କୁନ୍ତୀ ଦେବୀ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ—“ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକୃତି ରେ ଅତୀତ, ଅଦୃଶ୍ୟ, ଭିତରେ ବାହାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସଂସାରର ମୂଳ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଆପଣ ମାୟା ରେ ଆବୃତ, ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ଯେପରି ନଟ ତାଙ୍କ ଭୂଷା ଭିତରେ ଲୁଚିଯାନ୍ତି। ଏପରି ଅପରିଚିତ, ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ୍, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ତ୍ୟାଗୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ମୋପରି ଜଣାଣୀମାନେ କେମିତି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ? ପୁନି ପୁନି କୃଷ୍ଣ, ବାସୁଦେବ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ, ନନ୍ଦ ଓ ଗୋପମାନଙ୍କ ଶିଶୁ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ପଦ୍ମନାଭ, ପଦ୍ମମାଳିନ, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ପଦ୍ମପାଦ ଭଗବାନ୍—ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ହୃଷୀକେଶ, ଯେଉଁଠି ଦେବକୀ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖରେ କାଢ଼ିଥିଲେ, କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଆପଣ ଆମକୁ ଓ ମୋ ପୁଅମାନେଂକୁ ଅନେକ ବିପଦରୁ ବଞ୍ଚାଇଛନ୍ତି। ବିଷ, ଅଗ୍ନି, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି, ଦୁଷ୍ଟ ସଭା, ଅରଣ୍ୟର କଷ୍ଟ, ବିରାଟ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ, ଦ୍ରୌଣାସ୍ତ୍ର—ଏସବୁ ବିପଦରୁ ଆପଣ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ହେ ଜଗତ୍ଗୁରୁ, ଏପରି ବିପଦ ସବୁ ସଦା ଆସୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପୁନିପୁନି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା, କାରଣ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଆମେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁ ନ ଦେଖିବା। ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ, ଧନ, ଜ୍ଞାନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଅହଂକାରରେ ମୁଦିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟରେ ଡାକିପାରନ୍ତିନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ସବୁ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଉପଲବ୍ଧ କରନ୍ତି। ନିର୍ମୋହ, ଆତ୍ମସ୍ଥ, ଶାନ୍ତ, ମୁକ୍ତିର ନାଥ, ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ପଦ ଭଗବାନ୍—ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପି ଥିବା, ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ନଥିବା, ସମୟ ଭାବେ ଦେଖେ। ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଆପଣଙ୍କୁ ନେଇ ଉପଜେ। ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କେହି ଜାଣିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଅବାକ କରେ; ଆପଣଙ୍କର କୌଣସି ପ୍ରେମ ବା ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଲୋକେ ମନରେ ପ୍ରଭେଦ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ, ଜଡ ଓ ଅଜଡ ଆତ୍ମାଙ୍କ, ପଶୁ, ମାନବ, ଜଳଚର—ଏହା ସବୁ ଅପୂର୍ବ ମଯା। ଗୋପି ଆପଣଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ଆପଣଙ୍କ ଭୟଭୀତ ଚକ୍ଷୁ, ଲୁହ ଓ କଜଳ ଲଗା, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦେଖି, ମୁଁ ଅବାକ ହୋଇଯାଏ—ଯେଉଁଠି ଭୟ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଭୟ କରେ। କେହି କହନ୍ତି, ଅଜନ୍ମା ଆପଣ ଯଦୁବଂଶର ସତ୍କୀର୍ତି ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେପରି ମାଲୟ ପର୍ବତରେ ଚନ୍ଦନ ବୃକ୍ଷ ହୁଏ। ଅନ୍ୟେ କହନ୍ତି, ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କ ଆବେଦନରେ, ଦେବଦ୍ୱେଷୀଙ୍କ ନାଶ ଓ ଭୂଲୋକର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆପଣ ଅବତାର ନେଲେ। କେହି କହନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆବେଦନରେ, ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ଭୂମି ଡୁବିଯାଉଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କୁ ଲାଘବ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ଅନ୍ୟେ କହନ୍ତି, ଅଜ୍ଞାନ, ଅଭିଲାଷା, କର୍ମରେ ଦୁଃଖିତ ଏହି ଜଗତ୍ରେ ଶ୍ରବଣୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆପଣ ଅବତାର ନେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଲୀଳାକୁ ଶୁଣନ୍ତି, ଗାଉନ୍ତି, ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ରେ ସଂସାର ନାଶକ ଆପଣଙ୍କ ପଦ୍ମପଦ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ଏ ଭଗବାନ୍, ଆପଣ ଏବେ ଆମେ—ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ, ଆଶ୍ରିତ, ଅନ୍ୟ ଶରଣ ନଥିବା ପାଣ୍ଡବ ଓ ଯଦୁମାନେ—ଯଦି ଛାଡ଼ିଯିବେ, ଆମେ କିଛି ନୁହେଁ। ଗଦାଧର, ଆପଣଙ୍କ ଚିହ୍ନିତ ପଦ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଏ ଭୂମି ଏମିତି ଚମକିବ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏ ଭୂମି, ଉଦ୍ଭିଦ, ଅରଣ୍ୟ, ପର୍ବତ, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର—ସମସ୍ତ ଉନ୍ନତ ଓ ଫଳଦାୟୀ। ସେଉଁଥିପାଇଁ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ହେ ଜଗତ୍ସ୍ୱରୂପ, ମୋର ପାଣ୍ଡବ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ସ୍ନେହ ବନ୍ଧନ କାଟିଦିଅନ୍ତୁ। ମୋର ମନ ଅନ୍ୟ କିଛି ନ ଚିନ୍ତା କରି, ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପରି ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବେ ସର୍ବଦା ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ବୃଷ୍ଣିମୁଖ୍ୟ, ଅଧର୍ମ ନାଶକ, ରାଜବଂଶର ଅଗ୍ନି, ମୁକ୍ତିଦାୟକ, ଗୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା, ଯୋଗେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୁରୁ, ଗୋବିନ୍ଦ—ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ପୃଥାଙ୍କ ଏହି ମଧୁର ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ମଙ୍ଗଳମୟ ବୈକୁଣ୍ଠନାଥ ମୃଦୁ ହସିଲେ, ମାୟାରେ ତାଙ୍କୁ ଅବାକ କରିଦେଲେ। ଏପରେ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଦାୟ ଦେଇ, କୃଷ୍ଣ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ନିଜ ସହ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ନଗରକୁ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସମୟରେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ରୋକିଦେଲେ। ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଏବଂ ଇତିହାସ ଦ୍ୱାରା ଶିଖାଇଲେ, ତଥାପି ରାଜା ଶୋକରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଏହି ଉପଦେଶ ବୁଝିପାରିଲେନାହିଁ। ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ବଧ ଭାବି, ମାନବୀୟ ମନ ଓ ମୋହରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ କହିଲେ—“ହାୟ ମୋର ଅଜ୍ଞାନ, ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟରେ ଗଢ଼ିଯାଇଛି! ପରର ଦେହ ପାଇଁ ଅନେକ ସେନାକୁ ମାରିଦେଲି। ଦଶହଜାର ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଯଦି ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ତଥାପି ଶିଶୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବନ୍ଧୁ, ସ୍ନେହୀ, ପିତା, ଭାଇ, ଗୁରୁଙ୍କ ହନନର ପାପରୁ ମୁଁ ମୁକ୍ତି ପାଇବିନାହିଁ। ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ହନନ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ପାପ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଏହି ଉପଦେଶ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ଦେଉନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ନାରୀମାନେ, ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏଠାରେ ଉପଜିଥିବା ଦ୍ୱେଷ ମୁଁ ଦୂର କରିପାରୁନାହିଁ। ମାଟି ଦ୍ୱାରା ମାଟି ଜଳ ପରିଷ୍କାର ହୁଏନାହିଁ, ମଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଦ୍ୟ ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏନାହିଁ, ଏପରି ଜୀବ ହନନ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ। ଏବେ, ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ଉତ୍ତମ ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣ, ଯାହା ସପ୍ତ ରାତ୍ରି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଆକାଶ ଚାରିପାଖ ଚଳିଥିବା ଜୀବମାନେ ଦେଖିଯିବେ। ‘ଓଁ, ଶ୍ରୀବାସୁଦେବାୟ ନମଃ’—ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନୀ ଉପୟୁକ୍ତ ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଓ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ପବିତ୍ର ଜଳ, ଫୁଲ, କନ୍ଦମୂଳ, ଫଳ, କିଶଳୟ, ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ବିଶେଷତଃ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।