ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ସେବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହୋଇଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ସେବା ଏବେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଭଗବାନଙ୍କର ରୂପକୁ ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଲା, ଏବଂ ହୃଦୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଲିନ ହେଇବା ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ କହାଯାଇଲା। ଏଭଳି ଭାବରେ ଶରୀର, ମନ, ଓ ଭାଷା ଦ୍ୱାରା, ହୃଦୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସେବା କରାଯାଏ, ତେବେ ସେ ଏକ ଏକାଗ୍ର ଉପାସନା ହୁଏ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚତୁର୍ୟ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଭଗବାନ ସେମାନଙ୍କର ଭକ୍ତିକୁ ବଢାଇଦେଇ, ସେମାନେ ଚାହିଁଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯାହା ସାଧାରଣ କର୍ମରେ ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁକ୍ ରୁ ନିର୍ମୁକ୍ତ ତାଳିଆ ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଭକ୍ତିର ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ନିରନ୍ତର ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତି ସହିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋକ୍ଷ ଲଭନ୍ତି। ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇଁ ପରେ, ରାଜପୁତ୍ର ଭଗବାନଙ୍କର ପାଦଚିହ୍ନରେ ପବିତ୍ର ମଧୁବନକୁ ପରିକ୍ରମା କରି ନମସ୍କାର କରି, ଏହି ପବିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ଯେତେବେଳେ ତିଅଁ ତପସ୍ୟା ଅରଣ୍ୟକୁ ପହଁଚିଲା, ଏକ ଋଷି ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସୁବିଧା ଭଳି ବସି ତାଙ୍କ ସହ କଥା କହିଲେ। ନାରଦ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତାରେ ବସିଛ, ତୁମର ମୁହଁ ଦୁଃଖରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି। କ’ଣ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇଥିବା ଚାହିଦା କିମ୍ବା ଦାୟିତ୍ୱ ପୂରଣ ହେଉନି?” ରାଜା କହିଲେ, “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ପୁଅ, ଏକ ମହା ତପସ୍ବୀ, ଏକ କ୍ରୂର ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ମାଆ ସହ ବନକୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଅସହାୟ ଶିଶୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଥିବାବେଳେ, ଉକ୍ତ ଓଲି ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ—ସେ କ୍ଲାନ୍ତ, ଶୁଯାଉଛି, ଭୋକା ଓ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି। ମୋର ଦୁଃଖ ଦେଖ, ଏକ ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ହାରି ଯାଇଛି! ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଉପରେ ଉଠିବାକୁ ଚାହିଁଥିବା ସେ ନିର୍ମଳ ପୁଅକୁ ସ୍ନେହରୁ ଆସିଥିବାବେଳେ ଆଗ୍ରହ କରିଲି ନାହିଁ—ମୁଁ କେତେ ନିମ୍ନ!” ନାରଦ କହିଲେ, “ହେ ଲୋକର ରକ୍ଷକ, ତୁମର ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ସେ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ। ତାଙ୍କର ମହାନତା ଜାଣିନାହିଁ, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରୁଛ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର କୀର୍ତି ସାରା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ। ତିଅଁ ଏମିତି ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ଯାହା ଲୋକପାଳମାନେ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର; ଶୀଘ୍ର ତିଅଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ବିଶାଳ କୀର୍ତି ଆଣିଦେବ।” ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ: ଏହି ଦିବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଭୂମିର ନାଥ ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜସ୍ୱ ଉପେକ୍ଷା କରି, କେବଳ ପୁଅକୁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ। ସେଠାରେ, ପବିତ୍ର ହୋଇ, ରାତିଟି ଉପବାସ ରହି, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ସେବା କଲେ। ପ୍ରତି ତିନି ଦିନ ଶେଷରେ, ଉଠି ଓ ବେର ଫଳ ଖାଇ, ଏକ ମାସ ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସରେ, ପ୍ରତି ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ, ଜାପି ପତ୍ର, ଘାସ ଓ ଏପରି ଜିନିଷ ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ତୃତୀୟ ମାସରେ, ପ୍ରତି ନବମ ଦିନରେ, କେବଳ ଜଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କଲେ। ଚତୁର୍ଥ ମାସରେ, ପ୍ରତି ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ, କେବଳ ପବନ ଉପରେ ଜୀବନ୍ତ ରହି, ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ପଞ୍ଚମ ମାସରେ, ପ୍ରିନ୍ସ ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏକ ପାଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଦିଅଁ ଏକ ସ୍ଥମ୍ଭ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ। ତିଅଁ ମନକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ହୃଦୟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରି, ଭଗବାନଙ୍କର ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ତିଅଁ ଆଦିପ୍ରକୃତି ଓ ମହାଭୂତମାନେ ଏବଂ ତିନି ଲୋକର ଆଧାର ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିବାବେଳେ, ତିନି ଲୋକ କମ୍ପିତ ହେଇଯାଇଲା। ଏହି ରାଜପୁତ୍ର ଏକ ପାଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଆଂଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ତିଅଁ ଯେଉଁଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ସେଠି ବେଙ୍କି ହେଇଯାଇଲା, ଏକ ହାତୀର ପାଇଁ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଭାବରେ। ତିଅଁ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶ୍ରଷ୍ଟିର ଆତ୍ମାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଦ୍ୱାର ଅଟକାଇ ଦେଇଥିଲେ, ତିନି ଲୋକ ଓ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷକମାନେ ଅପରାଣ ଓ ଅତିରିକ୍ତ କ୍ଷିଣ ହୋଇ, ହରିଙ୍କୁ ଶରଣାଗତ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦେଖିନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ। ଦୟାକରି ଆମକୁ ଏହି ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣାଗତ ହୋଇଛୁ, ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ।” ଭଗବାନ କହିଲେ, “ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଏତେ କଷ୍ଟକର ତପସ୍ୟାରୁ ଅପସାରଣ କରିଦେବି। ତମେ ତୁମ ଲୋକକୁ ଫେରିଯାଅ। ତାଙ୍କର ମୋ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଭାବରୁ କ୍ଷିଣ ହୋଇଛ। ହେ ଉତ୍ତାନପାଦର ପୁତ୍ରମାନେ!” ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି ହେବା ଭୟରୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣିବା ଚାହିଁ, ରାଜା ଦେବବ୍ରତ ଶୟନ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ସେ ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ, ସୁନା ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଘୋଡା ଓ ରଥରେ ଏକଠି ଗଲେ; ଏହିପରି ବ୍ୟାସ, ଧୌମ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଇଥିଲେ। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଧନଞ୍ଜୟ ସହ ରଥରେ ଯାଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ରାଜା କୁବେର ପରି ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚମକିଉଠିଲେ। ଭୀଷ୍ମ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ଅନୁସରୀ ଓ ଚକ୍ରଧାରୀ କୃଷ୍ଣ ସହ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ମହା ଋଷିମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଓ ରାଜା ଋଷିମାନେ ଭାରତମୁଖ୍ୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଏକଠି ହେଲେ। ପର୍ବତ, ନାରଦ, ଧୌମ୍ୟ, ବଦରାୟଣ, ବୃହଦଶ୍ୱ, ଭୃଗୁ, ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ରେଣୁକାପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।