ଭୀମ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ କହିଲେ—ଯେଉଁଠାରେ କାରଣ ବିନା ଶୁଯା ଶିଶୁମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଏମିତି କରିଥିବା ଲୋକର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିବା ଉଚିତ; ନ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ନାହିଁ କିମ୍ବା ନିଜ ପାଇଁ ଏହା କରାଯାଇଛି। ଭୀମଙ୍କ ଏହି କଥା ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଚାରିଭୁଜ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସ୍ନେହିତଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି ମୃଦୁ ହସି କହିଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଆକ୍ରମଣକାରୀ ମଧ୍ୟ ହେଉ, ତଥାପି ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ମୃତ୍ୟୁର ଯୋଗ୍ୟ। ମୁଁ ଉଭୟ ପକ୍ଷର ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛି—ମୋ ଉପଦେଶକୁ ଅନୁସରଣ କର। ତୁମେ କୁରୁଙ୍କୁ ଦିଆ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ କର, ଯାହା ତୁମର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେବା ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଏବଂ ଯାହା ଭୀମସେନ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ। ତାପରେ, ସୂତ କହିଲେ—ଅର୍ଜୁନ, ହରିଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ତାଙ୍କ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜତି ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ମଣି ଓ କେଶ କାଟିଦେଲେ। ମଣିର ତେଜ ହରାଇ, ଶିଶୁ ହତ୍ୟାର ପାପରେ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଥିବା, ବନ୍ଧିତ ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଶିବିରରୁ ବାହାରେ ନେଇ ଆସିଲେ। ଏଭଳି ନାମମାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦେହୀୟ ଶାସ୍ତି ହେଉଛି—ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା, ଧନ ନେଇ ନେବା ଓ ଦେଶଚ୍ୟୁତ କରିବା; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶାସ୍ତି ନାହିଁ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତେ, ପୁତ୍ର ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟଥିତ, କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ସହ ମିଶି, ପୁତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଶବବିଧି ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କଲେ। ଏହିପରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ, ତୁମେ ମୋତେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ସେଇ ମୋର ଇଚ୍ଛା; ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଏବଂ ଲୋକପାଳମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋର ଧାମରେ ବାସ କରିବାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି। ସେଇ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ସୁଖେ ଅତିବାହିତ କରୁଥିଲେ, କାରଣ ସେଉଁଠି ଦମ୍ପତି ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେକୁ ଭଲପାଇ ସେମାନଙ୍କ କୁହୁକୁହି ଓ ଶିଶୁ ଭାଷା ଶୁଣି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସନ୍ତାନମାନେ ତାଙ୍କ ମାନ୍ୟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ତାଙ୍କର ମୃଦୁ ସ୍ପର୍ଶ, କୁହୁକୁହି ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାଙ୍ଗିମା ଦେଖାଇ, ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ସ୍ନେହରେ ବନ୍ଧା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ, ଦୁଃଖିତ ମନରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ଲୋକମାନେକୁ ଲାଡ଼ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ଦୁଇ ଗୃହସ୍ଥ ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଖାଦ୍ୟ ଆଣିବାକୁ ଗଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଶିକାରୀ ଅପେକ୍ଷାରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ପିଲାମାନେ ଘରକୁ ଫେରୁଥିବା ବେଳେ ଜାଲ ପତି ଧରିଲେ। ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ପକ୍ଷୀ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ସ୍ତ୍ରୀ ପକ୍ଷୀ ନିଜ ପିଲାମାନେ ଜାଲରେ ବନ୍ଧା ଦେଖି, ବିଷଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ବିଳାପ କରି, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ସେ ସ୍ନେହ ଓ ଦୁଃଖରେ ମୋହିତ, ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେ ବନ୍ଧା ଦେଖି, ଶକ୍ତି ହରାଇ, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଜାଲରେ ଆସି ପଡ଼ିଲେ। ପୁରୁଷ ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପିଲା ଓ ଜୀବନସମାନ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ବନ୍ଧା ଦେଖି, ଅତି ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କଲେ—“ହା! ମୋର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖ, ମୁଁ ଅପୂଣ୍ୟୀ, ମୂଢ଼; ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ତିନି ପୁରୁଷାର୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ଅସଫଳ। ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଯେଉଁଠି ମୋ ଜୀବନର ଦେବୀ ଥିଲେ, ସେ ଏବେ ପୁତ୍ରମାନେ ସହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ମୁଁ ଏକା ଏହି ଖାଲି ଘରରେ ରହି, ଦୁଃଖରେ ବିପନ୍ନ, ଏମିତି ଜୀବନ କାହିଁକି ଚାହେବି?” ଏଭଳି ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ମୃତ୍ୟୁର ଦାଉଡ଼ରେ ବନ୍ଧା, ଅସହାୟ ତରିଅଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା, ବେଚାରା ପକ୍ଷୀ ଅବିବେକରେ ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲେ। ଶିକାରୀ ତାଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପିଲାମାନେ ସହ ଧରି, ତୃପ୍ତିରେ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ। ଏଭଳି, ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ମନ ଶାନ୍ତିହୀନ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଆସକ୍ତ ଓ ପକ୍ଷୀ ପରି ଗୃହସ୍ଥ କ୍ଲେଶରେ ଲିପ୍ତ, ସେ ନିଜ ଆସକ୍ତିରେ ବନ୍ଧି ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାଏ। ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇ ପରିମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାର ଖୋଲା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଗୃହସ୍ଥ ଆସକ୍ତିରେ ପକ୍ଷୀ ପରି ବନ୍ଧା ରହିଯାଏ, ସେ ଉପରକୁ ଚଢ଼ି ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାଏ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଏହିପରେ, ସୂତ କହିଲେ—ପରଲୋକଗତ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ପାଇଁ ଜଳଞ୍ଜଳି ଦେବାକୁ, କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମହିଳାମାନେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଜଳ ଦେଇ, ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କରି, ହରି ଓ ଅଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚରଣ ଧୂଳିରେ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ସେଠାରେ ମାଧବ କୁରୁରାଜ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଇ, ଦୁଃଖିତ ଗାନ୍ଧାରୀ, ପୃଥା ଓ କୃଷ୍ଣା ସହ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ଋଷିମାନେ ସହ ଏହି ଆତ୍ମୀୟ ହରାଇଥିବା, ଦୁଃଖରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେକୁ ଦୁଃଖର ଅଟଳ ନିୟତି ବୁଝାଇ ଶାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଗ୍ୟାମ୍ବଲର ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ଦେଇ, କଚସ୍ପୃଷ୍ଟ ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନେକୁ ବଧ କରି, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଇ, ତାଙ୍କ ଶୁଭ ଖ୍ୟାତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି। ପାଣ୍ଡବମାନେ, ସାତ୍ୟକି, ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ସହ ବିଦାୟ ନେଇ, ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ଏହିପରେ, ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କ ରଥ ଚଢ଼ିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଉତ୍ତରା ଭୟରେ ଦୌଡ଼ି ଆସି, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଉତ୍ତରା କହିଲେ—ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର, ହେ ମହାୟୋଗୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା, ବିଶ୍ୱର ନାଥ! ମୁଁ ଆଉ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ଦେଖୁନି, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଛି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଲୋହା ତୀର ମୋ ଉପରେ ଆସୁଛି! ଏହା ମୋତେ ଜଳାଇଦିଅ, କିନ୍ତୁ ମୋ ଅଜନ୍ମା ଶିଶୁକୁ ରକ୍ଷା କର, ପ୍ରଭୁ। ସୂତ କହିଲେ—ତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭକ୍ତପ୍ରିୟ ଭଗବାନ ବୁଝିଲେ ଏହା ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ପାଣ୍ଡବ ବଂଶ ନାଶ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ସମୟରେ, ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀର ଆସୁଥିବା ଦେଖି ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିବାକୁ ତୟାରି ହେଲେ।