ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଏକ ଭକ୍ତିମୟ ପାଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କିପରି ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ, ଫୁଲ, ବନ ମୂଳ, ଫଳ, କୋମଳ ଅଙ୍କୁର ଓ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ସହିତ, ବିଶେଷକରି ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେବନା କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ମନ୍ୟୁଷ୍ୟ ଏହି ଉପାସନା ପାଇଁ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି, ସେ ମୂର୍ତ୍ତି ମାଟି, ଜଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପାଦାନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଶାନ୍ତ, ଉଚ୍ଚ୍ବାଣୀରେ ଅନିୟମିତ, ଓ ଖାଦ୍ୟରେ ସଂୟମ ରଖି, ସେହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଓ ନିଜ ଚୟିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୃଦୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଏପରେ, ଯେଉଁ ସେବା ଆଗରୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ସେବା ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଜ ହୃଦୟରେ ଅନୁଭୂତି ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶରୀର, ମନ, ଓ ଭାଷା ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ହୃଦୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସେବା କରାଯିବାରେ ପ୍ରଭୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଉପାସନା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ମନ୍ୟୁଷ୍ୟ ମିଥ୍ୟା ଚତୁର୍ୟା ରହିତ ଭାବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କ ଭକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି, ଯାହା ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଭ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ମନ୍ୟୁଷ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରୁ ବିରକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିରନ୍ତର ଓ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ। ଏପରେ, ଏହି ପ୍ରକାର ଉପଦେଶ ପାଇବା ପରେ, ରାଜପୁତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନରେ ପବିତ୍ର ମଧୁବନକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଓ ନମନ କରି ଗଲେ। ସେଉଁଠି, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିମନ୍ତେ ବନକୁ ଗଲେ; ଏଠି ଏକ ଋଷି ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଓ ସୁବିଧାଜନକ ଶୟନରେ ବସି ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ନାରଦ କହିଲେ: "ହେ ରାଜା, କାହିଁକି ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଚିନ୍ତାରେ ବସିଛ? ତୁମର ମୁହଁ ଦୁଃଖରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି। କି ଚାହିଦା କିମ୍ବା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଧନ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ପୂରଣ ହେଉନାହିଁ?" ରାଜା କହିଲେ: "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ପୁଅ, ଏକ କ୍ରୂର ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ମାଆ ସହ ନିବାସ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇଛି; ସେ ଏକ ମହାଋଷି।" "ଏହି ଅସହାୟ ପୁଅ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅଛି, ତାଙ୍କୁ ଭେଡ଼ା ହାନି କରିବେ ନାହିଁ—ସେ କ୍ଲାନ୍ତ, ଶୋଇଯାଇଛି, ଭୁଖା, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁହଁ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି। ମୋର ଦୁଃଖ ଦେଖ, ଏକ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ପାଇଁ ଆଗେଇ ଆସିଥିବା ନିର୍ମଳ ପୁଅକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିନଥିଲି—ମୁଁ କେତେ ନିମ୍ନ!" ନାରଦ କହିଲେ: "ହେ ଜନପ୍ରତିପାଳକ, ପୁଅକୁ ଦେଇ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ; ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଜଣାନାହିଁ, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରୁଛ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ।" "ସେ ଏକ ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ଯାହା ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ କରିପାରିବେନି; ଶୀଘ୍ର ତୁମ ପାଇଁ ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଆଣିବେ।" ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ: ଦିବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୂମିର ଅଧିପତି ରାଜା ରାଜସିକ ବିଭବକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ପୁଅକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେଉଁଠି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ରାତି ଉପବାସ କଲେ, ଏକାଗ୍ର ମନରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପଦେଶାନୁସାରେ ସେବା କଲେ। ପ୍ରତି ତିନି ରାତି ପରେ, ବେଲ ଓ କୋଳ ଫଳ ଭୋଗ କରି, ଏକ ମାସ ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସରେ, ପ୍ରତି ଷଷ୍ଠ ଦିନ ଶୁକ୍ଳ ପତ୍ର, ଘାସ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ତୃତୀୟ ମାସରେ, ପ୍ରତି ନବମ ଦିନ ଜଳ ମାତ୍ର ଭୋଗ କରି, ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ଚତୁର୍ଥ ମାସରେ, ପ୍ରତି ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ରେ ହାବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଧାରଣ କରି, ଶ୍୵ାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ପଞ୍ଚମ ମାସ ଆସିଲା ପରେ, ରାଜପୁତ୍ର ଏକ ଚରଣରେ ଦିଅଁ ଦେଇ, ଏକ ଦ୍ୱାରା ଅଚଳ ଖମ୍ଭ ଭଳି ଅବିଚଳ ହୋଇ, ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ସେ ନିଜ ମନକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରି ହୃଦୟରେ ବନ୍ଧି, ଏହି ଅଙ୍ଗ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଆସନରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବରେ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ତିନି ଲୋକ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ଉଥିଲେ। ରାଜପୁତ୍ର ଏକ ପାଉ ଦେଇ ଦିଅଁ ଦେଇ ଦଉଡ଼ିବା, ଭୂମି ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗୁଠି ତଳେ ଝୁକିଯାଉଥିଲା, ହାତୀର ମଞ୍ଚ ଭଳି ଭାରରେ ବେଢ଼ିଯାଉଥିଲା। ସେ ଏକାଗ୍ର ଧ୍ୟାନରେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆତ୍ମାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରକୁ ବନ୍ଦ କରି, ତିନି ଲୋକ ଓ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷକମାନେ ନି:ଶ୍ୱାସ ଓ ଅପରାଜିତ ଭାବରେ ହରିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଏପରି ଶ୍୵ାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦେଖିନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ, ଚଳ-ଅଚଳ, ଯାହାର ଆଶ୍ରୟ ତୁମେ। ଦୟାକରି ଆମକୁ ଏହି ଅପାୟରୁ ମୁକ୍ତି ଦିଅ; ଆମେ ତୁମେ, ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରୟ, ନିକଟକୁ ଆସିଛୁ।" ଭଗବାନ୍ କହିଲେ: "ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ପୁଅକୁ ଏହି କଠିନ ତପସ୍ୟାରୁ ବିରତ କରାଇବି। ତୁମେ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଯାଉ। ତାଙ୍କର ମୋ ସହ ଯୁଗଳତାରେ ତୁମ ଶ୍୵ାସ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ହେ ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ପୁଅମାନେ।" ଏହା ପରେ, ସୂତ କହିଲେ: "ଏପରି, ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ କ୍ଷତି ଦେବାର ଭୟରେ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣିବାକୁ ଚାହି, ରାଜା ଦେବବ୍ରତଙ୍କ ଶୟନସ୍ଥଳକୁ ଗଲେ।" ସେ ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଘୋଡ଼ା ଦେଇ ରଥରେ ଚାଲିଥିଲେ, ବ୍ୟାସ, ଧୌମ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ସହ ଯାଇଥିଲେ। ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ, ଧନଞ୍ଜୟ ସହିତ ରଥରେ ଯାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ରାଜା କୁବେରଙ୍କର ଯକ୍ଷମାନେ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ, ତାଙ୍କର ଅନୁସରୀମାନେ ଓ ଚକ୍ରଧାରୀ କୃଷ୍ଣ ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ନମନ କଲେ। ସେଉଁଠି, ସମସ୍ତ ମହା ଋଷି, ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ରାଜା ଋଷିମାନେ ଭାରତମୁଖ୍ୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।