭ ପରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ନିର୍ବିକାର ଚିତ୍ତରେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ସେ ନିଜ ମନକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆକର୍ଷଣ କରି, ହୃଦୟରେ ନିଶ୍ଚଳ କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ ସେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଧାରକ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିବାବେଳେ, ତିନି ଲୋକ କମ୍ପି ଉଠିଲା। ରାଜପୁତ୍ର ଏକ ପାଏଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ତଳେ ପୃଥିବୀ ଝୁକିଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଏକ ହାତୀ ଚଢ଼ିଥିବା ମଞ୍ଚ ଭାରକୁ ଧରିପାରେ ନାହିଁ। ସେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ବାହ୍ୟ ଜଗତକୁ ବନ୍ଦ କରି ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ବିଶ୍ୱାତ୍ମାରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ତିନି ଲୋକ ଓ ତାଙ୍କର ଅଧିପତିମାନେ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ଓ ନିଶ୍ୱାସ ଅବରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଶରଣ ନେବାକୁ ହରିଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଆସିଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏପରି ପ୍ରାଣନିୟମ ଆମେ କୌଣସି ଚରାଚର ଜୀବରେ ଦେଖିନାହିଁ, ଯାହାଙ୍କର ନିବାସ ସ୍ଥାନ ଆପଣ। ଦୟାକରି ଆମ ପୀଡା ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଶରଣ ନେଇଛୁ।” ଭଗବାନ୍ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି କଠିନ ତପସ୍ୟା ରୁ ଏହି ଶିଶୁକୁ ନିବୃତ୍ତ କରିଦେବି। ତୁମେ ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଯାଅ। ତୁମେ ଯେ ପ୍ରାଣ ଅବରୋଧ ଅନୁଭବ କରୁଛ, ଏହା ତାଙ୍କ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ହେବାରୁ ହୋଇଛି, ହେ ଉତ୍ତାନପାଦ ପୁତ୍ରମାନେ।” ଏହିପରି ଘଟଣା ପରେ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେବା ଭୟ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁଥିଲେ। ସେ ଦେବବ୍ରତ ଭୀଷ୍ମ ଯେଉଁଠାରେ ଶରଶୟ୍ୟାରେ ଶୟାନ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ରଥରେ ଚଢି, ବ୍ୟାସ, ଧୌମ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ଯାଏଁ ଗଲେ। ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଧନଞ୍ଜୟ ଅର୍ଜୁନ ସହ ରଥରେ ଯାଇଥିଲେ। ସେଉଁଠାରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୁବେର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ, ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ୍ ସହ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏକ ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଥିବା ପରି, ତାଙ୍କୁ ଶିରୋନମ୍ର କଲେ। ସେଠାରେ, ଅନେକ ମହାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି, ଦେବ ଋଷି ଓ ରାଜ ଋଷିମାନେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ। ପର୍ବତ, ନାରଦ, ଧୌମ୍ୟ, ବଦରାୟଣ, ବୃହଦଶ୍ୱ, ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ରେଣୁକାପୁତ୍ର ପରଶୁରାମ, ବଶିଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମଦ, ତ୍ରିତ, ଗୃତ୍ସମଦ, ଅସିତ, କକ୍ଷୀବନ, ଗୌତମ, ଅତ୍ରି, କୌଶିକ, ସୁଦର୍ଶନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତ ମୁନିମାନେ, କଶ୍ୟପ, ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମ, ସେଉଁଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ମୁନିମାନଙ୍କୁ, ଦେଶ, କାଳ ଓ ପାତ୍ରର ଉଚିତ ବିଭେଦ ଜାଣି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିଲେ, ଯିଏ ନିଜ ମହିମା ଜାଣିଛନ୍ତି, ଦିଗ୍ବିଜୟୀ, ହୃଦୟସ୍ଥ ଓ ନିଜ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦେହଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ, ଭୀଷ୍ମ ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ବସିଥିବା, ଆଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧ କରିଥିବା, ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହାୟ! କେତେ ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ଯେ ତୁମେ ଧର୍ମପୁତ୍ରମାନେ ଭୋଗୁଛ! ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଧର୍ମ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏପରି କଷ୍ଟ ତୁମେ ଭୋଗିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ। ବୀର ପାଣ୍ଡୁ ଚଳିଯାଇଥିବା ପରେ, କୁନ୍ତୀ ଜଣେ ବିଧବା ଓ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ, ତୁମ ପାଇଁ ପୁନଃପୁନଃ ଅନେକ କଷ୍ଟ ସହିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା ଅପ୍ରିୟ ଘଟେ, ସେ ସବୁ କାଳର ନିୟମ; ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଓ ତାଙ୍କ ଶାସକମାନେ କାଳର ଅଧୀନ, ଯେପରି ମେଘ ଚାଲିଯାଏ ପବନ ଦ୍ୱାରା। ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା, ଭୀମ ସେଉଁଠାରେ ଗଦା ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି, କୃଷ୍ଣ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ତୁମ ସ୍ନେହୀ ବନ୍ଧୁ—ସେଠି କିପରି ଅପମଙ୍ଗଳ ଘଟିପାରେ? ହେ ରାଜା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କେଉଁଠି ଅଛି, କେହି ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ; ଜିଜ୍ଞାସୁ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ମୁହଁ ଖାଉଛନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାକୁ ଭାଗ୍ୟର ବିଧାନ ବୋଲି ମନେ କର; ଏହିପରି ନିୟତ ହୋଇ, ହେ ଅନାଥ, ତୁମେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହି ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ, ମୂଳ ନାରାୟଣ, ଯିଏ ନିଜକୁ ଭୃଷ୍ଣିବଂଶରେ ଲୁଚାଇ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁହଁ ଖୁଆଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ କେବଳ ଭଗବାନ୍ ଶିବ, ଦେବ ଋଷି ନାରଦ ଓ ଭଗବାନ୍ କପିଳ ଜାଣନ୍ତି। ଯାହାକୁ ତୁମେ ମାମା, ବନ୍ଧୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପଦେଷ୍ଟା, ଦୂତ, ସାରଥି ଭାବିଛ; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସମଦର୍ଶୀ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଅହଂକାର ଶୂନ୍ୟ; ସେ ଲୋକମନେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, କେବେ ତାଙ୍କୁ ଦୋଷ ଲାଗେନାହିଁ। ତଥାପି, ଦେଖ, ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟା କିପରି! ମୁଁ ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଯାଉଛି, ସେ ନିଜେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଆସିଛନ୍ତି।