ପ୍ରାଚୀନ କଥାରେ, ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଏକ ଗଭୀର ଦୃଶ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମୋଧିତ କରି କହାଯାଇଲା, “ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ସକ୍ଷାତ୍ ଭଗବାନ୍, ପ୍ରକୃତି ଉପରେ ଅତିତ, ତୁମ ଚେତନାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଆତ୍ମାରେ ଏକତାରେ ବସି ରହୁଛ। ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ତୁମର ମାୟାରେ ମୁହଁ ହରାଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କଳ୍ୟାଣ ଦେବା କ୍ଷମତା ମାତ୍ର ତୁମ ପାଖରେ ଅଛି। ଏହି ଅବତାର ଧରାପୃଷ୍ଠିରେ ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ପ୍ରତିପଳ ଆସିଥାଏ।" ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ତେଜ ଚାରିପାଖରୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଅର୍ଜୁନ ଅବାକ ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହା କ’ଣ? କେଉଁଠୁ ଆସୁଛି, ଦେବାଦିଦେବ?” ତେଣୁ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଏହା ଡ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର; ସେ ଏହାକୁ ତିଆରି କରିବା ଉପାୟ ଜାଣେନାହିଁ, କାରଣ ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆସିଛି। ଏହାକୁ କେବଳ ଏହି ପ୍ରକାର ଅନ୍ୟ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ କରାଯାଇପାରିବ।" ଏହା ସୁନି, ଅର୍ଜୁନ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରି, ପରିକ୍ରମା କରି, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ଦୁଇଁ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଏକାଠି ହୋଇ, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଢାକିଦେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟାଗ୍ନି ପରି ତେଜେ ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ସେହି ତେଜ ତିନି ଲୋକକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଏହିଠାରେ ବିନାଶାଗ୍ନି ଭାବିଲେ। ଏପରେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଅସ୍ଥିରତା ଓ ଲୋକର ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦେଖି, ଏବଂ ଭଗବାନ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ସ୍ମରଣ କରି, ଅର୍ଜୁନ ଦୁଇଁ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତିଆରି କଲେ। ତାପରେ, ଗୌତମୀପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କୁ ରୂଦ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ, ରକ୍ତାକ୍ଷ ନେତ୍ରରେ, ଦୃତ ଗତିରେ ଗିରଫ କଲେ, ପଶୁ ଭଳି ଦୂର୍ବଳ କରି ଦୌର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଶିବିରକୁ ନେଇଯିବା ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ, କମଳନୟନ, କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ କହିଲେ, “ହେ ପାର୍ଥ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅନି! ଏହି ନାମକେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଶୟନରତ ଶିଶୁମାନେ ଉପରେ ରାତିରେ ହତ୍ୟା କରିଛି, ତାହାକୁ ମାର। ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା କେହି ମଦୋନ୍ମତ, ଅସ୍ଥିର, ପ୍ରମତ, ଶୟନରତ, ଶିଶୁ, ନାରୀ, ଅସହାୟ, ଶରଣାଗତ, ଅସ୍ତ୍ରହୀନ କିମ୍ବା ଭୟଭୀତ ଶତ୍ରୁକୁ ହତ୍ୟା କରେନାହିଁ। ଯିଏ ନିଷ୍ଠୁର ଭାବେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଜୀବନ ନଷ୍ଟ କରି ସ୍ୱଯଂ ବଞ୍ଚେ, ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ, କାରଣ ଏହି ପାପ ଲୋକକୁ ଅଧୋଗତି ଦିଏ। ତୁମେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିଞ୍ଜା କରିଥିଲ, ‘ମୁଁ ତୁମର ପୁତ୍ରହନ୍ତା ଅଭିମାନୀର ମୁଣ୍ଡ ଆଣିଦେବି।’ ଏହି ପାପୀକୁ ହତ୍ୟା କର, କାରଣ ସେ ଆତତାୟୀ, ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ହନ୍ତା, ଅପରାଧୀ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ କରି ବଂଶକୁ ଅପମାନ କରିଛି।” ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନ ଧର୍ମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବିଚାର କରି, ଗୁରୁପୁତ୍ର ଅପରାଧୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେନାହିଁ। ତାପରେ ସେ ନିଜ ଶିବିରକୁ ଫେରି, ଦୁଃଖିତ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଲଜ୍ଜିତ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତେଜ ହରାଇ, ପଶୁ ଭଳି ବାନ୍ଧି ଆଣାଯିବା ଦେଖି, କୃପୀ ଦୟାବାନ ହୋଇ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁ ବି। ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା, ଅସ୍ତ୍ରର ବ୍ୟବହାର ଓ ନିବୃତ୍ତି ତାଙ୍କଠାରୁ ଶିଖିଛ। ଡ୍ରୋଣ ଏବେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆକାରେ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଅର୍ଧାଂଗୀ କୃପୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଅଟୁଟ ରଖିଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମର ପୂଜ୍ୟ ବଂଶ ବଦନାମ ହେବ। ଗୌତମୀ, ତାଙ୍କର ପତିନିଷ୍ଠା ସ୍ତ୍ରୀ, ମୋତେ ଭଳି ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦିବାକୁ ପଡ଼ୁନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣବଂଶ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଅନ୍ୟାୟରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ, ସେମାନେ ସ୍ୱଯଂ ଶୁଦ୍ଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିଦିଅନ୍ତି।” କୃପୀଙ୍କ ଧର୍ମମୟ, ନ୍ୟାୟମୟ, ଦୟାଳୁ, ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଓ ସତ୍ୟ ବାଣୀ ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେଠାରେ ନକୁଳ, ସହଦେବ, ଯୁୟୁଧାନ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭୀମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଯିଏ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଶୟନରତ ଶିଶୁମାନେକୁ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ କିମ୍ବା ମାଲିକଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ମାତ୍ର ମଜା ପାଇଁ ମାରେ, ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଉଚିତ।” ଏହି ଭୀମ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଭଗବାନ ନମ୍ର ହସି ସହ ନିଜ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅପରାଧୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଆତତାୟୀ ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ। ମୁଁ ଦୁଇଁ ପକ୍ଷ କହିଛି—ମୋ ଶିକ୍ଷା ଅନୁସରଣ କର। ତୁମେ କୁରୁବଂଶକୁ ଦିଆ ପ୍ରତିଞ୍ଜା ପୂରଣ କର, ଭୀମ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଯାହା, ତାହା କର।” ଏହି ଉପଦେଶ ଅର୍ଜୁନ ସହସା ବୁଝି, ତାଲୱାର ଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ମଣି ଓ କେଶ କାଟିଦେଲେ। ତା’ପରେ ତାଙ୍କୁ, ଗୁଣ୍ଡି ପିନ୍ଧି, ତେଜ ହରାଇ, ଶିବିରରୁ ବାହାର କରାଗଲା। ଏହି ପ୍ରକାର ଦେହ ଦଣ୍ଡ, ନାମକେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ; ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଓ କୃଷ୍ଣା, ପୁତ୍ର ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ, ଶବଦାହ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କଲେ। ଏହି ପରେ ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ମୋତେ ତାହିଁ ଇଚ୍ଛା। ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଏବଂ ଦିଗ୍ଗଜମାନେ ମୋ ଧାମରେ ବସିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।” ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକ ପରେ, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଅତିବାହିତ ହେଲେ। ପିତାମାତାମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଦୟା ଓ ଅନୁରାଗରେ ପାଳନ କଲେ, ତାଙ୍କର କୁହୁକୁହା ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଚଳନ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଭାଲପାଇବାରେ ବନ୍ଧି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହରାଇ, ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ସନ୍ତାନ ଓ ଲୋକଙ୍କୁ ପାଳନ କରୁଥିଲେ।