ଏକ ଦିନ ରାଜା ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ପୁଅ, ଏକ ଦୟାହୀନ ମହିଳାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ମାଁ ସହିତ ବନକୁ ନିଷ୍କାଷିତ ହୋଇଛି; ସେ ଏକ ମହା ଋଷି। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ବନରେ ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି, ଅତି ଶିଅ ଓ ଭୋକା, ତାଙ୍କ ମନ୍ଦାର ମୁହଁ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି—ଏହି ଶିଶୁକୁ କୌଣସି ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ କ୍ଷତି ନ ଦେଉ। ଆହା, ମୋର ଦୁଃଖ ଦେଖ, ଏକ ମହିଳାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଛି! ଏହି ନିର୍ମଳ ଶିଶୁ, ଯିଏ ସ୍ନେହରେ ମୋର ମୋଡ଼େ ବସିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କରିନଥିଲି—ମୁଁ କେତେ ନିମ୍ନ।" ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ ମୁନି ରାଜାକୁ କହିଲେ, “ପ୍ରଜାପାଳକ, ତୁମେ ତୁମ ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମହାନତା ଜାଣିନଥିବାରୁ ତୁମେ ଦୁଃଖିତ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱରେ ଖ୍ୟାତି ବ୍ୟାପିଯିବ। ରାଜା, ତାଙ୍କର କର୍ମ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକମାନେ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କର କର୍ମରେ ତୁମର ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ହେବ।" ମୈତ୍ରେୟ ମୁନି କହିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜସିକ ଆଶ୍ରୟ ଭୁଲି, କେବଳ ପୁଅକୁ ଭାବିଲେ। ସେଠି, ଶୁଦ୍ଧି ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ପରମପୁରୁଷଙ୍କୁ ସେବା କଲେ। ପ୍ରତି ତିନି ଦିନ ପରେ ଉଡ଼ୁ ଓ ବେର ଫଳ ଭୋଜନ କରି, ଏକ ମାସ ହରିଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଉପାସନା କଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସରେ ପ୍ରତି ଷଷ୍ଠ ଦିନ ଶିଶୁ ପତିତ ପତ୍ର, ଘାସ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ତୃତୀୟ ମାସରେ ପ୍ରତି ନବମ ଦିନ ଜଳ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରି, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମୀପସ୍ଥ ହେଲେ। ଚତୁର୍ଥ ମାସରେ ପ୍ରତି ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଏକା ଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରି, ଧ୍ୟାନରେ ଶ୍ୱାସ ଦମନ କଲେ। ପଞ୍ଚମ ମାସରେ, ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏକ ପାଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଅଚଳ ଥମ୍ଭା ପରି, ପରମତତ୍ୱରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ମନକୁ ସମସ୍ତୁ ଦିଗରୁ ଉପସଂହାର କରି, ହୃଦୟରେ, ଯେଉଁଠି ପଞ୍ଚ ତତ୍ୱ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅଛି, ଭଗବାନଙ୍କର ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରକୃତି ଓ ମହାତତ୍ୱର ଧାରକ ପରମପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ତିନି ଲୋକ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇଗଲା। ରାଜପୁତ୍ର ଏକ ପାଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଯେଉଁଠି ଉପସ୍ଥିତ, ଏକ ହାତୀର ମଞ୍ଚ ଭାରରେ ଯେପରି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଭାଙ୍ଗିଯିବାରେ ଲାଗିଲା। ସେ ଯେତେବେଳେ ଜଗତ୍ର ଆତ୍ମାରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାର ଦିଆଯାଇ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ, ତିନି ଲୋକ ଓ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷକମାନେ ଅପରାଜିତ ଓ ଶ୍ୱାସରହିତ ହୋଇ, ହରିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବରେ ଏପରି ଶ୍ୱାସ ଦମନ ଆମେ ଦେଖିନଥିଲୁ। ଆମେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ; ଆପଣ ଆମର ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ।” ଭଗବାନ କହିଲେ, “ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଏତେ କଠିନ ତପସ୍ୟାରୁ ଅଟକେଇଦେବି। ତୁମେ ତୁମ ଲୋକକୁ ଯାଅ। ତାଙ୍କର ମୋ ସହିତ ଏକତା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଶ୍ୱାସ ଅଟକିଥିଲା, ଉତ୍ତାନପାଦର ପୁତ୍ରମାନେ।” ଏପରି ଉପଦେଶ ପରେ, ସୂତ କଥା କହିଲେ: ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାମାନେ ଉପରେ କିଛି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷତି ହେବାର ଭୟ ଓ ଧର୍ମ ଜାଣିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ରାଜା ଦେବବ୍ରତ ଶୟନସ୍ଥଳୀକୁ ଯାଇଲେ। ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ, ସୁନ୍ଦର ସୁନାର ଗୋଡ଼ ଲଗାଇଥିବା ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ, ଏବଂ ବ୍ୟାସ, ଧୌମ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଇଥିଲେ। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଧନଞ୍ଜୟ ସହିତ ରଥରେ ଯାଇଥିଲେ; ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା କୁବେର ପରି ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାରେ, ଏକ ଦେବତା ଦିବିସ୍ଥାନରୁ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ଅନୁସରଣକାରୀ ଓ ଚକ୍ରଧାରୀ ସହିତ ଶିର ନମାଇଲେ। ସେଠି, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟରୁ ମହା ଋଷିମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଓ ରାଜା ଋଷିମାନେ ଭାରତମୁଖ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ପର୍ବତ, ନାରଦ, ଧୌମ୍ୟ, ବଦରାୟଣ, ବୃହଦାଶ୍ୱ, ଭୃଗୁ, ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ, ରେଣୁକାପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମଦ, ତୃତ, ଗୃତ୍ସମଦ, ଅସିତ, କକ୍ଷିବନ, ଗୌତମ, ଅତ୍ରି, କୌଶିକ, ସୁଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ପବିତ୍ର ହୃଦୟ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମରତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ—କଶ୍ୟପ, ଅଙ୍ଗିରାସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଆସିଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ମଣିଷମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିବାରେ ଜାଣି, ଧର୍ମ ଓ ସମୟ-ସ୍ଥାନର ଉଚିତ ବିଭେଦ ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କଲେ, ଯିଏ ନିଜ ମହିମାକୁ ଜାଣିଥିବା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା, ନିଜ ମାୟାରେ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା। ସେ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବିନମ୍ରତା ଓ ସ୍ନେହରେ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ନୟନରେ ଅଶ୍ରୁରେ ଧୂସର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଉପଦେଶ କଲେ। “ଆହା, କେତେ ଦୁଃଖଦ, କେତେ ଅନ୍ୟାୟ ଯେ ତୁମେ, ଧର୍ମପୁତ୍ରମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଧର୍ମ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିଥିବା, ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ପାଣ୍ଡୁ ମହାବୀର ପ୍ରାଣଗତ, କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କର ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ବିଧବା ହୋଇ, ତୁମ ପାଇଁ ପୁନଃପୁନଃ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଭାବି, ତୁମର ସମସ୍ତ ଅସୁଖ କାଳର ଦ୍ୱାରା; ଦୁନିଆ ଓ ତାଙ୍କର ଶାସକମାନେ ତାହାର ଅଧିନ, ଯେପରି ମେଘ ବାତାସରେ ଚାଲିଯାଏ। ଯେଉଁଠି ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା, ଭୀମ ଗଦା ଧାରଣ କରନ୍ତି, କୃଷ୍ଣ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ତୁମର ମିତ୍ର—ସେଠି କିପରି ବିପଦ ଆସିପାରିବ? ରାଜା, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛା କେହି ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ; ଜିଏ ଅନ୍ୱେଷଣ କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ। ତେଣୁ, ଭାରତମୁଖ୍ୟ, ଏହାକୁ ଭାଗ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା ବୋଲି ମନେ କର; ଏପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିଥିବାରୁ, ଅନାଶ୍ରୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।