ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଟି ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ବୋଲି ଜାଣ; ଏହା ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହାକୁ ପୁନଃ ନିବାରଣ କରିବା ଉପାୟ ଜାଣେନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି।” ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ଆଉ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ନାହିଁ; କେବଳ ଏହି ପ୍ରକାର ଅନ୍ୟ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ନିବାରଣ କରିଯିବ, କାରଣ ନିପୁଣ ଶସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ମାନେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଶକ୍ତିକୁ ଶାନ୍ତ କରିପାରନ୍ତି। ଭଗବାନଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଅର୍ଜୁନ, ଶତ୍ରୁବିରୋଧୀ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତିବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ଦୁଇ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଏକାଠି ହୋଇ, ବାଣମାଳାରେ ବନ୍ଧି, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲା, ଏହା ସୂର୍ୟାଗ୍ନି ପରି ବିକାଶ ପାଇଲା। ଏହି ଦୁଇ ଅସ୍ତ୍ରର ଦାହକ ଶକ୍ତି ତିନି ଲୋକକୁ ଜଳାଇଦେଉଥିବା ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଏହାକୁ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ପାତ ଓ ଲୋକରେ ବିକ୍ଷୋଭ ଦେଖି, ଏବଂ ଭାସୁଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ମନେପକାଇ, ଅର୍ଜୁନ ଦୁଇଁ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିବାରଣ କଲେ। ତାପରେ, ଗୋତମୀପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ପଶୁ ପରି ଦୌଡ଼ି ଗଲେ ଓ ରଶି ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଶତ୍ରୁକୁ ଏଭଳି ବାନ୍ଧି ଶିବିରକୁ ନେଇଯିବା ବେଳେ, କମଳନୟନ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପାର୍ଥ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ! ଏହି ନାମମାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାତିରେ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଶିଶୁମାନେଂକୁ ହତ୍ୟା କରିଛି। ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି କଦାପି ମଦୋନ୍ମତ, ବିକ୍ଷିପ୍ତ, ପାଗଳ, ନିଦ୍ରାସ୍ଥ, ଶିଶୁ, ନାରୀ, ଅସହାୟ, ଶରଣାଗତ, ଅସ୍ତ୍ରହୀନ କିମ୍ବା ଭୟଭୀତ ଶତ୍ରୁକୁ ହତ୍ୟା କରେନାହାନ୍ତି। ଯିଏ ନିର୍ଦୟ ହୋଇ ଅନ୍ୟର ଜୀବନ ନଷ୍ଟ କରି ନିଜ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରେ, ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଉତ୍ତମ, କାରଣ ଏପରି ପାପରେ ଲୋକ ଅଧୋପତିତ ହୁଏ। ତୁମେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲ, ‘ମୁଁ ତୁମ ସନ୍ତାନଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ ଅହଂକାରୀର ମୁଣ୍ଡ କଟି ଆଣିବି।’ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ, ଆତତାୟୀ, ବନ୍ଧୁହନ୍ତା, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ କରି ଗୋତ୍ରକୁ କଳଙ୍କିତ କରିଛି; ଏହାକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।” ଅର୍ଜୁନ ଧର୍ମବିଚାର କରୁଥିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଶିକ୍ଷକପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ପରେ ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ଶିବିରକୁ ଫେରି, ଗଭୀର ଶୋକରେ ଡୁବିଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଏହି ଘଟଣା କଥା କହିଲେ। ଶିକ୍ଷକପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କୁ ପଶୁ ପରି ବାନ୍ଧି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ତେଜ ହରାଇ ଆଣିଦେଖି, ତାଙ୍କର ସ୍ନିଗ୍ଧ ସ୍ତ୍ରୀ କୃପୀ କ୍ଷମାର ଅନୁଭୂତିରେ ଅବନମ୍ର ହେଲେ। ସ୍ନେହଶୀଳ କୃପୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଏଭଳି ଦେଖି ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ କହିଲେ, “ଏହାକୁ ଛାଡ଼, ଏହାକୁ ଛାଡ଼! ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସତ୍ୟ ଗୁରୁ। ତୁମେ ଯେ ଅସ୍ତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର, ଏହାର ବ୍ୟବହାର ଓ ନିବାରଣ ସିଖିଥିଲ, ସେ ସବୁ ତାଙ୍କର କୃପାରୁ। ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଏହି ପୁତ୍ର ତାଙ୍କର ଅବଶିଷ୍ଟ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗୀ କୃପୀ ମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ଶ ଅଛି। ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମ ପବିତ୍ର କୁଳ ଅପମାନିତ ହେଉନାହିଁ। ତାଙ୍କର ମାତା ଗୌତମୀ, ପତିନିଷ୍ଠା, ମୋ ପରି ପୁନି ପୁନି ଶୋକକୁ ବୋଝିବାକୁ ପଡ଼ୁନାହିଁ। ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁଳ ଅନ୍ୟାୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ରୂଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି।” ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହି ଧାର୍ମିକ, ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ, କରୁଣାମୟ, ସତ୍ୟ ଓ ନିଷ୍ପକ୍ଷ କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ନକୁଳ, ସହଦେବ, ୟୁୟୁଧାନ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ, ସମସ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଭୀମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଯିଏ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ଶିଶୁମାନେଂକୁ ନିର୍ଦୟତାରେ ହତ୍ୟା କରେ, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ, ନ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ, ନ ନିଜ ପାଇଁ।” ଭୀମ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ସହ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି କହିଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦିଓ ଆତତାୟୀ, ତଥାପି ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଆତତାୟୀ ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ। ମୁଁ ଦୁଇଁ ପ୍ରକାର ଧର୍ମ ଶିଖାଇଛି—ମୋ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କର। ତୁମେ କୁରୁକୁ ଦିଆ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କର, ଯାହା ଦ୍ରୌପଦୀ, ଭୀମସେନ, ଏବଂ ମୋତେ ପ୍ରିୟ।" ଏହିବେଳେ, ଅର୍ଜୁନ ହରିଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ ବୁଝି, ତାଳବାର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ମଣି ଓ କେଶ କାଟିଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତିବନ୍ଧିତ ଅବସ୍ଥାରେ, ପାପରେ ତେଜ ହରାଇ, ମଣି ହୀନ କରି, ଶିବିରରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ। ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ, ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇ ଦେଇ, ଦେଶ ଚ୍ୟୁତ କରିବା—ଏହି ଶାରୀରିକ ଦଣ୍ଡ, ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ନାମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦଣ୍ଡ ନାହିଁ। ଏହି ଶୋକାକୁଳ ପାଣ୍ଡବମାନେ, କୃଷ୍ଣା ସହିତ, ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଶବ କ୍ରିୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଏହିପରେ, ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଭଗବାନ୍ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ହେ ମହାଭାଗ, ମୁଁ ତାହା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଦିଗପାଳମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋର ଧାମରେ ବାସ କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କରନ୍ତି।” ଏହାପରେ, ଜନମାନେ ହେଉଥିବା ପିତାମାତା ଦମ୍ପତି ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସୁଖରେ ବଢ଼ିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର କୁହୁକାଣି, କ୍ରୀଡ଼ା ଓ ଚଞ୍ଚଳତା ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଛୋଟମାନେ ଆସି ମାନେବାପାଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଚଞ୍ଚଳ ପଙ୍ଖ ଦ୍ୱାରା ଛୁଇଁ, କୁହୁକାଣି କରୁଥିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ଦୁଃଖ ହୀନ ପିତାମାତା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସ୍ନେହରେ ବନ୍ଧା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ, ସେ ଦୁଇଁ ଦମ୍ପତି ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, ସନ୍ତାନ ଓ ଲୋକମାନେଂକୁ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ସେ ଦୁଇଁ ଗୃହସ୍ଥ ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଆଣିବାକୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।