ବଦରୀ ଗଛର ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଆଶ୍ରମରେ ବ୍ୟାସଦେବ ବସିଥିଲେ। ସେ ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୋଇ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରିଲେ। ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମନ ପରିଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅଚଳ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ବ୍ୟାସଦେବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରୁଷ ଓ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ମାୟାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଜୀବ, ଯେଉଁଠି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତିନିଟି ଗୁଣରେ ନିଜକୁ ବିଭାବିତ କରି, ଅପରାଧ ଓ ଦୁଃଖକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ଏବଂ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଃଖକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଏହି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖର ଉନ୍ମୂଳନ ପାଇଁ, ବ୍ୟାସଦେବ ଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାତ୍ୱତ ସଂହିତା ରଚନା କରିଥିଲେ, ଯାହାରେ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଭକ୍ତି ଶିଖାଯାଇଛି। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିବା ସହିତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ଯାହା ଦୁଃଖ, ମୋହ ଓ ଭୟକୁ ଦୂର କରିଦିଏ। ବ୍ୟାସଦେବ ଏହି ଭାଗବତ ସଂହିତାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନୁକ୍ରମରେ ରଚନା କରି, ତାଙ୍କର ବିରକ୍ତିଶୀଳ ପୁଅ ଶୁକଦେବକୁ ପଢ଼ାଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ଶୌନକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ଏହି ବିରକ୍ତିଶୀଳ ଏବଂ ସବୁ କଥାରେ ଉଦାସୀନ ମୁନି, ନିଜରେ ଆନନ୍ଦିତ—ଏହି ବଡ଼ ଗ୍ରନ୍ଥ କାହିଁକି ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ? ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ଯେଉଁ ମୁନିମାନେ ନିଜରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ନିଷ୍କାରଣ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, କାରଣ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଏପରି। ବଦରାୟଣଙ୍କ ପୁଅ, ହରିଙ୍କ ଗୁଣରେ ମନ ଆକୃଷ୍ଟ, ସେ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏହି ମହାକଥାକୁ ପଢ଼ିଥିଲେ। ଏବେ, ସୂତ କହିଲେ: ମୁଁ ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜାଙ୍କ ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରସ୍ଥାନ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ବିଦାୟ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥାର ଉଦୟ ବିବରଣ କରିବି। କୌରବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ, ବୀରମାନେ ବୀରମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଭୀମଙ୍କ ଗଦା ଘାତରେ ଜଘା ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଅଶ୍ୱଥାମା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଏକ ଘୋର କୃତ୍ୟ କଲେ—ସେ ରାତିରେ ଶୋଇଥିବା କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ଶୁଣି, ମା ଶୋକରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ଆଖିରେ ଲୁହା ଭରି କାନ୍ଦିଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବାକୁ, ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: "ମୂଦ୍ରା, ମୁଁ ତୁମର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବି—ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁର ତୀର ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କ ଅଗ୍ନିସଂସ୍କାର ପରେ ସେ ଅଗ୍ରେସର ବ୍ରାହ୍ମବନ୍ଧୁର ମୁଣ୍ଡ ଆଣିଦେବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସ୍ନାନ କରିପାରିବ।" ଏପରି ମଧୁର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଅର୍ଜୁନ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ମିତ୍ରର ପୁଅ, କ୍ରୋଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୁରୁପୁଅଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ, ତାଙ୍କର ରଥରେ ହନୁମାନଙ୍କ ପତାକା। ଦୂରରୁ ଅର୍ଜୁନ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଅଶ୍ୱଥାମା ଭୟ ଭିତ୍ତିକର ଚିତ୍ତରେ ଦେହ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ରଥ ନେଇ ପଳାଇଗଲେ, ଯେପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭୟରେ ଜଣେ ଜଣେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦୂରରେ ଦେଖି ଦୂରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି। ଦ୍ୱିଜପୁଅ ଦେଖିଲେ, ନିଜକୁ ଅସୁରକ୍ଷିତ ଅବସ୍ଥାରେ, ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଶକ୍ତିହୀନ—ସେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷା ଉପାୟ ବିଭାବିତ କଲେ। ଏପରି, ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୋଇ, ଧ୍ୟାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଉଦ୍ଧାର କଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଏହା ପ୍ରତିହତ କରିବା ଉପାୟ ଜଣା ନଥିଲା, ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଆସିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦ୍ରୁତ ଓ ତୀବ୍ର ଉର୍ଜା ପ୍ରକାଶ ହେଲା; ଜୀବନର ଭୟ ଦେଖି, ଅର୍ଜୁନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା; ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ରର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଥିବା।" "ତୁମେ ଆଦି ପୁରୁଷ, ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ; ଚେତନା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଆତ୍ମାରେ ଏକତାରେ ବସିଥିବା।" "ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ, ଧର୍ମ ଦିଅ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ମନ ତୁମ ମାୟାରେ ମୋହିତ।" "ଏହି ଅବତାର ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରସ କରିବାକୁ ଆସିଛ; ଏବଂ ତୁମ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ପୁନିପୁନି ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରୁଛ।" "ଏହା କଣ, କେଉଁଠୁ ଆସିଛ, ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ? ମୁଁ ଜାଣିନି; ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ଉର୍ଜା ଆସୁଛ।" ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: "ଏହା ଡ୍ରୋଣପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର; ସେ ଏହା ପ୍ରତିହତ କରିବା ଉପାୟ ଜଣା ନଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ।" "ଏହା ପ୍ରତିହତ କରିବାକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ନାହିଁ; ସମାନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରିପାରିବ, ଅସ୍ତ୍ରପ୍ରଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ମାନେ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରନ୍ତି।" ସୂତ କହିଲେ: ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନ, ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କ ନାଶକ, ପରିକ୍ରମା କରି, ଜଳ ଛୁଇଁ, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତିବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୟୋଗ କଲେ। ଉଭୟ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି, ତୀରରେ ଆବୃତ, ଭୂମି ଓ ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟାଗ୍ନି ପରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଉର୍ଜା ତିନି ଲୋକକୁ ଦହିଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଭୟରେ ଏହାକୁ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ଭାବିଲେ। ଲୋକମାନଙ୍କ ଅସ୍ଥିରତା ଓ ଲୋକର ଉପଦ୍ରବ ଦେଖି, ଭାସୁଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶ ସ୍ମରଣ କରି, ଅର୍ଜୁନ ଉଭୟ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଉପସଂହାର କଲେ। ତାପରେ, ଗୌତମୀପୁଅଙ୍କ ପାଖକୁ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ, ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ, ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ପଶୁପରି ରସିରେ ବାନ୍ଧିଲେ। ଶତ୍ରୁକୁ ଏପରି ବାନ୍ଧି ଶିବିରକୁ ନେବା ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ, ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଅର୍ଜୁନକୁ କହିଲେ: "ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାମଧାରୀ, ରାତିରେ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ନିରପରାଧ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛି, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ!" "ଧର୍ମ ଜଣା ଜଣେ ଶତ୍ରୁକୁ ମଦୋନ୍ମତ, ଅବଧାନ, ପ୍ରମାତ୍ତ, ନିଦ୍ରାସ୍ଥ, ଶିଶୁ, ଜନାନୀ, ଅସହାୟ, ଶରଣାଗତ, ଅସ୍ତ୍ରହୀନ, ଭୟଭିତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି ନାହିଁ।