ଏହି ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିଲେ, ମନୁଷ୍ୟର ମନରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଜଗୃତ ହୁଏ, ଯାହା ଦୁଃଖ, ମୋହ ଓ ଭୟକୁ ଦୂର କରିଦିଏ। ବ୍ୟାସଦେବ ନିଜ ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବଙ୍କୁ ଏହି ଭାଗବତ ସଂହିତାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବରେ ଶିଖାଇଲେ, ଯିଏ ବିରକ୍ତିରେ ନିରତ ଥିଲେ। ତେବେ, ଶୌନକ ମୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ଏହି ବିରକ୍ତିଶୀଳ ଓ ସବୁ କଥାରେ ନିରପେକ୍ଷ ମୁନି, ନିଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣସ୍ୱର୍ପ, ସେ କାହିଁକି ଏହି ମହାଗ୍ରନ୍ଥ ପାଠ କଲେ? ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—ଏହିପରି ସ୍ୱୟଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମଲ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, କାରଣ ହରିଙ୍କ ଗୁଣ ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ। ବଦରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବ, ଯାହାଙ୍କ ମନ ହରିଙ୍କ ଗୁଣରେ ଆକୃଷ୍ଟ, ସେ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏହି ମହାଗ୍ରନ୍ଥ ପାଠ କରିଥିଲେ। ଏବେ ସୂତ କହିଲେ—ମୁଁ ଏବେ ପରୀକ୍ଷିତ ମହାରାଜଙ୍କ ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିଷ୍କ୍ରମଣ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ବିଦାୟ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉତ୍କଳର କଥା ବର୍ଣ୍ନନା କରିବି। କୌରବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ବୀରମାନେ ବୀରମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀମଙ୍କ ଗଦା ଘାଏରେ ଜଘା ଭାଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ପଡିଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଅଶ୍ୱଥାମା ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅତି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ—ସେ ରାତିରେ ଶୁଇଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହେଲା। ଦ୍ରୌପଦୀ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ବଧ ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇ, ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ କନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ—"ମୂଦ୍ରାମାନ୍ୟ ଲେଡି, ମୁଁ ତୁମର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବି; ଗାଣ୍ଡିବ ଧନୁର ତୀରରେ ଆଗ୍ରାହୀ ବ୍ରାହ୍ମଣବନ୍ଧୁ ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଆଣିଦେବି, ଯେଉଁଥିରେ ତୁମେ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନେ ଦାହ କରି ପରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ପାରିବେ।" ଏପରି ମିଠା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଅର୍ଜୁନ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ମିତ୍ର ପୁତ୍ର, କ୍ରୋଧରେ ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ, ତାଙ୍କର ରଥରେ ହନୁମାନଙ୍କ ପତାକା ଝୁଲିଥିଲା। ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆଗମନ ଦୂରରୁ ଦେଖି, ଅଶ୍ୱଥାମା ଭୟରେ ଭୂମିରେ ରଥ ଚଲାଇ ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେପରି ଏକ ଜଣ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଗୁଆ ହେଉଛି। ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱଥାମା ଦେଖିଲେ ନିଜେ ସନ୍ତାନ ହିନ, ତାଙ୍କ ଘୋଡା ଅତିକ୍ଳାନ୍ତ, ତେଣୁ ସେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ନିଜ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ବିଚାର କଲେ। ପରେ, ପାଣିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଅଶ୍ୱଥାମା ଧ୍ୟାନ କରି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ, ଯଦିଓ ତାହାକୁ ଉପସଂହାର କରିବା ଉପାୟ ତାଙ୍କୁ ଜଣା ନଥିଲା, କାରଣ ମୃତ୍ୟୁ ସମୀପରେ ଆସିଥିଲା। ଏହାପରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖାଗଲା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦହନଶକ୍ତି; ଜୀବନର ଭୟ ଦେଖି, ଅର୍ଜୁନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ—"ହେ କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ମହାବାହୁ, ତୁମେ ତୁମ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରିଥାଉ; ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ଜଳିଥିବା ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର ଦେଉଛ। ତୁମେ ଆଦିପୁରୁଷ, ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ତୁମ ଚେତନାଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏକତ୍ୱରେ ଆତ୍ମାରେ ବସିଥାଉ। ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ, ଧର୍ମ ଓ ଦୟା ଦେଉଛ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ମାୟାରେ ମୋହିତ। ଏହି ଅବତାର ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଧ୍ୟାନକୁ ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ପୁନିପୁନି ଆସିଛ। ଏହି ଦହନଶକ୍ତି କ'ଣ, କେଉଁଠୁ ଆସିଛି, ହେ ଦେବଦେବ? ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭୟଙ୍କର ଦହନ ଶକ୍ତି ଆସୁଛି।" ଭଗବାନ କହିଲେ—"ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱଥାମା ଉଦ୍ଧାର କରିଛି; ମୃତ୍ୟୁ ସମୀପରେ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଉପସଂହାର କରିବା ଉପାୟ ଜଣା ନାହିଁ। ଏହିପରି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିବାରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆଉ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ନାହିଁ; ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିବାରଣ କରିବାକୁ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ଶକ୍ତିକୁ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିବାରଣ କରିପାରିବେ।" ସୂତ କହିଲେ—ଭଗବାନଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ ଅର୍ଜୁନ ପରିକ୍ରମା କରି, ପାଣି ଛୁଇ, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିବାରଣ କଲେ। ଦୁଇ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି, ତୀରମାନେ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧି, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅଗ୍ନି ପରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ଏହି ଦହନଶକ୍ତି ତିନି ଲୋକକୁ ଜଳାଇଦେଉଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଭୟରେ ଏହାକୁ ବିନାଶ ଅଗ୍ନି ଭାବିଲେ। ଜନମାନେ ଲୋକର ଅସ୍ଥିରତା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପଦ୍ରବ ଦେଖି, ଭାସୁଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶ ମନେ ପକାଇ, ଅର୍ଜୁନ ଦୁଇ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଉପସଂହାର କଲେ। ତାପରେ, ଗୌତମୀପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ଅର୍ଜୁନ ଗତି କରି, ଜଣା ମୃଗ ପରି ରସିରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଶତ୍ରୁକୁ ରସିରେ ବାନ୍ଧି, ଶିବିରକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ଅପରାଧୀକୁ ଛାଡି ଦିଅନି! ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣବନ୍ଧୁ ନାମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାତିରେ ନିଦ୍ରାରେ ଅପରାଧୀ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ମାରିଛି। ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ମଦୋନ୍ମଦ, ଅସ୍ତିର, ପ୍ରମାତ୍ତ, ନିଦ୍ରାଶୀଳ, ଶିଶୁ, ମହିଳା, ଅସହାୟ, ଶରଣାଗତ, ନିରସ୍ତ୍ର, ଭୟଭିତ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିନାହିଁ। ଯିଏ ଦୟାହୀନ, ଅନ୍ୟର ପ୍ରାଣ ନଷ୍ଟ କରି ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରେ, ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ; ଏପରି ପାପରେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଧୋଗତି ଲାଭ କରେ। ତୁମେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଆମ ସାମ୍ନାରେ ଶପଥ କରିଥିଲା—'ମୁଁ ଅଭିମାନୀ ତୁମ ପୁତ୍ରଘାତକର ମୁଣ୍ଡ ଆଣିଦେବି।' ଏହିପରି, ଏହି ପାପୀକୁ ମାର, ସେ ଅଗ୍ରାହୀ, କୁଳଘାତକ, ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛି, ଏବଂ ଏହି ଅପରାଧରେ ନିଜ ବଂଶର ଅପମାନ କରିଛି।