ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏକ ଦୟାଳୁ ମା ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ନେଇ, ଯିଏ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧିତ ଦେଖି, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ମୋହରେ ପଡ଼ି, ସ୍ୱୟଂ ନେଟରେ ଆଟକିଯାଏ । ସେ ନିଜ ଶିଶୁମାନେ ନିମନ୍ତେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି । ଏହା ଦେଖି, ପୁରୁଷ ପକ୍ଷୀ ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଶିଶୁମାନେ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧିତ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ କନ୍ଦିଲେ । ସେ କହିଲେ, "ହାଏ, ମୋର କି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା! ମୁଁ ଅପୂଣ୍ୟ ଓ ମୂଢ଼ ମନିଷ, ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ତିନି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହେଉନି । ସେ ଯିଏ ମୋତେ ସ୍ନେହ କରୁଥିଲେ, ମୋର ଭାର୍ୟା, ମୋର ଗୃହଦେବୀ, ସେ ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଗୃହ ଛାଡ଼ି, ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ । ଏକା ଏଠି ରହି, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ, ଜୀବନ ରଖିବାର କାହିଁକି ଆଶା କରିବି?" ଏପରି ଭାବେ, ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଆଉ ପ୍ରାଣ ହରାଇ, ମୃତ୍ୟୁର ଗ୍ରାସରେ ପଡ଼ି, ସେ ଅବିବେକରେ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ । ତାପରେ, ନିଷ୍ଠୁର ଶିକାରୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଧରି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ପକ୍ଷୀ, ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇ ଗୃହକୁ ନେଲେ । ଏପରି ରୂପେ, ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ନିଜ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିପାରେନି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଆସକ୍ତ ଓ ପରିବାର ପ୍ରତି ଆନୁରାଗ ରଖିଥାଏ, ସେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ପରି ନିଜ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ବନ୍ଧି, ତଳକୁ ଡୁବିଯାଏ । ଏହି ମଣିଷ, ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ମୁକ୍ତିର ଦ୍ୱାର ଖୋଲା, ତଥାପି ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ପକ୍ଷୀ ପରି ଆସକ୍ତ ରହେ, ସେ ଉପରକୁ ଚଢ଼ି, ପୁଣି ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାଏ ବୋଲି କହାଯାଏ । ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ପରେ, ସୂତ ଗୋସାଇଁ କହିଛନ୍ତି—ତାପରେ, ଶୋକଗ୍ରସ୍ତ ନାରୀମାନେ, କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ନିଜ ପରିଜନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦେବାକୁ ଗଙ୍ଗା କୂଳକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ତାମେ ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ଆଉ ଥରେ ଭାରି ଶୋକ କଲେ, ଏବଂ ହରିଙ୍କ ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଏହି ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ । ସେଠି, ମାଧବ କୁରୁନ୍ଦର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ, ଗାନ୍ଧାରୀ, ପୃଥା ଓ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ସହ ଦୁଃଖରେ ବିଷଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ । ସେ, ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ପରିଜନ ହରାଇ ଶୋକରେ ଦୁବିଯାଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଟଳ କାଳଧାରା ଦେଖାଇ, ଶାନ୍ତି ଦେଲେ । ତାପରେ, ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଯାହା ଜୁଆରେ ହରାଯାଇଥିଲା, ସେହିଟିକୁ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନେ ଯେଉଁମାନେ କଚଙ୍କ ଛୁଆଁରେ ଦୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ । ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଇ, ତାଙ୍କର ଶୁଭ ଖ୍ୟାତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି । ତାପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସାତ୍ୟକି ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ସହ, ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ ନେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧୁର ଭାବରେ ଆଦର କଲେ । ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଉତ୍ତରା ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ, ଭୟରେ ଅତିଭୂତ ହୋଇ । ଉତ୍ତରା କହିଲେ, "ମୋତେ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ, ମୋତେ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ, ମହାୟୋଗୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ! ମୋତେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଛି । ଏକ ଜ୍ୱାଳାମୟ ଲୋହା ତୀର ମୋ ଉପରେ ଆସୁଛି! ମୋତେ ଜଳାଇ ଦେଉ, କିନ୍ତୁ ମୋ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁଟିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ।" ସୂତ କହିଲେ, ଉତ୍ତରାଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ ଯିଏ ଭକ୍ତପ୍ରିୟ, ବୁଝିଲେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡବବଂଶ ନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇଛି । ତାପରେ, ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଜ୍ୱାଳାମୟ ତୀର ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ତୁଳିଲେ । ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଚିତ୍ତକୁ କେବଳ ଭଗବାନ୍ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଏହି ବିପଦ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଶୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଜନମାନେ ରକ୍ଷା କଲେ । ଯୋଗେଶ୍ୱର ହରି, ସମସ୍ତ ଜୀବର ହୃଦୟରେ ବିରାଜି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁକୁ ଆବୃତ କଲେ । ଯଦ୍ୟପି ବ୍ରହ୍ମାଶିର ଅସ୍ତ୍ର ଅପରାଜୟ ଏବଂ ଅପ୍ରତିହତ, ତଥାପି ଭଗବାନଙ୍କ ବୈଷ୍ଣବ ଶକ୍ତି ସାମ୍ନା କରି, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା । ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଅଚ୍ୟୁତ, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ଧାମ, ନିଜ ଦିବ୍ୟ ମାୟାରେ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ଲୟ କରନ୍ତି । ଏପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଶିର ଶକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପୁତ୍ରମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ, ଧର୍ମାତ୍ମା ପୃଥା ଭଗବାନଙ୍କୁ, ଯିଏ ବିଦାୟ ନେବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, କହିଲେ— "ମୁଁ ଆଦିପୁରୁଷ, ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରକୃତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ଦୃଶ୍ୟମାନ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ । ମାୟା ମୂଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ, ତୁମକୁ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ନଟ ଚଳିତ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଲୁଚିଯାନ୍ତି । ଏପରି ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗୀ ମୁନିମାନେ ଭକ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ତୁମେ ଆସିଥିବା ବେଳେ, ଆମେ ନାରୀମାନେ କିପରି ତୁମକୁ ଜାଣିପାରିବୁ?" "କୃଷ୍ଣ, ବାସୁଦେବ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ, ନନ୍ଦ ଓ ଗୋପମାନଙ୍କ ଶିଶୁ, ଗୋବିନ୍ଦ—ପୁନଃପୁନଃ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର । ପଦ୍ମନାଭ, ପଦ୍ମମାଳାଧର, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ପଦ୍ମପାଦ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର ।" "ଯେପରି ହୃଷୀକେଶ ଦେବକୀଙ୍କୁ, ଯିଏ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ ହୋଇ ଦୀର୍ଘ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ, ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେପରି ମୋ ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ବିପଦରୁ ପୁନଃପୁନଃ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିଛ । ବିଷ, ମହାଅଗ୍ନି, ରାକ୍ଷସ, ଦୁଷ୍ଟମଣ୍ଡଳୀ, ଅରଣ୍ୟର କଷ୍ଟ, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ଦ୍ରୌଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ହେଉ, ହେ ହରି, ତୁମେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଛ ।" "ଏହି ବିପଦ ସଦା ଆସୁ, ହେ ବିଶ୍ୱଗୁରୁ, ଯେପରି ଆମେ ପୁନିପୁନି ତୁମେ ଦର୍ଶନ କରିପାରିବା, କାରଣ ତୁମେ ଦେଖିଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ ।