ଏହି ଭୂତଳରେ ଜେଉଁମାନେ ଦୁଃଖ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ତାପରେ ପୀଡ଼ିତ, ମୋହ ରୂପୀ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ, ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଛିଁଡ଼ାଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଭାଗବତର ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ। ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଗ୍ରନ୍ଥ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁପରି ଓ କେଉଁଠି କେଉଁଠି କେଉଁଠି କହାଯାଇଥିଲା, ତାହା ନେଇ ଶୌନକ ମହାମୁନି ପଚାରିଲେ—“ଶୁକଦେବ କେବେ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ? ପୁଣି କେବେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କହିଥିଲେ? ଦେବମୁନି ଏହି କଥା କେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କହିଥିଲେ? ମୋର ଏହି ସଂଶୟ ଦୂର କରନ୍ତୁ।” ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଦାୟ ପରେ ତିରିଶ ବର୍ଷ ପରେ, କଳିଯୁଗ ବେଶି ବଢ଼ିଗଲାବେଳେ, ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ନବମୀ ତିଥିରେ, ଶୁକଦେବ ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ଶ୍ରବଣ ସମାପ୍ତି ପରେ, କଳିଯୁଗରେ ଦୁଇଶ ବର୍ଷ ପରେ, ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ନବମୀ ଦିନରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଯିଏ ଗାଈଁର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେ ଏହି କଥା ପୁନର୍ବାର କହିଥିଲେ। ପୁଣି, କଳିଯୁଗ ତିରିଶ ବର୍ଷ ଅଧିକ ବଢ଼ିଗଲାପରେ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ନବମୀ ଦିନରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଏହାକୁ ପୁନି କଥାହେବାରେ ପଢ଼ିଲେ। ହେ ନିଷ୍ପାପ ଶୌନକ! ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, କଳିଯୁଗରେ ଏହି ଭାଗବତ କଥା କେମିତି ଚାଲିଛି ତାହା ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଲି, ଯାହା ସଂସାର ରୋଗକୁ ନଶ୍ୱ କରେ। ଏହି କଥା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ମୋକ୍ଷର ଏକମାତ୍ର କାରଣ ଓ ଭକ୍ତିର ରସ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥାକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟର ଆସ୍ୱାଦନ କରନ୍ତି; ଏହି ଲୋକରେ ତୀର୍ଥ ବା ବିଶେଷ କୌଳିକ କାର୍ଯ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିନାହିଁ। ଏପରି ମଧୁର ଭାଗବତ କଥାରେ ମନୋବିମୋହିତ ହୋଇଥିବା ଭକ୍ତମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଦୂତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି; ଯମ ନିଜେ ତାଙ୍କର ଦୂତଙ୍କୁ କହନ୍ତି—“ପ୍ରଭୁଙ୍କ କଥାରେ ମତ୍ତ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ; ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶାସନ କରେ, କିନ୍ତୁ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ଉପରେ ନୁହେଁ।” ଏହି ସଂସାରର ଅସାରତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟ ରୂପୀ ବିଷ ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ତ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଉଛି, ଏହି ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧୁର ଶୁକବାଣୀର ଅମୃତର ଆସ୍ୱାଦନ କର; ଅନ୍ୟଥା ନିର୍ଥକ ଅନ୍ୟ କଥା ଶୁଣି ଭ୍ରମିବାର କଣ ଅର୍ଥ? ପରିକ୍ଷିତ ନିଜେ ଏହି କଥା ଶ୍ରବଣ କରି ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ଶୁକଦେବଙ୍କ କଥା ରସ ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରବଣ କରିବାରେ ଜିହ୍ୱା ବନ୍ଧିଯାଏ, ଶ୍ରୋତା ବା ପଠକ ବୈକୁଣ୍ଠେଶ୍ୱର ହୁଏ। ଏହି ଅତି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ, ଏକଥା ତୁମକୁ କହିଲି; ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସନ୍ଧାନ କରି, ଏହି ଶୁକକଥା ପରି ଶୁଦ୍ଧ କିଛି ନାହିଁ—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ସଂହିତାର ରସ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଆସ୍ୱାଦନ କର। ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥାକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ଭକ୍ତି ସହ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି, ଓ ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କଥାକୁ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଲୋକରେ କିଛି ଅଲଭ୍ୟ ନାହିଁ। ଏବେ ଶୌନକ ପଚାରିଲେ—“ନାରଦ ଚଲିଯିବା ପରେ, ବଦରାୟଣ ମୁନି ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ପରେ କ’ଣ କଲେ?” ସୂତ କହିଲେ—ଦିବ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ପଶ୍ଚିମ କୂଳରେ ଏକ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଶମ୍ୟାପ୍ରାସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଋଷିମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେଠି ବଦରୀ ଗଛର ଝୁପ୍ପି ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀବ୍ୟାସଦେବ ବସି, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚିତ୍ତକୁ ଏକାଗ୍ର କଲେ। ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିଶ୍ଚଳ ମନେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରୁଷ ଓ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର ମାୟାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଜୀବ, ଯେଉଁଠି ସ୍ୱରୂପରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ, ତଥାପି ତିନି ଗୁଣର ମିଶ୍ରଣ ଭାବି, ଦୁଃଖ ଭାବେ ଭାବିଥାଏ, ଓ ତାହା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ କୃତ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ। ଏହି ଦୁଃଖ ନିବାରଣ ପାଇଁ, ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ, ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭକ୍ତି ଶିଖାଉଥିବା ସାତ୍ୱତ ସଂହିତା ରଚନା କଲେ। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ରବଣ କଲେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ଦୁଃଖ, ମୋହ ଓ ଭୟ ଦୂର ହୁଏ। ଏହି ଭାଗବତ ସଂହିତା ସଠିକ୍ କ୍ରମରେ ରଚନା କରି, ବ୍ୟାସଦେବ ତାଙ୍କ ତ୍ୟାଗଶୀଳ ପୁତ୍ର ଶୁକକୁ ଶିଖାଇଲେ। ଏପରି ଏକ ତ୍ୟାଗୀ, ନିର୍ବିକାର ଓ ଆତ୍ମତୃପ୍ତ ମୁନି କାହିଁକି ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ? ସୂତ କହିଲେ—ସ୍ୱୟଂ ତୃପ୍ତ ଓ ବନ୍ଧନ ଶୂନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଅକାରଣ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, କାରଣ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଏପରି। ବଦରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବ, ଯାହାଙ୍କ ମନ ହରିଙ୍କ ଗୁଣରେ ଆକୃଷ୍ଟ, ସେ ସବୁବେଳେ ଏହି ମହାକଥା ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଏବେ ମୁଁ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଦାୟ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ବିଦାୟ, ଓ କୃଷ୍ଣ କଥାର ଉଦୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଯେତେବେଳେ କୌରବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀରମାନେ ବୀରଗତି ପାଇଅଛନ୍ତି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ର ଭୀମଙ୍କ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଜଘନ୍ନ ଭାଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଅଛନ୍ତି, ଏହା ଦେଖି ଅଶ୍ୱଥାମା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କଲେ—ରାତିରେ ଶୁଅଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ନେଇଗଲେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ। ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ବଧ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ମାତା ଦ୍ରୌପଦୀ ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ—“ହେ ମୃଦୁଭାବିନୀ, ମୁଁ ତୁମ ଶୋକ ଦୂର କରିଦେବି। ମୋର ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ-ବନ୍ଧୁ ଅପରାଧୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ତୁମ ପାଖରେ ଆଣିଦେବି, ଯେଉଁଥିରେ ତୁମେ ପୁତ୍ରମାନେଙ୍କ ଦାହ ସମ୍ପାଦନ ପରେ ସ୍ନାନ କରିପାରିବେ।