କୃଷ୍ଣ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସ୍ନେହପୂର୍ବକ ବିଦାୟ କରି, ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ନାରୀମାନେ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ନିଜ ସହରକୁ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାବେଳେ, ରାଜା ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ। ବ୍ୟାସ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା କୃଷ୍ଣ, ରାଜାଙ୍କୁ ଅନେକ ଉପାଦେଶ ଦେଲେ, ଏବଂ ଇତିହାସ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ତିନି ଦୁଃଖରେ ଭାବୁକ ହୋଇ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରିଲେନି। ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା, ନିଜ ସାଙ୍ଗମାନେ ହତ୍ୟା ହୋଇଥିବା ଚିନ୍ତାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସ୍ନେହ ଏବଂ ମୋହରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟର ଭାବରେ କଥା କହିଲେ—"ହାଁ, ଦେଖ ମୋର ଅଜ୍ଞାନ, ମୋର ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟରେ ଏହା ଘନ ଭାବରେ ବସିଛି। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଶରୀର ପାଇଁ, ମୁଁ ଅନେକ ସେନାମାନେ ହତ୍ୟା କରିଛି। ଦଶ ହଜାର ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଶିଶୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମିତ୍ର, ବନ୍ଧୁ, ପିତା, ଭାଇ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ହାନି କରିଥିବା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ। ଶତ୍ରୁମାନେ ନ୍ୟାୟଯୁକ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟା ହେଲେ ରାଜା ପାଇଁ ପାପ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଏହି ଆଜ୍ଞା ମୋର ମନକୁ ବୁଝାଇପାରେନି। ଘରେ ବସିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ କାରଣରେ ଏଠାରେ ଯେ ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯେଉଁ ନାରୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ହତ୍ୟା ହୋଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏହାକୁ ଦୂର କରିପାରୁନି। ମାଟି ମାଟିକୁ ପରିଷ୍କାର କରିପାରିବ ନାହିଁ, ମଦ୍ୟ ମଦ୍ୟର ଦାଗ ହଟାଇପାରିବ ନାହିଁ, ଏପରି ଏକ ହତ୍ୟା ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପରିଷ୍କାର ହେବ ନାହିଁ।" ଏବେ, ରାଜକୁମାର, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣ, ଯାହାକୁ ସାତ ରାତି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଜୀବମାନେକୁ ଦେଖିପାରିବ। "ଓଁ, ଭଗବତ୍ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଉପୟୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ସମୟ ଜାଣି, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ, ଫୁଲ, ଜଂଗଲ ମୂଳ, ଫଳ, କିଶଳୟ, ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂଜା ପାଇଁ ମୂର୍ତି ମିଳିଲେ, ମୃତ୍ତିକା, ଜଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ହେଉ, ଶାନ୍ତ, ଶବ୍ଦ ନିୟତ, ମିତାହାରୀ ଋଷି ଏହାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ଳୋକରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଭଗବାନ ନିଜ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଚୟିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇବେ; ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ସେବା କରାଯାଇଥିଲା, ଏବେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ, ମନ୍ତ୍ରରେ ହୃଦୟ ଏକାଗ୍ର କରି, ତାହା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶରୀର, ମନ, ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା, ହୃଦୟରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଭକ୍ତି ସହ ଯେଉଁ ସେବା କରାଯାଇଥାଏ, ଭଗବାନ ଠିକ୍ ଭାବେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ବଢ଼ାନ୍ତି ଏବଂ ଉଚ୍ଚତମ ଲାଭ ଦେନ୍ତି, ଯାହା ସାଧାରଣ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମିଳେନି। ଯେଉଁ ଲୋକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରୁ ବିରକ୍ତ, ତାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଭକ୍ତି ଯୋଗରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ। ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇବା ପରେ, ରାଜକୁମାର ପରିକ୍ରମା କରି ବନ୍ଦନା କଲେ, ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନରେ ପବିତ୍ର ମଧୁବନକୁ ଗଲେ। ତିନି ତପୋବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଋଷି ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଭଲଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ବସି କଥା କହିଲେ। ନାରଦ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, କାହିଁକି ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଛ? ତୁମର ମୁହଁ ଦୁଃଖରେ ଶୁଷ୍କ। କି ଚାହିଁବା କିମ୍ବା ଦାୟିତ୍ୱ, ଧନର ସହିତ ଏକତା ହୋଇ, ପୂରଣ ହୋଇନାହିଁ?" ରାଜା କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ପୁଅ, ଏକ ଦୟାହୀନ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ମାତା ସହିତ ବନକୁ ନିକାଳ ଦିଆଯାଇଛି; ସେ ଏକ ମହା ତପସ୍ବୀ। ବନରେ ଅସହାୟ ଥିବା ସେଇ ଶିଶୁ, ଏକା, ଥକି ଶୁଇଥିବା, ଭୋକା, ତାଙ୍କ ମନ୍ଦାର ମୁହଁ ଶୁଷ୍କ—ଏହି ଶିଶୁକୁ ମେଘା ଆକ୍ରମଣ କରିନାପାରନ୍ତୁ।" "ହାଁ, ମୋର ଦୁଃଖ ଦେଖ, ଏକ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ଜିତିଯାଇଛି। ମୁଁ ଏହି ନିର୍ମଳ ଶିଶୁକୁ, ଯେଉଁ ମୁଁ ଭଲପାଇ ମୋର କୋଳରେ ଆସିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ, ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଇନଥିଲି—ମୁଁ କେତେ ନିମ୍ନ!" ନାରଦ କହିଲେ, "ହେ ଜନପ୍ରତିପାଳକ, ତୁମେ ପୁଅ ପାଇଁ ଶୋକ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ସେ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ। ତାଙ୍କର ମହିମା ଜାଣିନାହିଁ, ତୁମେ ଶୋକ କରୁଛ; ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିବ। ସେ ଏକ ଦୁଷ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ଯାହା ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଶୀଘ୍ର ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ବିଶାଳ କୀର୍ତ୍ତି ଆଣିଦେବେ।" ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ, "ଏହି ଦିବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଭୂମିର ନାଥ ରାଜା ରାଜସି ଶ୍ରୀକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, କେବଳ ପୁଅକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।" ଏଠାରେ, ଶୁଦ୍ଧି ଏବଂ ସଂସ୍କାର ପାଇଁ, ରାଜା ଏକ ରାତି ଉପବାସ କଲେ, ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ମନରେ, ଉପଦେଶାନୁସାରେ ପରମପୁରୁଷ ହରିଙ୍କୁ ସେବା କଲେ। ପ୍ରତି ତିନି ଦିନ ଶେଷରେ, କେବଳ କୋଉ ଏବଂ ବାଦାମ ଫଳ ଖାଇ, ଏକ ମାସ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସରେ, ପ୍ରତି ଷଷ୍ଠ ଦିନ, ପତିତ ପତ୍ର, ଘାସ ଓ ଏପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ତୃତୀୟ ମାସରେ, ପ୍ରତି ନବମ ଦିନ, କେବଳ ଜଳ ଖାଇ, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କଲେ। ଚତୁର୍ଥ ମାସରେ, ପ୍ରତି ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ, କେବଳ ବାୟୁ ଉପରେ ଜୀବନ୍ତ, ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ପଞ୍ଚମ ମାସ ଆସିଲାପରେ, ରାଜକୁମାର ପ୍ରାଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏକ ପାଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଅଚଳ କମ୍ଭ ଭଳି, ପରମତତ୍ତ୍ୱରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ସେ ନିଜ ମନକୁ ସମସ୍ତ ତିରୁ ଉପସଂହାର କରି, ହୃଦୟରେ ଭଗବାନଙ୍କ ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖିଲେନି। ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରକୃତି, ମହାଭୂତ, ସମସ୍ତର ଆଧାର, ପରମପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ତିନି ଜଗତ କମ୍ପି ଉଠିଲା।