ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ, ତିନୋଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ଭାବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ନିଜର ଶୁଭ ଖ୍ୟାତି ପ୍ରସାର କରିଥିଲେ, ଯେପରିକି ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଶ୍ରୀର ଚର୍ଚ୍ଚା କରନ୍ତି। ପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ବିଦାୟ ନେଇ, ସାତ୍ୟକି ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ସହିତ, ବ୍ୟାସଦେବ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଯେପରି ଆଦର କଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧୁର ଭାବରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ରଥ ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଉତ୍ତରା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଗରେ ପଡ଼ି, “ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମହାଯୋଗୀ, ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର! ମୁଁ ଚାରିପାଖରୁ ମୃତ୍ୟୁ ସଙ୍କଟ ଦେଖୁଛି, ଆପଣ ଛଡ଼ା ଆଉ କେହି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ,” ବୋଲି ଅର୍ଥନା କଲେ। ଉତ୍ତରା ଆଉ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଏକ ଦହୁଁଥିବା ଲୋହା ବାଣ ମୋ ଦିଗରେ ଆସୁଛି! ଯଦି ପ୍ରୟୋଜନ ହୁଏ ତେବେ ଏହା ମୋତେ ଦହୁଁ, କିନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ କୁ ନଷ୍ଟ ହେବା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ସୂତ ଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, ଭକ୍ତପ୍ରତି ବାତ୍ସଲ୍ୟ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଶୁଣିବା ସହିତ ବୁଝିଲେ ଯେ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣ ପାଣ୍ଡବବଂଶ ନାଶ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଏହା ଦେଖି, ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ତୁଳିଲେ। ଏପରି ସଙ୍କଟରେ ତାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଭଜୁଥିବା ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଧାରଣ କଲେ। ଯୋଗେଶ୍ୱର ହରି, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ କୁରୁବଂଶଜ ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁକୁ ଆବରଣ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମଶିରାସ୍ତ୍ର ଅପରାଜୟ ଓ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବୈଷ୍ଣବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ଶାନ୍ତ ହେଲା। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମନେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ଆଧାର, ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମାୟାରେ ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ଶକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣ ସହିତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା କୁନ୍ତୀ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଦାୟ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଏହିଭଳି କଥା କହିଲେ— “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ, ଆଦିପୁରୁଷ, ପ୍ରଭୁ, ମୂଳ ପ୍ରକୃତିରୁ ପାରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭିତରେ ବାହାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ନମସ୍କାର କରେ। ଆପଣ ମାୟାର ପରଦାରେ ଢାକା, ଅଜ୍ଞେୟ ଓ ଅବିନାଶୀ, ଭ୍ରାନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଲୋକେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ନଟ ନିଜ ପୋଶାକରେ ଲୁଚିଯାନ୍ତି। ଏପରି ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ତ୍ୟାଗୀ ଋଷିମାନଙ୍କ ଭକ୍ତି ନିମିତ୍ତ ଆପଣ ଅବତରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ଆମେ ନାରୀମାନେ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣିପାରିବୁ? “କୃଷ୍ଣ, ବାସୁଦେବ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ, ନନ୍ଦ ଓ ଗୋପମାନଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଗୋବିନ୍ଦ—ପୁନଃପୁନଃ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପଦ୍ମନାଭ, ପଦ୍ମମାଳୀ, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ପଦ୍ମସମ ପଦଧାରୀ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯେପରି ହୃଷୀକେଶ ଦେବକୀଙ୍କୁ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘକାଳ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, ଏହିପରି