ଅପରାହ୍ନ ସମୟରେ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସାରଥି ତାଙ୍କର ଶିବିରକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖିତ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ, ଯିଏ ନିଜ ପୁଅମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାରେ ଶୋକଗ୍ରସ୍ତ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପୁଅ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟିଗତ କରାଯାଇଥିଲା—ସେ ମୃଗ ଭଳି ଦୌର୍ବଳ୍ୟରେ ରଶିରେ ବାନ୍ଧାଯାଇ, ନିଜ କୁକର୍ମ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ବିରାଟ୍ୟ ହରାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମା ଶ୍ରୀମତୀ କୃପୀ, ସ୍ବଭାବରେ ସମ୍ବେଦନାଶୀଳ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦୟାରେ ନମିଗଲେ। ଏହି ଅସହ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ପତ୍ନୀ କହିଉଠିଲେ, "ଏଠାରୁ ଛାଡ଼, ଏଠାରୁ ଛାଡ଼! ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ତ ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି।" ସେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, "ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଓ ଏହାର ଉପଯୋଗ, ନିବାରଣ ଏବଂ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା—ଏସବୁ ତୁମେ ତାଙ୍କର ଦୟାରୁ ଶିଖିଛ। ଏହି ପୂଜ୍ୟ ଦ୍ରୋଣ ଏବେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଆକୃତିରେ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଅର୍ଧାଂଗ ଏବେ କୃପୀ ମାଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ଯିଏ ଏହି ବୀର ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି, ତୁମ ବଂଶର ମହିମା ଓ ସମ୍ମାନ କ୍ଷୟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ସେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ମୁଁ ଯେପରି ମୋ ପୁଅମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାରେ ଅନେକଥର ଅଶ୍ରୁପାତ କରିଛି, ତେଣୁ ଗୌତମୀ, ତାଙ୍କ ପତିରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ ମା, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁପାତ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଂଶ ଯଦି ଅନ୍ୟାୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧିତ ହୁଏ, ସେମାନେ ଏହି ବଂଶକୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ହରାଇଦେଇପାରନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେମାନେ ନିର୍ମଳ।" ସୂତ ଜଣାଇଲେ, ଧର୍ମର ପୁଅ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କ ଧର୍ମମୟ, ନ୍ୟାୟମୟ, କରୁଣାଶୀଳ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ବାଣୀକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେଠାରେ ନକୁଳ, ସହଦେବ, ୟୁୟୁଧାନ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରୁଷ-ନାରୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ତେବେ, ଭୀମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ଯିଏ ନିଜ ମାଲିକ ବା ନିଜ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ନିଦ୍ରାରତ ଶିଶୁମାନେକୁ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବେ ମାରିଦେଇଛି, ତାହାର ମୃତ୍ୟୁ ହିଁ ଉଚିତ।" ଭୀମ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଭଗବାନ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି, ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ସହ କହିଲେ, "ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦିଓ ଅଗ୍ରେସର ହେଉ, ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ରେସର ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ। ମୁଁ ଦୁଇପକ୍ଷ ଶିଖାଇଛି—ମୋ ଉପଦେଶକୁ ରକ୍ଷା କର।" "କୁରୁଙ୍କୁ ଦିଆ ଅଞ୍ଜଳିକୁ ପୂରଣ କର, ଯାହା ତୁମ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥିଲ, ଏବଂ ଯାହା ଭୀମ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ।" ତାହା ପରେ, ଅର୍ଜୁନ ହରିଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ତାଙ୍କର ତଳୱାରରେ ଦ୍ୱିଜପୁଅଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ମଣି ଓ କେଶ କାଟିଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ରଶିରେ ବାନ୍ଧି, ଶିଶୁହତ୍ୟାର ଦୋଷରେ ତାଙ୍କ ତେଜ ନିର୍ବଳ ହୋଇ ଯିଥିଲା, ଏବଂ ମଣିହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ଶିବିରରୁ ବାହାରେ ନେଇଗଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାମମାତ୍ର ପାଇଁ ଶରୀରିକ ଶାସ୍ତି—ମୁଣ୍ଡ କାଟିବା, ଧନ ନେଇଯିବା ଓ ଦେଶ ଛାଡ଼ାଇବା; ଏହିଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ପୁଅର ମୃତ୍ୟୁ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଓ କୃଷ୍ଣା ଏକାଠି ହୋଇ ଶବଯାତ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧକ୍ରିୟା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ନୂତନ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ, "ଯାହା ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରିଛ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହି ମୋର ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟ। ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଏବଂ ଲୋକପାଳମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋର ଧାମରେ ବାସ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।" ଏହି ଦୁଃଖର ପରେ ଜନମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରେମମୟ ଦମ୍ପତି ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେଙ୍କୁ ଦୟାରେ ଲାଡ଼େଇ, ସେମାନଙ୍କ ଗୁନଗୁନା ଓ ମିଷ୍ଟି କଥାକୁ ଶୁଣି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ବନ୍ଧା, ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହଁ ଦେଇ, ଦୁଃଖ ଭୁଲି ସନ୍ତାନ ଓ ଜନମାନେଙ୍କୁ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ଏହି ଦମ୍ପତି ନିଜ ଛୁଆମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିବାକୁ ଅଟବାରେ ଗଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ଶିକାରୀ ତାଙ୍କ ଗୁହାର ନିକଟରେ ଆସି, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବାବେଳେ ତାଳ ଛାଡ଼ି ଧରିଲା। ସେଠିଏ ମା ଓ ବାପା ପରେ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ନିଜ ଗୁହାକୁ ଫେରିଲେ, ମା ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଜାଳରେ ଆଟକିଛନ୍ତି, ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଏବଂ ଅବିବେକରେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଜାଳରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ବାପା ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଶିଶୁ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ଆଟକିଛନ୍ତି, ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୁଭିତ ହେଲେ। ସେ ଅନୁତାପ କରି କହିଲେ, "ମୋ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖ, ମୁଁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଲ୍ପପୁଣ୍ୟ, ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଅର୍ଥ ହରାଇଛି। ମୋ ଭକ୍ତିଶୀଳ ସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ପୁଅମାନେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଶୂନ୍ୟ ଘରକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଘରରେ ମୁଁ କାହିଁକି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହିଁବି?" ଏପରି ଭାବେ, ମୁହଁ ଦେଖୁଥିବା ସତ୍ୱେ ମୃତ୍ୟୁର ଶିକାର ହୋଇ ଆତ୍ମାନୁସୂଚନାରେ ଏଠିକି ଲୁହା ହେଲେ। ଶିକାରୀ ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧରି, ଘରକୁ ନେଇଗଲେ। ଏପରି ଭାବରେ, ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ଜନ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ, ସେ ନିଜ ସମ୍ପର୍କରେ ବନ୍ଧି ଅବନତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇ ମୁକ୍ତିର ଦ୍ୱାର ଖୋଲା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏପରି ଗୃହସ୍ଥ ଆସକ୍ତି ରେହିଲେ, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ଥାରୁ ପଡ଼ିଯିବା ମାନ୍ୟ ହୁଏ। ଏହିପରେ, ସୂତ କହିଲେ—ପରିଜନଙ୍କ ପିତୃତର୍ପଣ ପାଇଁ ଜଳ ଦେବାକୁ, କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଗଲେ। ସେଠି ଜଳ ଦେଇ, ଏବଂ ଆବେଗରେ ବିଳାପ କରି, ହରିଙ୍କ ଚରଣ ଏବଂ ଅଜ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ସେଠାରେ, ମାଧବ କୁରୁନାଥ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଉ, ଗାନ୍ଧାରୀ, ପୃଥା ଓ କୃଷ୍ଣା ସହିତ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପୁଅମାନେ ହାରାଇ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖ ହୋଇଥିଲେ। ଭଗବାନ୍ ଓ ଋଷିମାନେ ସେମାନେଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ, ଏହି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କାଳଚକ୍ରର ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଯାହା କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ରୋକିପାରେ ନାହିଁ।