ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ କଥାରେ, ପୃଥା ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି କହିଲେ—“ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ଗୋପୀ ତୁମକୁ ଦୂଷ୍ଟମି କାମରେ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ଆଉ ତୁମ ଆଖି ଭୟରେ ଆଖିର ଆଖିରେ ଲୁହ ଓ ଅଞ୍ଜନ ଲାଗି ଥିଲା, ତୁମେ ଭୟରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଥିଲା। ଏହା ମୋତେ ଭରମାଇ ଦେଉଛି, କାରଣ ଯାହାକୁ ଭୟ ଦେଖିଲେ ଭୟ ହୁଏ, ସେଇ ତୁମକୁ ଭୟ କରେ। କେହି କହନ୍ତି, ଅଜନ୍ମା ତୁମେ ଯଦୁବଂଶର ପୁଣ୍ୟଶ୍ରୀ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେପରି ମଲୟ ପର୍ବତରେ ଚନ୍ଦନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି, ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ତୁମେ ଏ ଭୂମିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଆଉ କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଭୂମି ଭାରକ୍ଷୀଣ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବୁଥିବା ନାଉ ପରି ହେବାକୁ ଯାଉଥିଲା, ତାହାର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଅନ୍ୟେ କହନ୍ତି, ଏହି ଜଗତରେ ଅଜ୍ଞାନ, କାମନା ଓ କର୍ମରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକମାନେ ଶୁଣିବା ଓ ସ୍ମରଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ କୌତୁକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ତୁମେ ଆସିଛ। ଯେଉଁମାନେ ସଦା ତୁମ ଲୀଳା ଶୁଣନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ସିଘ୍ର ତୁମ ପଦପଦ୍ମ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ଯାହା ସଂସାର ଚକ୍ରକୁ ଶେଷ କରିଦିଏ। ଏହି ସମୟରେ ପୃଥା ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି କହିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ତୁମର ଭକ୍ତ ଓ ଆଶ୍ରିତ, ଆମ ପାଇଁ ତୁମ ପଦପଦ୍ମ ଛାଡ଼ି ଆଉ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ଆମେ ରାଜସିଂହାସନ ଓ ତାହାର ପାପରେ ବନ୍ଧା। ପାଣ୍ଡବ ଓ ଯଦୁମାନେ କି? ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ନାଥ ଥିଲେ ନାହିଁ, ଆମେ ନାମମାତ୍ର ଓ ଆକୃତିମାତ୍ର। ଗଦାଧର, ଏ ଭୂମି ତୁମ ପଦ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଯେପରି ଚମକୁଛି, ତେଣୁ ତୁମ ଅବସ୍ଥିତି ଛାଡ଼ି ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବ। ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହି ଭୂମି ସମୃଦ୍ଧି, ଔଷଧି, ଫଳ, ଅରଣ୍ୟ, ପର୍ବତ, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର ସବୁ ଉନ୍ନତି ପାଇଛି। ଏହିଠାରୁ, ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ବିଶ୍ୱର ରୂପ, ମୋର ପାଣ୍ଡବ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ସ୍ନେହ ରଜ୍ଜୁ କାଟିଦିଅ। ମୋର ମନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବସ୍ତୁକୁ ଧାରଣ ନ କରି, ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଅଟୁଟ ଭାବେ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହେ, ସେପରି ସର୍ବଦା ତୁମେ ପ୍ରତି ଅନୁରାଗ ରଖୁ। ହେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଧର୍ମୀମାନଙ୍କ ନାଶକ, ରାଜବଂଶରେ ଅଗ୍ନି, ମୋକ୍ଷଦାୟକ, ଗୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରିବାରେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଯୋଗଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ, ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରଣାମ କରେ।” ପ୍ରଥାଙ୍କ ଏମିତି ମଧୁର ବାଣୀରେ ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ ଭଗବାନ୍ ବୈକୁଣ୍ଠ ମୃଦୁ ହସିଲେ, ମାୟାରେ ପୃଥାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଥିବା ପରି। ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଭଗବାନ୍ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ୱନଗରକୁ ଯିବାକୁ ଯିଉଥିବାବେଳେ, ରାଜା ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଏବଂ ଇତିହାସ ଦ୍ୱାରା ଶିଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ରାଜା, ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ବଧ ଭାବି, ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟର ପରି ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରି, କହିଲେ—“ହାଏ, ମୋର ଅଜ୍ଞାନ ଦେଖ, ମୋର ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟରେ ଗଢିଯାଇଛି! ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଦେହ ପାଇଁ ମୁଁ ଅନେକ ସେନା ନାଶ କରିଛି। ଦଶ ହଜାର ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ମୁଁ ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲି ମଧ୍ୟ, ଶିଶୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବନ୍ଧୁ, ଜ୍ଞାତି, ପିତା, ଭାଇ, ଗୁରୁଙ୍କ ହନନର ପାପରୁ ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହେବି ନାହିଁ। ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ହତ୍ୟା ପାପ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରବାକ୍ୟ ମୋତେ ବୁଝାଇପାରୁନି। ଏଠି ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ବନ୍ଧୁମାନେ ହତ୍ୟା ହୋଇଥିବା ମହିଳାମାନେ ପ୍ରତି, ଘରସ୍ଥମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରୁ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଦୂର କରିପାରୁନି। କାଦି ଜଳକୁ କାଦି ଶୁଦ୍ଧ କରିପାରେନାହିଁ, ମଦ ମଦର ଦାଗ ହଟାଇପାରେନାହିଁ, ସେପରି ଜୀବ ହନନ କରିବାକୁ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରିହେବ ନାହିଁ। ଏବେ, ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣ, ଯାହା ସପ୍ତ ରାତି ଜପ କଲେ ଆକାଶରେ ଚଳିତ ଜୀବମାନେକୁ ଦେଖିପାରିବ। ‘ଓଁ, ଭଗବତ୍ବର୍ଦ୍ଧନ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।’ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯଥାଯଥ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସୁଧା ପାଣି, ଫୁଲ, ଜଙ୍ଗଲ ମୂଳ, ଫଳ, କୋମଳ ଅଙ୍କୁର, ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର, ବିଶେଷକରି ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମୃତ୍ତିକା, ଜଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପଞ୍ଚଭୂତ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ପ୍ରତିମା ମିଳିଲେ, ଶାନ୍ତ, ସଂଯମୀ, ଅल्पଭୋଗୀ ମୁନି ତାହାର ପୂଜା କରିବେ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ଲୋକରେ ଯେଉଁ ଭଗବାନ୍ ସ୍ତୁତିତ, ସେ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଓ ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇବେ; ଏହିପରି ଭାବରେ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ସେବା ଏବେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଭଗବତ୍ ରୂପକୁ ଉପହାର ଦେବା ଉଚିତ। ଏପରି ଶରୀର, ମନ, ଓ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିରେ ଭରି ଯେଉଁ ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ତାହା ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ସତ୍ୟ ପୂଜା ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ କପଟ ଛାଡ଼ି ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଭାବରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଭଗବାନ୍ ଭକ୍ତି ବଢ଼ାନ୍ତି ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶ୍ରେୟ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯାହା ସାଧାରଣ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମିଳେନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରୁ ବିରକ୍ତ ଥିବା ଲୋକ ଅବିରତ ଭକ୍ତିଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବେ। ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ, ରାଜପୁତ୍ର ପରିକ୍ରମା କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ମଧୁବନକୁ ଗଲେ, ଯାହା ଭଗବାନଙ୍କ ପଦ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର। ସେଠାକୁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଯିବା ପରେ, ଋଷି ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଓ ସୁବିଧାଜନକ ଆସନରେ ବସି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ।