ଅର୍ଜୁନ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ସ୍ନେହିତ ପୁତ୍ର ହେଇ, ନିଜ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ମିଶ୍ର ଏବଂ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିବା ପରେ, ରୋଷରେ ଭରି ନିଜ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କ ପଛରେ ହାନୁମାନ୍ ଧ୍ୱଜା ଲଗା ରଥରେ ଚାଲିଗଲେ। ଦୂରରୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା, ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭୟରେ ରଥ ନେଇ ଭୂମିରେ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ମନେ ହେଉଛି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭୟରେ କୌଣସି ଜଣେ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ପଳାଇଯାଉଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱିଜ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଦେଖିଲେ ନିଜେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଅଶ୍ୱମାନେ କ୍ଲାନ୍ତ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ତାପରେ, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ହୋଇ, ଧ୍ୟାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ବାପସ୍ ନେବା ଉପାୟ ଜଣା ନଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୀପରେ ଆସିଥିଲା। ଏହା ପରେ, ଦିଗ୍ବଦିଗ୍ ଜଗନ୍ତିକ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା; ଜୀବନକୁ ଭୟ ଦେଖି, ଅର୍ଜୁନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: "ହେ କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଣେ, ତୁମେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରିବାରେ ଏକମାତ୍ର; ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ରର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବାରେ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର।" "ତୁମେ ଆଦିପୁରୁଷ, ସାକ୍ଷାତ୍ ଭଗବାନ୍, ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ; ତୁମେ ଚେତନା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାୟାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି, ଏକତ୍ୱରେ ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛ।" "ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମାୟାରେ ମୁହିଁ ଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଓ ଉତ୍ତମ ଫଳ ଦେଉଛ।" "ଏହି ଅବତାର ତୁମେ ଭୂମିର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଛ; ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରକଟ ହେଉଛ।" "ଏହା କ'ଣ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛି, ହେ ଦେବଦେବ? ମୁଁ ଜଣାନି; ଚାରିପାଖରୁ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶକ୍ତି ଆସୁଛି।" ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: "ଏହା ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର; ସେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୀପରେ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବାପସ୍ ନେବା ଉପାୟ ଜଣାନି।" "ଏହାକୁ ନିବାରଣ କରିବାକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ନାହିଁ; ସମାନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ନିବାରଣ କରାଯାଇପାରିବ; କେବଳ ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିକୁ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ କରିପାରିବ।" ସୂତ କହିଲେ: "ପ୍ରଭୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନ ଶତ୍ରୁବିର ନାଶକ, ପରିକ୍ରମା କରି, ଜଳ ଛୁଇଁ, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିବାରଣ କଲେ।" "ଉଭୟ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି, ତୀରରେ ଆବୃତ୍ ହୋଇ, ଭୂମି ଓ ଆକାଶକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟାଗ୍ନି ପରି ବଢ଼ିଗଲା।" "ଉଭୟ ଅସ୍ତ୍ରର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶକ୍ତି ତିନି ଲୋକକୁ ଦହି ଦେଉଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଭୟରେ ଭାବିଲେ ଏହା ବିନାଶ ଅଗ୍ନି।" "ଲୋକମାନେ ଅସ୍ଥିର, ଜଗତ୍ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଓ ଭାସୁଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶ ସ୍ମରଣ କରି, ଅର୍ଜୁନ ଉଭୟ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ବାପସ୍ ନେଲେ।" "ତାପରେ, ଗୌତମୀପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ତ୍ୱରିତ ଚାଲି, ରୋଷରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଦୂର୍ବଳ ଜନ୍ତୁ ପରି ରସିରେ ବାନ୍ଧିଲେ।" "ଶତ୍ରୁକୁ ରସିରେ ବାନ୍ଧି, ଶିବିରକୁ ନେବାକୁ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନ୍ ରୋଷରେ ଅର୍ଜୁନକୁ କହିଲେ—" "ହେ ପାର୍ଥ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ! ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ନିର୍ଦୋଷ, ଶୟନରତ ଶିଶୁମାନେକୁ ରାତିରେ ମାରିଦେଲେ।" "ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଜଣେ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଯଦି ଶତ୍ରୁ ମଦୋନ୍ମଦ, ଅସ୍ତିର, ପ୍ରମାଦଗ୍ରସ୍ତ, ଶୟନରତ, ଶିଶୁ, ନାରୀ, ଦୁଃଖିତ, ଶରଣାଗତ, ନିର୍ଯୁଦ୍ଧ, ଭୟଭୀତ।" "ଯିଏ ଦୟାରହିତ, ଅନ୍ୟର ପ୍ରାଣ ନଷ୍ଟ କରି ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରେ—ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଉତ୍ତମ, କାରଣ ଏପରି ପାପରେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଧୋଗତି ପାଉଛି।" "ତୁମେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ମୋ ଶ୍ରବଣରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲା—'ମୁଁ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେକୁ ମାରିବା ଅଭିମାନୀର ମୁଣ୍ଡ ଆଣିଦେବି।'" "ଏହି ପାପୀକୁ ମାର, ସେ ଅତିକ୍ରମୀ, ବନ୍ଧୁହନନ୍ତା, ମାଲିକଙ୍କ ଅପ୍ରସନ୍ନତା, ଜନ୍ମକୁଳର ଅପମାନ।" ସୂତ କହିଲେ: "ଅର୍ଜୁନ ଧର୍ମକୁ ବିଚାର କରୁଥିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଶିକ୍ଷକପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହିଲେନି, ଯଦିଓ ସେ ଅପରାଧୀ।" "ଏହାପରେ, ନିଜ ଶିବିରକୁ ଫେରି, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସାରଥୀ, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଜନାନୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଥିବା ଖବର ଦେଲେ।" "ଶିକ୍ଷକପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାକୁ ଜନ୍ତୁ ପରି ବାନ୍ଧି ନେଉଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ତାଙ୍କର ମୁଖ ଅପରାଧରୁ ଲଜ୍ଜିତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଯଶ ନଷ୍ଟ, କୃପୀ ଦୟାର ଅବତାର ହୋଇ, ଦୟାରେ ଧୂଳିତ।" "ବାନ୍ଧି ନେଉଥିବା ଦେଖି, ନିଜ ପତିପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍ ଜନାନୀ କହିଲେ—'ମୁଁ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଛାଡ଼ିଦିଅ! ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁ।'" "ଅସ୍ତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରର ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ, ତାହାର ବ୍ୟବହାର ଓ ବାପସ୍ ନେବା, ଅସ୍ତ୍ରର ବିନ୍ୟାସ—ସବୁ ତୁମେ ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଶିଖିଛ।" "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣ ଏବେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶ କୃପୀରେ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଏହି ବୀର ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି।" "ତେଣୁ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞାନୀ, ହେ ମହାନ, ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳ, ଆଦରିତ, ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅପମାନ ନ ପାଇ।" "ଗୌତମୀ, ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ନିଜ ପୁତ୍ର ନିମିତ୍ତରେ ମୁଁ ପରି ଆଁସୁଭରି ମୁହଁରେ ଅନେକବାର କାନ୍ଦିବାକୁ ନପଡ଼ି।" "ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁଳ ଅନ୍ୟାୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପ୍ରତି ରୋଷିତ, ଏହି କୁଳ ତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ କରିଦେଉଛି, ଯଦିଓ ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ।" ସୂତ କହିଲେ: "ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା, ରାଣୀଙ୍କ କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଯାହା ଧର୍ମ, ନ୍ୟାୟ, ଦୟା, ସତ୍ୟ, ଓ ନିର୍ପକ୍ଷ।" "ନକୁଳ, ସହଦେବ, ଯୁୟୁଧାନ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଦେବକୀପୁତ୍ର ଦିବ୍ୟ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରୁଷ-ନାରୀମାନେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।