ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରି, ଆଉ ଗଭୀର ଶୋକରେ ବାରମ୍ବାର ବିଳାପ କରି, ହରିଙ୍କ ମଣ୍ଡା ଚରଣ ଓ ଅଜ ମହାବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ସେଠାରେ ମାଧବ ଦେଖିଲେ କୁରୁରାଜ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଉଙ୍କ ସହ ଉପବେଷ୍ଟିତ, ଗାନ୍ଧାରୀ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଶୋକାକୁଳ, ପୃଥା ଓ କୃଷ୍ଣା ସହିତ। ଶୋକରେ ବିଭାବିତ, ପରିଜନ ହରାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ, କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ସମ୍ବଳ ଦେଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ କାଳର ଗତି ବୁଝାଇଲେ, ଯାହାକୁ କେହି ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ। ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଗ୍ରହୀତ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ଦେଲେ, ତଥା ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଜୀବନ କଚାଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲା, ସେମାନେକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ନିଜ କାମ ସଫଳ କଲେ। ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ କରାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ତାଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ କୀର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ କଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସାତ୍ୟକି ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ସହିତ, ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଆଦର କରି, ସେମାନେକୁ ପ୍ରତିଆଦର କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ, ତାଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଉତ୍ତରା ଭୟରେ ବିଭାବିତ ହୋଇ ଦେଉଁଠୁ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ। ଉତ୍ତରା କହିଲେ, "ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ମହାଯୋଗୀ, ଦେବାଦିଦେବ, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର! ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ପର୍କରେ ଚାରିପାଖରେ ଭୟ ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ଛାଡ଼ି ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ।" ଉତ୍ତରା ଆଉ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଲୋହା ତୀର ମୋ ଦିଗରେ ଆସୁଛି! ଏହା ମୋତେ ଦହିଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଅଜନ୍ମ ଶିଶୁକୁ ନଷ୍ଟ ହେବା ଦିଅନାହିଁ।" ସୂତ କହିଲେ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ପାଣ୍ଡବବଂଶ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିବା ବୁଝିଲେ। ଏହାପରେ, ଉତ୍ତମ ଋଷି, ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀର ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତୟାର ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମନ କୃଷ୍ଣ ଉପରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନଥିବା ଦେଖି, ଭଗବାନ ନିଜ ଜନମାନେକୁ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କଲେ। ହରି, ଯୋଗେଶ୍ୱର, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ କୁରୁବଂଶୀ ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ଆବରଣ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଶିର ଅସ୍ତ୍ର ଅପରାଜିତ, ନିବାରଣ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତଥାପି ତୁମ ଵୈଷ୍ଣବ ଶକ୍ତି ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲାପରେ ଶାନ୍ତ ହେଲା। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥାକୁ ଅସ୍ତରାମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଅଚ୍ୟୁତ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଅଜ ଦିବ୍ୟ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ବିନାଶ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାର ଶକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପୁତ୍ରମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ, ଧର୍ମାତ୍ମା ପୃଥା, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ କଥା କହିଲେ। କୁନ୍ତୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମେ, ଆଦିପୁରୁଷ, ପ୍ରଭୁ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରକୃତିରୁ ତୁମେ ତୁମେ, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଦେଖିବାକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ, ତଥା ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଉପସ୍ଥିତ, ତୁମେ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।" "ମାୟାର ପର୍ଦ୍ଦାରେ ଢାକା, ଅବିଧିତ ଓ ଅବିନାଶୀ, ତୁମେ ଭ୍ରମିତ ଦୃଷ୍ଟିବାଳାଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ, ଏକ ନଟ ନଟବେଶରେ ଲୁଚିଥିବା ପରି।" "ଶୂଦ୍ଧ ହୃଦୟ ତ୍ୟାଗୀ ଋଷିମାନେ ଭକ୍ତି ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ, ଏପରି ନିମିତ୍ତରେ, ଆମେ ଜନନୀମାନେ କିପରି ତୁମେକୁ ଦେଖିପାରିବା?" "କୃଷ୍ଣ, ବାସୁଦେବ, ଦେବକୀପୁତ୍ର, ନନ୍ଦ ଓ ଗୋପମାନଙ୍କ ପୁଅ, ଗୋବିନ୍ଦ, ପୁନିପୁନି ପ୍ରଣାମ।" "ପଦମନାଭ, ପଦମମାଳାଧର, ପଦମନୟନ, ପଦମପଦ ଯୁକ୍ତ, ତୁମେ ପ୍ରଣାମ।" "ହୃଷୀକେଶ ଦେବକୀଙ୍କୁ, ଦୀର୍ଘ ଦୁଃଖରେ, ଦୁଷ୍ଟ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୃହବନ୍ଦୀ ହେଇଥିଲେ, ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେପରି ମୋ ଓ ମୋ ପୁଅମାନେକୁ ବହୁ ବିପଦରୁ ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ରକ୍ଷା କରିଛ। "ବିଷ, ମହା ଅଗ୍ନି, ରାକ୍ଷସ ଦୃଷ୍ଟି, ଦୁଷ୍ଟ ସଭା, ଅରଣ୍ୟର କଷ୍ଟ, ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ, ଦ୍ରୌଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର, ହରି, ତୁମେ ଆମକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିଛ। "ସେହି ବିପଦ ଆମ ପାଖରେ ସଦା ଆସୁ, ବିଶ୍ୱ ଗୁରୁ, ଯେପରି ଆମେ ପୁନିପୁନି ତୁମେକୁ ଦେଖିପାରିବା; ଏହି ଦେଖା ଆମକୁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦେଖିବା ଦେଉନାହିଁ।" "ଜନ୍ମ, ଧନ, ଶିକ୍ଷା, ଶ୍ରୀରେ ଅହଂକାରୀ ଲୋକ ତୁମେକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ନିର୍ମାମାନେ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ।" "ନିର୍ମାମାନେର ଧନ, ଗୁଣମୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ, ଆତ୍ମରେ ଆନନ୍ଦ, ଶାନ୍ତ, ମୋକ୍ଷେଶ୍ୱର, ତୁମେ ପ୍ରଣାମ।" "ମୁଁ ତୁମେକୁ କାଳ ଭାବି, ଅଦି ଓ ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ମଧ୍ୟରେ ସମ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ତୁମେଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।" "କେହି ଜାଣିନାହିଁ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା; ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଜଗତରେ ମାନବଙ୍କୁ ମଝାକୁରା; ତୁମେ କାହାକୁ ଭଲପାଉନାହିଁ କିମ୍ବା ଘୃଣା କରନାହିଁ, ତଥାପି ଲୋକମାନେ ମନରେ ପକ୍ଷପାତ ଧାରଣ କରନ୍ତି।" "ଜଗତର ଆତ୍ମା, ଅଜ, ଅକର୍ତ୍ତା, ପଶୁ, ମାନବ, ଜଳଚର ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏହି ସବୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଝାକୁରା।" "ଗୋପୀ ତୁମେକୁ ବାନ୍ଧିବାକୁ ରସି ନେଇଥିଲେ, ତୁମ ଆଖି ଭୟରେ ଅଞ୍ଜନ ଓ ଲୁହାରେ ଶୋଭିତ, ତୁମେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଅତିଭୟରେ ଥିଲେ—ଏହା ଆମକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରେ, କାରଣ ଭୟଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ତୁମେ।" "କେହି କହନ୍ତି, ଅଜ ଯଦୁବଂଶର କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ମଲୟ ପାହାଡ଼ରେ ଚନ୍ଦନ ମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପରି।" "ଅନ୍ୟେ କହନ୍ତି, ବାସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷା ଓ ଦେବଦ୍ୱିଷୀମାନେର ନାଶ ପାଇଁ।" "କେହି କହନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ପୃଥିବୀ ଭାରରେ ଦୁବିଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଏହି ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ତୁମେ ଆସିଛ।" "ଅନ୍ୟେ କହନ୍ତି, ଅଜ ଏହି ଜଗତର ଅଜ୍ଞାନ, ରାଗ, କର୍ମରେ ଦୁଃଖିତମାନେ ଶୁଣିବା ଓ ସ୍ମରଣ କରିବାଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆସିଛ।" "ଯେଉଁ ଲୋକ ନିରନ୍ତର ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ତୁମେର ପଦମପଦ ଦେଖନ୍ତି, ଯାହା ସଂସାର ଧାରାକୁ ଶେଷ କରେ।