ପୃଥା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭକ୍ତିଭାବରେ ନମସ୍କାର କଲେ—ତାଙ୍କର କମଳ ନାଭକୁ, କମଳ ମାଳାକୁ, କମଳ ନୟନକୁ ଏବଂ କମଳ ସମ ଚରଣକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଯେପରି ହୃଷୀକେଶ ଦେବକୀଙ୍କୁ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘଦିନ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବା ପରେ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେପରି ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋତେ ଏବଂ ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ବହୁ ବିପଦରୁ ପୁନଃପୁନଃ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ବିଷ, ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ଦଳୀର ସଭା, ଅରଣ୍ୟର କଷ୍ଟ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରବଳ ଯୋଧ୍ୟାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ଦ୍ରୌଣ ଅସ୍ତ୍ରରୁ ଆପଣ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି, ହେ ହରି। ପୃଥା କହିଲେ, “ଏହି ବିପଦମାନେ ସଦା ଆମ ଉପରେ ଆସୁ, ହେ ଜଗତ୍ଗୁରୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ପୁନିପୁନି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା; କାରଣ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଜନ୍ମ, ଧନ, ଶିକ୍ଷା ଓ ରୂପରେ ଅଭିମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଡାକିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; କାରଣ, ଆପଣ ନିର୍ମମ ସ୍ୱଭାବର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ। ହେ ଅନାଥଙ୍କର ଧନ, ଗୁଣରହିତ କର୍ମର, ସ୍ୱରୂପରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ମୋକ୍ଷର ନାଥ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମୁଁ ଆପଣକୁ ସମୟ ରୂପେ ଦେଖୁଛି—ଅନାଦି, ଅନନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମତାରେ ଚଳନ୍ତି, ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷ ଓ ବିରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଆପଣଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ? ଆପଣଙ୍କର ଲୀଳା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରେ; ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରେମ କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷ କିଛି ନାହିଁ, ତଥାପି ଲୋକମାନେ ମନରେ ପ୍ରତିପକ୍ଷତା ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଜଗତ୍ଜୀବର ଆତ୍ମା, ଅଜନ୍ମା, ଅକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନଙ୍କର ପ୍ରକାଶ ଓ କର୍ମ—ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ, ଜଳଚର ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଲୀଳା ହୁଏ, ସେଗୁଡିକ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ। ଗୋପୀ ଆପଣଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଦଉରି ଆସିଲେ, ଆପଣଙ୍କ ଭୟଭୀତ ଦୃଷ୍ଟି, ଅଞ୍ଜନ ଓ ଅଶ୍ରୁରେ ଲେପିତ ନୟନ, ଭୟରେ ନମ୍ର ମୁଖ—ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି; କାରଣ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି। କେହି କହନ୍ତି, ଅଜନ୍ମା ଯଦୁବଂଶର ପୁଣ୍ୟ ଖ୍ୟାତି ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେପରି ମଲୟ ପର୍ବତରେ ଚନ୍ଦନ ଉପଜିଥାଏ। ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି, ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଦେବଦ୍ୱେଷୀଙ୍କ ନାଶ ଓ ଜଗତ୍ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅପ୍ରକୃତ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କିଛି କହନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଭୂମି ଭାରକ୍ରନ୍ତ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ଅନ୍ୟେ କହନ୍ତି, ଅବିଦ୍ୟା, କାମନା ଓ କର୍ମରେ ଦୁଃଖିତ ଲୋକମାନେ ଶୁଣିବା ଓ ସ୍ମରଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ କଥା କରିବା ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ନିରନ୍ତର ଆପଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ରେ ଆପଣଙ୍କର କମଳ ଚରଣ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ଯାହା ସଂସାର ଚକ୍ରର ଶେଷ କରେ। “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏବେ ଆମକୁ—ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ଓ ଆଶ୍ରିତମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମ ପାଖରେ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ—ତ୍ୟାଗ କରିଦେବେ କି? ଯଦିଓ ଆମେ ରାଜସିଂହାସନରେ ବନ୍ଧିତ ଓ ତାହାର ଦୋଷରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ। ପାଣ୍ଡବ ଓ ଯଦୁମାନେ କି? ଆମେ କେବଳ ନାମ ଓ ରୂପ; ଯେବେ ଆପଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଙ୍କର ନାଥ, ଦୃଶ୍ୟ ନାହାନ୍ତି, ଆମେ କିଛି ନୁହେଁ। ହେ ଗଦାଧର, ଏ ଭୂମି ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଥିବାରୁ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ଏଠାର ଉପଜ, ଗଛ, ଅରଣ୍ୟ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର—ସବୁ ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଫଳଦାୟକ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତେଣୁ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ବିଶ୍ୱର ରୂପ, ମୋର ପାଣ୍ଡବ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ସ୍ନେହ ବନ୍ଧନକୁ ଛେଦ କରନ୍ତୁ। ମୋ ମନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ଉପରେ ନ ଲାଗି, ଗଙ୍ଗା ଯେପରି ଅବିରତ ଭାବେ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହେ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଭକ୍ତି କରୁ। ହେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଅଧର୍ମୀଙ୍କ ନାଶ କରୁଥିବା, ରାଜବଂଶମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି, ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ଗୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା, ଯୋଗେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।” ଏପରି ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣି, ସୂତ କହିଲେ, ଭଗବାନ୍ ଭୈକୁଣ୍ଠ ମୃଦୁ ହସିଲେ, ମାୟାରେ ପୃଥାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଥିବା ପରି। ସେ ନମ୍ରତାର ସହିତ ବିଦାୟ ଦେଇ, ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ନିଜ ସହରକୁ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେବା ସମୟରେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହବଶତଃ ବାଧା ଦେଲେ। ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ମ କ୍ରିଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଶୋକରେ ଆବୃତ ଥିଲେ। ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସ୍ନେହ ଓ ମୋହରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ, ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ହତ୍ୟାର ଚିନ୍ତା କରି, ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟର ପରି କଥା କହିଲେ— “ହାଏ, ମୋର ଅଜ୍ଞାନ, ଅପବିତ୍ର ହୃଦୟରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ରହିଛି! ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଦେହ ପାଇଁ ମୁଁ ଅନେକ ସେନା ନାଶ କରିଛି। ଦଶ ହଜାର ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ମୁଁ ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶିଶୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବନ୍ଧୁ, ଜ୍ଞାତି, ପିତା, ଭାଇ, ଗୁରୁଙ୍କ ହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହେଇପାରିବି ନାହିଁ। ରାଜା ନ୍ୟାୟଯୁକ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ ପାପ ନୁହେଁ; ତଥାପି ଏହି ଉପଦେଶ ମୋତେ ବୁଝାଇପାରୁ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁତା ଜନ୍ମିଛି, ଯେଉଁ ମହିଳାମାନଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ହତ୍ୟା ହୋଇଛନ୍ତି, ଘରସ୍ଥ କର୍ମରେ ଏହା ହେଉଛି, ମୁଁ ଏହାକୁ ଦୂର କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଯେପରି କାଦୁଁ କାଦୁଁ ପାଣିକୁ ପରିଷ୍କାର କରିପାରେ ନାହିଁ, ମଦ ମଦର ଦାଗ ହଟାଇପାରେ ନାହିଁ, ସେପରି ଏକ ହିଁସା କୃତ୍ୟ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ପରିଷ୍କୃତ ହୁଏ ନାହିଁ। “ଏବେ, ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସପ୍ତ ରାତି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଜୀବମାନେ ଦେଖିପାରିବେ—‘ଓଁ, ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।