ଦ୍ରୌପଦୀ ଦୁଃଖରେ ଭିଜା ମୁହଁରେ କହିଲେ—“ମୁଁ ଯେପରି ମୋର ପୁଅମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣହାନିରେ ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦିଛି, ଏହିପରି ଗୌତମୀ, ଯିଏ ପତିନିଷ୍ଠା, ସେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁନାହାନ୍ତୁ।” ତାହାପରେ ସେ କହିଲେ—“ଯଦି ଅନୁଶାସନ ମାନିନଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ସବକୁ କ୍ରୋଧିତ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଂଶ ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ନାଶ କରିଦିଏ।” ସୂତ ଜଣାଇଲେ—ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା ଏହି ଧର୍ମମୟ, ନ୍ୟାୟମୟ, ଦୟାଳୁ, ସତ୍ୟବାନ୍, ନିର୍ପେକ୍ଷ ରାଣୀଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେଠାରେ ନକୁଳ, ସହଦେବ, ଯୁୟୁଧାନ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭୀମ ରୋଷରେ କହିଲେ—“ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି କାରଣ ଛାଡ଼ି, ନିଦ୍ରାରତ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦଣ୍ଡ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଁଛି, ନ କି ସ୍ଵାମୀ କିମ୍ବା ନିଜ ପାଇଁ।” ଭୀମ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି ମୃଦୁ ହସି କହିଲେ—“ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦିଓ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ହେଉ, ହତ୍ୟା ଯୋଗ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଦୁଇ ପଟେ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛି—ମୋ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କର। କୁରୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଞ୍ଜଳିକୁ ପୂରଣ କର, ଯାହା ତୁମେ ତୁମ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ ଦେଇଥିଲ; ଏହା ଭୀମ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ।” ଏହି ସୂଚନା ବୁଝି, ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ମଣି ଓ କେଶ କାଟିଦେଲେ। ଏହିପରି, ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ତେଜ ନାଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା, ମଣିହୀନ, ବନ୍ଧନରେ ରହିଥିବା ଅଶ୍ୱଥ୍ଥାମାଙ୍କୁ ଶିବିରରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ। ଏପରି ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନେ ନାମମାତ୍ରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା, ଧନ ନେଇବା ଓ ଦେଶନିଷ୍କାସିତ କରିବା ଦଣ୍ଡ ଅଛି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଓ କୃଷ୍ଣା, ପୁଅର ଶୋକରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ମୃତ ପ୍ରାଣମାନେ ପାଇଁ ଶବ ଦାହାଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ। ଏହିପରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାଖ୍ୟାନ ଆସେ। ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଏ, ଜଣେ ପ୍ରେମମୟ ଦମ୍ପତି ତାଙ୍କର ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଦୟା ଓ ମମତାରେ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ଶିଶୁମାନଙ୍କ କୁହୁକୁହୁ ଓ ମଧୁର ଚାଲ ଦେଖି, ସେମାନେ ଦୁଃଖବିହୀନ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ସେମାନେ ଶିଶୁ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମମତାରେ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ସେ ଦମ୍ପତି ତାଙ୍କ ଶିଶୁମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ନେବାକୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଶିକାରୀ ଆସି, ତାଙ୍କ ଶିଶୁମାନେ ଘରକୁ ଫେରୁଥିବାବେଳେ ଜାଲ ପତିଲେ। ପିତା ଓ ମାତା ପଖୀ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ଘରକୁ ଫେରି, ଜାଲରେ ଶିଶୁମାନେ ବନ୍ଧା ଦେଖିଲେ। ମାତା ପଖୀ ଦୟା ଓ ଶୋକରେ ଅନ୍ଧାର ହୋଇ, ନିଜ ଶିଶୁମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଜାଲରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ପିତା ପଖୀ ନିଜ ପ୍ରିୟ ସନ୍ତାନ ଓ ଜୀବନସ୍ଥିତି ସମାନ ଭାବିଥିବା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବନ୍ଧା ଦେଖି, ଅତି ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କଲେ—“ମୋ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ବିଫଳ ହେଲା, ମୋ ପ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ ରହିଲେନାହାନ୍ତି। ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଘରରେ ମୁଁ କାହିଁକି ବଞ୍ଚିବି?” ଏପରି ଦୁଃଖରେ, ତିନିଏ ଶିକାରୀଙ୍କ ଜାଲରେ ପଡ଼ି, ଅବିବେକରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଶିକାରୀ ସେମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ଶିଶୁମାନେକୁ ଧରି ଘରକୁ ନେଲା। ଏହିପରି, ଯେଉଁଠାରେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ଅତି ଆସକ୍ତି ଥାଏ, ସେ ତାହାରେ ବନ୍ଧି ଶୋକରେ ଉତ୍ପାତ ଅନୁଭବ କରେ। ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାର ଖୋଲା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେ ଏପରି ଗୃହସ୍ଥ ଆସକ୍ତିରେ ରହିଯାଏ, ତେବେ ସେ ଶିଖରରୁ ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରି ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଯାଏ। ଏପରେ ସୂତ କହିଲେ—ପରେ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇବାକୁ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରି, ନିର୍ବିଧାନେ କାନ୍ଦି, ହରିଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଓ ଅଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ସେଠାରେ ମାଧବ ଦେଖିଲେ—କୁରୁ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ତାଙ୍କ ଭାଇ, ଗାନ୍ଧାରୀ, ପୃଥା, କୃଷ୍ଣା ଏବଂ ଶୋକାକୁଳ ସମସ୍ତେ ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ମିଶି, ନିଜ ପ୍ରିୟଜନ ହାରାଇ ଦୁଃଖିତ ଲୋକମାନେକୁ ସମବେଦନା ଦେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କାଳର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟତା ବୁଝାଇଲେ। ଏହିପରେ ଅଜାତଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କ ଗମ୍ଭୀରରେ ହରାଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇଦେଲେ, ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନେ ଯେଉଁମାନେ କଚସ୍ପର୍ଶରେ ଦୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ନିହତ କରି, ନିଜ କୃତ୍ୟ ସଫଳ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଆୟୋଜନରେ ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଇ, ତାଙ୍କ ଶୁଭ ଯଶ ଚାରିଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ କଲେ। ଏହିପରେ, ସାତ୍ୟକି ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ସହିତ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଦର ପାଇ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ରଥାରୋହଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଉତ୍ତରା ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିଆସି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରଣେ ପଡ଼ି, କହିଲେ—“ପ୍ରଭୁ! ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶରଣ ଦେଖୁନାହିଁ। ମୃତ୍ୟୁ ଚାରିପାଖରେ ଆସିଛି।” ସେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଲୋହ ଶର ମୋ ଦିଗରେ ଆସୁଛି! ଏହା ମୋତେ ଦହିଦେଉ, କିନ୍ତୁ ମୋ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” ଏହି ଶୁଣି, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଭଗବାନ ଜାଣିଲେ—ଏହା ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର, ଯାହା ପାଣ୍ଡବ ବଂଶ ନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରୟୋଗ ହେଉଛି।