ଆପଣ ମୋ ଓ ମୋ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ଅନେକ ବିପଦରୁ ପୁନଃପୁନଃ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ବିଷ, ମହାଅଗ୍ନି, ରାକ୍ଷସ, ଦୁଷ୍ଟ ସଭା, ଅରଣ୍ୟର କଷ୍ଟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିରୋଧୀଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ, ଓ ଦ୍ରୌଣପୁତ୍ର ଅସ୍ତ୍ରରୁ ଆପଣ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। “ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବିପଦମାନେ ସଦା ଆସୁ, ଯେପରି ଆମେ ପୁନଃପୁନଃ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇପାରିବା, କାରଣ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ଜନ୍ମ, ଧନ, ଶିକ୍ଷା, ରୂପର ଅଭିମାନୀ ଲୋକେ ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟରେ ଡାକିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଆପଣ କେବଳ ନିର୍ମମ୍ବୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଅଭିଗମ୍ୟ। ନିର୍ମମ୍ବୀମାନଙ୍କର ଧନ, ଗୁଣରହିତ କର୍ମ, ଆତ୍ମରମ, ଶାନ୍ତ ଓ ମୋକ୍ଷପତି—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କାଳ ଭାବେ ଦେଖୁଛି, ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ନଥିବା, ସମସ୍ତେ ଉପରେ ସମ, ଯାଁଠାରୁ ସମସ୍ତ ବିରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପ୍ରଭୁ, କେହି ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କ ଲୀଳା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ବିଡମ୍ବନା; ଆପଣଙ୍କୁ କେହି ପ୍ରିୟ ବା ଅପ୍ରିୟ ନାହିଁ, ତଥାପି ଲୋକମାନେ ମନରେ ପ୍ରଭେଦ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମ, ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁଙ୍କର, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ, ଜଳଚର ମଧ୍ୟରେ—ଏହା ସମସ୍ତେ ପାଇଁ ବିଡମ୍ବନା। “ଗୋପୀ ଆପଣଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଦଉଡ଼ିଲେ, ଆପଣଙ୍କ ଆଖିରେ ଭୟ ଓ ଅଞ୍ଜନ ଲାଗିଥିଲା, ଆଉ ଆପଣ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଥିଲେ—ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ମୋତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗେ, କାରଣ ଭୟଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ଆପଣ ଖୁଦେ ଭୟଭୀତ ହେଉଛନ୍ତି! କେହି କହନ୍ତି, ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ ଯଦୁବଂଶର ପବିତ୍ରତା ବଢ଼ାଇବାକୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ମଲୟ ପର୍ବତରେ ଚନ୍ଦନ ଉଗୁଛି। ଅନ୍ୟେ କହନ୍ତି, ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ, ଦେବଦ୍ୱେଷୀଙ୍କ ନାଶ ଓ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆପଣ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି। କିଛି କହନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଭାରକ୍ଷୀଣା ପୃଥିବୀ ସମୁଦ୍ରରେ ତଳିଯାଉଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଆପଣ ଆସିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟେ କହନ୍ତି, ଏହି ଦୁଃଖିତ ଲୋକମାନେ ଅଜ୍ଞାନ, ଅଭିଲାଷା ଓ କର୍ମରେ ବନ୍ଧିତ, ସେମାନେ ଶୁଣିବା ଓ ସ୍ମରଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଲୀଳା କରିବାକୁ ଆପଣ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି। “ଯେଉଁମାନେ ନିରନ୍ତର ଆପଣଙ୍କ ଲୀଳା ଶୁଣନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି, ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆପଣଙ୍କ ଚରଣକମଳ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ଯାହା ଏହି ସଂସାର ଧାରାକୁ ଅବସାନ କରେ। ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏବେ ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଯିବେ କି? ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରିତ, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଛଡ଼ା ଆମ ପାଖରେ ଆଉ କେହି ନାହିଁ, ଯଦିଓ ରାଜସମ୍ପଦରେ ବନ୍ଧିତ। ପାଣ୍ଡବ ଓ ଯଦୁମାନେ କି? ଆପଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ନାଥ ନାହାନ୍ତିଲେ, ଆମେ କେବଳ ନାମ ଓ ଆକୃତି ମାତ୍ର। “ଗଦାଧର, ଏହି ପୃଥିବୀ ଆପଣଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହେବାରେ ଆଗରୁ ଏପରି ଅଲୋକିକ ଥିଲା ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହି ଭୂମି, ଔଷଧି, ଉଦ୍ଭିଦ, ଅରଣ୍ୟ, ପର୍ବତ, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର—all ଉନ୍ନତ ଓ ଫଳଦାୟକ।