ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘଟଣାବଳୀରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅଜାତଶତ୍ରୁ—ଅର୍ଥାତ୍ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ, ଯାହା ଜୁଆରେ ହାରାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେଉଁଠିଁ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଧୀନ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ସହିତ, କଚଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅନେକ ରାଜାଙ୍କୁ ନିହତ କରି, ତାଙ୍କ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କଲେ। ଏପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା। ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, କୃଷ୍ଣ ସାତ୍ୟକି ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ସହ ଆଉ ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ବ୍ୟାସଦେବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ତାଙ୍କ ଚରିଅଟ୍ରେ ଚଢି ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଉତ୍ତରା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ। ସେ ଭୟରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମହାୟୋଗେଶ୍ୱର, ଦେବ-ଦେବ, ବିଶ୍ୱନାଥ! ମୁଁ ଆପଣାକୁ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ଦେଖୁନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆସୁଛି।” ଉତ୍ତରା ଅଗ୍ନିଶିଖା ସମ ଏକ ଲୋହା ବାଣ ତାଙ୍କ ଦିଗରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବାଣ ଯଦି ମୋତେ ଦହିଦେଉ, ତେବେ ଦେଉନ୍ତୁ, କିନ୍ତୁ ମୋ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁକୁ ନାଶ ହେବା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଭଗବାନ ଜାଣିଲେ ଯେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡବବଂଶକୁ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ ନିକ୍ଷେପିତ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ମଧ୍ୟ ନିଜ-ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ତୁଳି ସଜିଗଲେ। ଯେଉଁମାନେ ନିରନ୍ତର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି, ସେମାନେ ଏପରି ବିପଦରେ ପଡ଼ିବା ଦେଖି, ଭଗବାନ ନିଜ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଉପରେ ଧରି ନିଜ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଏବଂ ଯୋଗେଶ୍ୱର ହରି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ କୁରୁବଂଶଜ ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁକୁ ଆବୃତ କରି ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଶିର୍ଷ ଅସ୍ତ୍ର ଅପରାଜେୟ ଓ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭଗବତ୍ ଶକ୍ତି ସାମ୍ନାରେ ଏହା ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇଗଲା। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଟଳ ନୁହେଁ, କାରଣ ଅଚ୍ୟୁତ ଅନନ୍ତ ଚମତ୍କାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମାୟାରେ ଅଜନ୍ମା, ସଂସାରକୁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି। ଏପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଶିର୍ଷ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପୃଥା ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣ ସହିତ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ— “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶିର ନମାଏ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଡ ମାୟାରୁ ପାରେ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବିରାଜିତ, ମୂଳ ପୁରୁଷ, ଭଗବାନ! ଆପଣ ମାୟାର ପରଦାରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ଅବିନାଶୀ, ମୌଢ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଲୋକେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ନଟ ନିଜ ପୋଶାକରେ ଲୁଚିଯାନ୍ତି। ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ତ୍ୟାଗୀ ମୁନିମାନେ ଭକ୍ତି ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ଯେଉଁ ପାଇଁ ଆପଣ ଅବତରଣ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠିଁ ଆମେ ନାରୀମାନେ କେମିତି ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରିପାରିବା? କୃଷ୍ଣ, ବାସୁଦେବ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ, ନନ୍ଦନନ୍ଦନ, ଗୋବିନ୍ଦ—ପୁନଃପୁନି ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କମଳନାଭ, କମଳମାଳାଧାରୀ, କମଳନୟନ, ଆପଣଙ୍କ କମଳପଦାବଳୀକୁ ମୁଁ ନମାଏ। ଯେପରି ହୃଷୀକେଶ ଦେବକୀଙ୍କୁ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘଦିନ ଦୁଃଖଭୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ସେପରି ଆପଣ ଆମକୁ ଓ ମୋ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ବିପଦରୁ ବଞ୍ଚାଇଛନ୍ତି। ବିଷ, ଅଗ୍ନି, ରାକ୍ଷସ ସମ୍ମୁଖ, ଦୁଷ୍ଟ ସଭା, ଅରଣ୍ୟର କଷ୍ଟ, ଯୁଦ୍ଧର ଭୟ, ଏବଂ ଦ୍ରୌଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରୁ ଆପଣ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ହେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ, ଏପରି ବିପଦ ସଦା ଆସୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ପୁନିପୁନି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା; କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେଲେ, ଆମେ ଆବୃତ୍ତ ଜନ୍ମ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ, ଧନ, ଶିକ୍ଷା, ଔ ରୂପର ଅଭିମାନରେ ମତ୍ତ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟରେ ଡାକିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ କିଛି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ହେ ଅନାଥଙ୍କର ଧନ, ଗୁଣାତୀତ କ୍ରିୟା, ଆତ୍ମାନନ୍ଦରେ ଲୀନ, ଶାନ୍ତ, ମୋକ୍ଷପତି, ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କାଳ—ଅନାଦି, ଅନନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମତାରେ ଚଳିଥିବା, ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ବିରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ବୋଲି ଭାବେ। ପ୍ରଭୁ, କେହି ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ସଂସାରରେ ଆପଣଙ୍କ କ୍ରିୟା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମୂଢ଼ କରେ; ଆପଣଙ୍କ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଲୋକେ ଏହାକୁ ଭାବନ୍ତି। ଯୁଗ, କର୍ମ, ଜନ୍ମର ଚମତ୍କାର ଦେଖି—ଯେଉଁଠି ଅଜନ୍ମା ଆତ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ଓ ଜଳଚର ମାଧ୍ୟମରେ କ୍ରିୟା କରେ—ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ବିମୂଢ଼ କରେ। ଏମିତି ଏକ ଘଟଣା ମୋତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗେ: ଗୋପୀ ଯେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ଆପଣଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଭୟରେ ଆଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଅଞ୍ଜନ ଓ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଥିଲା, ଆପଣ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଥିଲେ—ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, କାରଣ ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଥିଲେ। କିଏ କହନ୍ତି, ଅଜନ୍ମା ଯଦୁବଂଶର ନାମରେ, ଧର୍ମିକଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, ଯେପରି ମାଲୟପର୍ବତରେ ଚନ୍ଦନ ଉପଜେ। ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି, ଦେବକୀ-ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଦେବଦ୍ୱେଷୀଙ୍କ ନାଶ ଓ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅବତାର ନେଇଥିଲେ। କିଏ କହନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଭାରକ୍ଷୁବ୍ଧ ପୃଥିବୀ ସମୁଦ୍ରରେ ବଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି, ଅଜ୍ଞାନ, କାମ, କର୍ମରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକମାନେ ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ଲୀଳା କରିବାକୁ ଆପଣ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ନିରନ୍ତର ଆପଣଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଶୁଣନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆପଣଙ୍କ କମଳପଦ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ଯାହା ସଂସାର ଚକ୍ରକୁ ନାଶ କରେ।