ଏହି ଘଟଣାରେ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥାମାଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ନେଇ ଯାଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିଶୀଳ ପତ୍ନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ଅସହ୍ୟ ହୋଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—“ଏଠାରୁ ଛାଡ଼, ଏଠାରୁ ଛାଡ଼! ସେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସତ୍ୟରେ ଗୁରୁ ଭଳି। ତୁମେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଗୁପ୍ତ ଶିକ୍ଷା, ତାହାର ବ୍ୟବହାର ଓ ନିବୃତ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଶିଖିଛ। ସେଇ ପୂଜ୍ୟ ଦ୍ରୋଣ ଏବେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଆକାରରେ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଅର୍ଧାଂଶ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ କୃପୀ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ଯିଏ ଏହି ବୀର ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଅତି ଧାର୍ମିକ ଓ ପୂଜ୍ୟ ପରିବାର ଉପରେ ଏପରି କୁକର୍ମ ହେବା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ କ୍ଳେଶ ଓ ଅପକୀର୍ତ୍ତି ଆଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଯେପରି ମୋ ମୃତ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣିପୁଣି କାନ୍ଦିଛି, ଏପରି ଗୌତମୀ, ତାଙ୍କର ପତିପରାୟଣ ମା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ପାଇଁ ଅଶ୍ରୁ ବହାନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଅନ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଇପାରନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପରିବାରକୁ ମଧ୍ୟ, ଯଦିଓ ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉନ୍ତୁ। ସୂତଦେବ କହିଲେ—ଧର୍ମର ପୁଅ ରାଜା ଏହି ରାଜ୍ନୀଙ୍କ ଧାର୍ମିକ, ନ୍ୟାୟସଂଗତ, କରୁଣାମୟ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ନିର୍ବିକାର ବାକ୍ୟକୁ ମାନିଲେ। ସେଠାରେ ନକୁଳ, ସହଦେବ, ଯୁୟୁଧାନ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ତାପରେ ଭୀମ ରାଗରେ କହିଲେ—ଯିଏ କୌଣସି କାରଣ ଛାଡ଼ି ନିଜ ମାଲିକ କିମ୍ବା ନିଜ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଶୁଏଇଥିବା ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହିଁ ଯଥୋଚିତ ଦଣ୍ଡ। ଭୀମ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି, ମୃଦୁ ହସେଇ କହିଲେ—“ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟକାରୀ ହେଲେ ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ଯୋଗ୍ୟ। ମୁଁ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଶିଖାଇଛି—ମୋ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କର। ତୁମେ କୁରୁଙ୍କୁ ଯେ ଶପଥ ଦେଇଥିଲ, ଯାହା ତୁମେ ତୁମ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଦେଇଥିଲ, ଓ ଯାହା ଭୀମ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ମୋତେ ପ୍ରିୟ, ସେ ସବୁ ପୂରଣ କର। ସୂତଦେବ କହିଲେ—ଅର୍ଜୁନ ହରିଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ଏକାକ୍ଷଣରେ ତଳେ ତଳେ ତାହା ପାଳନ କଲେ—ତାଙ୍କ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜାତି ଅଶ୍ୱଥ୍ଥାମାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ମଣି ଓ କେଶ କାଟିଦେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଅପରାଧରେ ଅନ୍ଧକାର ହୋଇଥିବା, ମଣି ହରାଇଥିବା ଏହି ବନ୍ଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଛାଡ଼ି, ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଶିବିରରୁ ବାହାରେ ନେଲେ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାମଧାରୀ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶିର୍ଷମୁଣ୍ଡନ, ଧନ ହରଣ ଓ ଦେଶନିଷ୍କାସନ—ଏହି ଦେହିକ ଦଣ୍ଡ ଅଛି; ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ପୁଅ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଓ କୃଷ୍ଣା ଏକଠି ହୋଇ, ମୃତ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ଦାହକ୍ରିୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କଲେ। ଏଉଁପରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—“ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ହେ ମହାଭାଗ, ସେଇ ମୋର ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟ। ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋର ଧାମରେ ବସିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।” ଏହିପରି ଘଟଣା ପରେ, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଦମ୍ପତି ମାନେ ତାଙ୍କ ପିଲାମାନେ ପାଇଁ ଆଦର ଓ ସ୍ନେହ ଦେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମନୋହର କୁହୁକୁହା ଓ କ୍ରୀଡ଼ା ଶୁଣି ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମୃଦୁ ସ୍ପର୍ଶ, କୁହୁକୁହା ଓ ଆନନ୍ଦ ଭରା ଭାବଭଙ୍ଗୀ ଦେଖି, ପିତାମାତାମାନେ ଦୁଃଖ ଭୁଲି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମନ ମୋହିତ ହୋଇ, ସେଠି ଦୁଇ ଘରସ୍ଥ ଦମ୍ପତି ତାଙ୍କ ପିଲା ଓ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ରହିଲେ। ଏକ ଦିନ, ସେଉଁଠି ଦୁଇଏ ଘରସ୍ଥ ପିଲା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିବାକୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ବହୁ ଦିନ ଚାଲିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଶିକାରୀ ତାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରୁଥିବା ଛୋଟ ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଜ ଘଉଁଠାରେ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ଜାଲ ପତିଲେ ଓ ଧରିଲେ। ପିତାମାତା ପକ୍ଷୀ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ନିଜ ଘଉଁଠାରେ ଫେରିଲେ; ମା ପକ୍ଷୀ ନିଜ ପିଲାମାନେ ଜାଲରେ ଅଟକିଥିବା ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ସେମାନଙ୍କ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଲେ। ସେ ମା, ସ୍ନେହ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ, ମୋହବଶତଃ ନିଜ ପିଲାମାନେ ବନ୍ଧା ଦେଖି, ଜାଲରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ପିତା ପକ୍ଷୀ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପିଲା ଓ ଜୀବନସମାନ ପତ୍ନୀକୁ ବନ୍ଧା ଦେଖି, ଭାରି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି ଉଠିଲେ— “ହାଏ, ମୋ ଦୁଃଖ ଦେଖ! ମୁଁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଘରସ୍ଥ ଜୀବନ ଉପରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହି ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି। ମୋ ଦେବୀ ସ୍ତ୍ରୀ ମୋତେ ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଘରେ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁଅମାନ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ମୁଁ ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଘରେ ଏକାକୀ ରହି, ସ୍ତ୍ରୀ ପୁଅ ହରାଇ ଦୁଃଖରେ, ଏହି ଦୁଃଖ ଜୀବନକୁ କାହିଁକି ଚାହେଁ?” ଏପରି ଭାବେ, ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ, ମୃତ୍ୟୁର ଦୂତ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ି, ଦୟାନୀୟ ପକ୍ଷୀ ଅବିବେକରେ ତଳେ ପଡ଼ିଲେ। ଶିକାରୀ, ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହେବାରେ ଆନନ୍ଦିତ, ସେ ପକ୍ଷୀ, ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ସନ୍ତାନମାନେ—ସମସ୍ତ ଘରସ୍ଥମାନେ—କୁ ଧରି ଘରକୁ ନେଲେ। ଏଭଳି ଯେଉଁ ଘରସ୍ଥ ମନ ଶାନ୍ତି ହୀନ ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଆସକ୍ତ, ସେ ପକ୍ଷୀ ପରି ପରିବାର ମୋହରେ ବନ୍ଧି, ଅବନତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତିର ଦ୍ୱାର ଖୋଲା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ପକ୍ଷୀ ପରି ଘରସ୍ଥ ଆସକ୍ତିରେ ରହିଯାଏ, ସେ ଉପରକୁ ଚଢ଼ି ତଳକୁ ପଡ଼ିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାଉଁପରେ, ସୂତଦେବ କହିଲେ—ମୃତ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ପାଇଁ ଜଳ ଦେବା ଇଚ୍ଛାରେ, କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ନାରୀମାନେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଜଳ ଦେଇ, ପୁଣିପୁଣି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି, ହରିଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଓ ଅଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଏହି ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ଏଠି, ମାଧବ କୁରୁ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଇ, ଗାନ୍ଧାରୀ, ପୃଥା ଓ କୃଷ୍ଣା ସହିତ ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ।