ପୃଥା ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ଭାବରେ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କଲେ—"କୃଷ୍ଣ, ବାସୁଦେବ, ଦେବକୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ନନ୍ଦ ଓ ଗୋପଗଣଙ୍କ ଶିଶୁ, ଗୋବିନ୍ଦ—ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କରେ। ଅପଣଙ୍କ ନାଭି ପଦ୍ମସଦୃଶ, ଗଳେ ପଦ୍ମମାଳା, ଚକ୍ଷୁ ପଦ୍ମପରି, ଚରଣ ମଧୁର ପଦ୍ମସମ; ସେଇ ପଦ୍ମମୟ ରୂପକୁ ମୁଁ ନମନ କରେ। ଯେପରି ଭଗବାନ୍ ହୃଷୀକେଶ କମ୍ସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ ଦେବକୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିଲେ, ସେପରି ମୋ ଓ ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ବିପଦରୁ ପୁନିପୁନି ଉଦ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି। ବିଷ ପାନ, ବଡ଼ ଅଗ୍ନି, ରାକ୍ଷସ ଦୃଷ୍ଟି, ଦୁଷ୍ଟମଣ୍ଡଳୀର ସଭା, ଅରଣ୍ୟର ଦୁଃଖ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ଦ୍ରୌଣସ୍ତ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ ହେଉ, ହେ ହରି, ଆପଣ ଆମକୁ ସର୍ବଦା ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ଏପରି ବିପଦ ସର୍ବଦା ଆସୁ, ହେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ, ଯେଉଁଠି ଆମେ ପୁନିପୁନି ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇପାରିବା, କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେଉଛି ପୁନର୍ଜନ୍ମ ରୋଧ। ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ, ଧନ, ଶିକ୍ଷା, ରୂପ ଦ୍ୱାରା ଅହଂକାର ଜନ୍ମେ, ସେଉଁଠି ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଆପଣ ନିର୍ମମ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ୟ। ନମସ୍କାର ହେଉ, ସେଇ ନିର୍ଧନଙ୍କ ଧନ, ଗୁଣରହିତ କ୍ରିୟା, ଆତ୍ମରମ, ଶାନ୍ତ, ମୋକ୍ଷନାଥ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସମୟର ରୂପେ ଦେଖେ—ଅନାଦି, ଅନନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ସମଭାବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଯାହାଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ବିରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ କେହି ଜାଣିପାରେନାହିଁ; ଏହି ଲୋକରେ ଆପଣଙ୍କ କ୍ରିୟା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ମୂଢ଼ କରେ। ଆପଣଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପ୍ରେମ କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଲୋକମାନେ ମନରେ ପ୍ରଭେଦ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ବିଶ୍ୱ ଆତ୍ମା, ଅଜନ୍ମା, ଅକର୍ମା, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ, ଜଳଚର ଭିତରେ ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମ—ଏହି ସବୁ ଅପାର ମାୟା। ଗୋପୀ ଆପଣଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିବା ପାଇଁ ଦୋରି ନେଇଥିଲେ, ଆପଣଙ୍କ ଭୟଭୀତ ଚକ୍ଷୁ, ଅଂଜନ ଓ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜା, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଥିଲେ—ଏହା ମୋତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗେ, କାରଣ ଯେଉଁଠାରେ ଭୟ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଭୟ କରେ। କିଏ କହେ, ଅଜନ୍ମା, ଯଦୁବଂଶର କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ, ମଲୟ ପର୍ବତରେ ଚନ୍ଦନ ଯେପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେପରି ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। କିଏ କହେ, ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଦେବଦ୍ୱିଷମାନେ ନାଶ ଓ ଭୂମିର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅପଣ ଅବତାର ନେଇଛନ୍ତି। କିଏ କହେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ପୃଥିବୀ ସାଗରେ ଡୁବୁଥିବା ନୌକା ପରି ଥିବାବେଳେ ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଅପଣ ଆସିଛନ୍ତି। କିଏ କହେ, ଏହି ଅଜ୍ଞାନ, କାମ, କର୍ମରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକମାନେ ଶୁଣିବା ଓ ସ୍ମରଣ କରିବାଯୋଗ୍ୟ ଲୀଳା କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ନିରନ୍ତର ଆପଣଙ୍କ ଲୀଳା ଶୁଣନ୍ତି, ଗାଉନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତି କରନ୍ତି, ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ହର୍ଷ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆପଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ଯାହା ସଂସାର ଚକ୍ର ଶେଷ କରେ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କି ଏବେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣାଗତ ବନ୍ଧୁ ଓ ନିର୍ଭରଶୀଳଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯିବେ? ଆମ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ରାଜ୍ୟ ଓ ତାହାର ପାପରେ ଆମେ ବନ୍ଧିତ। ପାଣ୍ଡବ ବଂଶ ଓ ଯଦୁମାନେ କି? ଆପଣ ହୃଷୀକେଶ ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ, ଆମେ କେବଳ ନାମ ଓ ରୂପ। ହେ ଗଦାଧର, ଆପଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଏପରି ଚମକିବ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୂମି ସମୃଦ୍ଧ, ଔଷଧୀ-ବନସ୍ପତି, ଅରଣ୍ୟ, ପର୍ବତ, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର ସବୁ ଫୁଲିଉଠିଛି। ଏହିପରି ହେଉଥିବାରୁ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଭିତରେ ପାଣ୍ଡବ-ଯଦୁମାନେ ପ୍ରତି ଜଡ଼ ମମତା ବନ୍ଧନ କଟିଦିଅ। ମୋ ମନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିଷୟ ନ ଧାରଣ କରି, ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପରି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ନିରନ୍ତର ଆପଣପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖୁ। ହେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ହେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ଭୃଷ୍ଣିମୁଖ୍ୟ, ଅଧର୍ମ ନାଶକ, ରାଜବଂଶର ଅଗ୍ନି, ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଶକ୍ତିଧର, ଗୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା ଗୋବିନ୍ଦ, ଯୋଗେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ—ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—ଏପରି ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ପୃଥାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି ପାଇ ଶୁଭଦାୟକ ବୈକୁଣ୍ଠନାଥ ମୃଦୁ ହସିଲେ, ତାଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବା ପରି। ପ୍ରେମରେ ଭରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି, ସେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ନିଜ ନଗରକୁ ଯିବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ। ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ସ୍ୱୟଂ କୃଷ୍ଣ, ଚମତ୍କାର କର୍ମ କରିଥିବା, ଇତିହାସ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ, ତଥାପି ରାଜା ଶୋକରେ ଦ୍ୱିନ୍ନ ହୋଇ ବୁଝିପାରିଲେନାହିଁ। ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ବଧ ଭାବି, ମନୁଷ୍ୟ ସାଧାରଣର ଭାବରେ ଆଶକ୍ତି ଓ ମୋହରେ କଥା କହିଲେ। "ହାୟ, ମୋର ଅନ୍ଧକାର ମୂଳ ଅଜ୍ଞାନ! ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦେହ ପାଇଁ ଅନେକ ସେନାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ଦଶ ହଜାର ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଯଦି ମୁଁ ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି, ତଥାପି ସନ୍ତାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବନ୍ଧୁ, ବନ୍ଧୁବର୍ଗ, ପିତା, ଭାଇ, ଗୁରୁଙ୍କ ହନନର ପାପ ମୁଁ ଛାଡିପାରିବିନାହିଁ। ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ହନନ ପାପ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଏହି ଉପଦେଶ ମୋତେ ବୁଝାଏ ନାହିଁ। ଏଠି ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁତା ଜନିଛି, ବିଧବାମାନେ ଯେଉଁଠି ବନ୍ଧୁ ହରାଇଛନ୍ତି, ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏହା ମୁଁ ଦୂର କରିପାରିବିନାହିଁ। କାରଣ, କ୍ଷୁଦ୍ର ମାଟି ଦ୍ୱାରା ମାଟି ଜଳ ପରିଷ୍କାର ହୁଏନାହିଁ, ମଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଦ୍ୟ ଦୋଷ ଯାଏନାହିଁ, ଏପରି ଜୀବହତ୍ୟା କେବଳ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ। ଏବେ, ହେ ରାଜକୁମାର, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣ, ଯାହା ସପ୍ତ ରାତି ଉଚ୍ଚାରିଲେ ଆକାଶଚାରୀ ଜୀବଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ। 'ଓଁ, ଭଗବତ୍ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।' ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଉପଚାର, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଜାଣି, ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବେ। ସ୍ନିଗ୍ଧ ଜଳ, ଫୁଲ, ଜଙ୍ଗଲ ମୂଳ, ଫଳ, କିଶୋର ପତ୍ର, ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର, ବିଶେଷ କରି ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବେ।