ଏହି ଘଟଣାବଳୀ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶିବିରରେ ଘଟିଥିଲା। ଅଶ୍ୱଥାମା, ଯେଉଁଠି ଶିଶୁହତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ତେଜ ମ୍ଲାନ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ମୁଣ୍ଡର ମଣି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସେଉଁଠୁ ଗାଧି ବାନ୍ଧି ଉଠାଇ ନେଇଯିବାକୁ ଦିଆଗଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାମଧାରୀ ଯେଉଁମାନେ ପାପ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶିର ମୁଣ୍ଡିବା, ସମ୍ପତ୍ତି କ୍ଷୟ କରିବା ଏବଂ ଦେଶ ଛାଡ଼ିଦେବା—ଏହି ଶାରୀରିକ ଶାସ୍ତି ଦିଆଯାଏ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ପୁତ୍ରଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସହିତ, ଶବ ଦାହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: “ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ମୁଁ ତାହା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ମୋର ଧାମରେ ବସିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।” ଏହି ଦୁଃଖର ମଧ୍ୟରେ ଲୋକମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ପ୍ରେମରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର କୁହୁକୁହା ଓ ମିଷ୍ଟି କଥା ଶୁଣି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ମୃଦୁ ପଙ୍ଖ ଛୁଆ, ମିଷ୍ଟି ସ୍ୱର ଓ ଆକର୍ଷକ ଭାଙ୍ଗିମା ଦ୍ୱାରା ପିତାମାତା ଦୁଃଖ ଭୁଲି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରେମବନ୍ଧନରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ସେମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଲାଡ଼ିଆ କରୁଥିଲେ। ଏକଦିନ, ସେଇ ଦୁଇ ଘୃହସ୍ଥ ପିଜୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିବାକୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିଲେ। ସେଉଁଠି ଏକ ଶିକାରୀ, ଯିଏ ସଂଯୋଗବଶତ: ଏଠାରେ ଆସିଥିଲା, ଜାଲ ଛଡ଼ି ସେମାନଙ୍କର ଶିଶୁମାନେ ଉଠିଥିବା ବେଳେ ଧରିନେଲା। ପିତାମାତା ପିଜୁ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ଶିଶୁମାନେ ଜାଲରେ ଆଟକିଛନ୍ତି। ମା ପିଜୁ ଦୁଃଖରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି, ଶିଶୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଦୟା ଓ ମୋହରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଜାଲରେ ଆଟକିଗଲେ। ପିତା ପିଜୁ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଅମାନେ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ଏମିତି ବନ୍ଧିଗଲେ, ସେ ବି ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ବଳ ହେଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ମୋ ଦୁର୍ଦ୍ଦୈବ! ଘୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ରେ ମୋର କିଛି ତ୍ରିବର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ହେଲା ନାହିଁ, ସବୁ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଯିଏ ମୋର ଦେବୀ ଥିଲେ, ସେ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ସହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏଠାରେ ମୁଁ ଶୂନ୍ୟ ଘରରେ ଏକା ରହିଗଲି। ଏପରି ଦୁଃଖରେ ମୋତେ ଜୀବନ ରଖିବାର କି ଆବଶ୍ୟକତା?” ସେ ନିଜ ପରିବାର ପାଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧି ଦୁଃଖରେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଶିକାରୀଙ୍କ ହାତରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହିପରି ଅନ୍ତର୍ଗତ ମୋହ ଓ ଘୃହପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ମନ ଅଶାନ୍ତ ଘୃହସ୍ଥ, ପକ୍ଷୀ ପରି ପରିବାରରେ ଆସକ୍ତି ରଖିଲେ, ସେ ମୂଳ୍ୟବାନ ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଥିଲା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ତଥାପି ପୁଣି ଗଡ଼ି ପଡ଼ିଯାଏ। ଏହିପରେ, ସୂତ ଜଣାଇଲେ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦେବାକୁ ଗଙ୍ଗାଘାଟକୁ ଗଲେ। ସେଉଁଠି ଜଳ ଦେଇ, ପୁଣି ଦୁଃଖରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି, ହରିଙ୍କ ଚରଣ ଓ ଅଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଏହି ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ସେଉଁଠି ମାଧବ, କୁରୁରାଜ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ତାଙ୍କ ଭାଉ ଓ ଗାନ୍ଧାରୀ, ପୃଥା ଓ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପୁତ୍ରଶୋକରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଥିଲେ। କୃଷ୍ଣ, ଋଷିମାନେ ସହିତ, ସେମାନଙ୍କୁ କାଳର ଅନିବାର୍ୟ ଗତି ବୁଝାଇ ଶାନ୍ତନା ଦେଲେ। ଏହିପରି, ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ହରାଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ଦେଇ, ଅନ୍ୟାୟୀ ରାଜାମାନେ ଯେଉଁମାନେ କଚଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଦୌଷିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି, ତାଙ୍କ କାମ୍ୟ ସଫଳ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଇ, ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ପ୍ରସାରିତ କଲେ। ଏହାପରେ, କୃଷ୍ଣ ସାତ୍ୟକି, ଉଦ୍ଧବ ଓ ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯିବାକୁ ରଥାରୋହଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଉତ୍ତରା ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିଆସି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି, “ମୋତେ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ! ମୁଁ ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶରଣ ଦେଖୁନାହିଁ, ଚାରିପାଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଛି,” ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଉତ୍ତରା କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଏକ ଉଗ୍ର ଲୋହ ତୀର ଆମ୍ଭ ଦିଗକୁ ଆସୁଛି! ଏହା ମୋତେ ଦହିଦିଅ, କିନ୍ତୁ ମୋ ଅଜନ୍ମା ସନ୍ତାନକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଭକ୍ତବାତ୍ସଳ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ଜାଣିଲେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡବ ବଂଶ କ୍ଷୟ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ। ଏହି ଦୁର୍ନିମିତ୍ତ ଦେଖି, ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣ ନିଜ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଜ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ହରି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ କୁରୁବଂଶଜ ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଶିର ଅସ୍ତ୍ର ଅପରାଜୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ବୈଷ୍ଣବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିବାରିତ ହେଲା। ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମାୟାରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ସଂହାର ଘଟେ। ବ୍ରହ୍ମାଶିର ଶକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପୁତ୍ରମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣ ସହିତ ସତୀ ପୃଥା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଆଦିପୁରୁଷ, ପ୍ରଭୁ, ଯିଏ ପ୍ରକୃତିର ପାରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଦୃଶ୍ୟ, ତଥାପି ଭିତରେ ବାହାରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଆପଣ ମାୟାର ଆବରଣରେ ଅବିଜ୍ଞାତ, ଅବିନାଶୀ; ଅଜ୍ଞାନୀ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆପଣ ନଜରେ ଆସନ୍ତିନାହିଁ, ନାଟକର ଅଭିନେତା ପରି। ଏପରି ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ବିରକ୍ତମୁନିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭକ୍ତି ନିମିତ୍ତେ ଆପଣ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ଆମେ ନାରୀମାନେ କେମିତି ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣିପାରିବା?