ଏକ ସମୟରେ, ଭଗବାନ୍ ହରି ସ୍ନେହଭାବରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଗୀତ ଓ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ତୁମ ହୃଦୟର ଇଛା ଅନୁଯାୟୀ ମୋ ପାଖରୁ ଏକ ବର ମାଗ।” ଏହି ଶୁଣି, ସେମାନେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପାହାଡ଼, ସର୍ପ ଓ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଗୀତରେ, ଆପଣ ସଦା ସ୍ମୃତିରେ ରୁହନ୍ତୁ—ଏହି ଆମ ଇଛା।” ଏହି ଇଛାକୁ ଶୁଣି, ଅଚ୍ୟୁତ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ତା’ପରେ, ନାରଦ, ଶୁକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେମାନେ ଦେବୀୟ କଥାମୃତ ପାନ କରି, ମୋହ ଦୂର କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଭକ୍ତି ଓ ଏହାର ସଂରକ୍ଷଣ ଶୁକ ତାଙ୍କର ଗ୍ରନ୍ଥରେ ରଖିଥିଲେ, ଯାହା ଭାଗବତ ସେବା ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମନକୁ ହରିଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ଏହି ଭାଗବତ କଥା ଦୁଃଖ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ତାପ ଓ ମାୟାର ଦେମନରେ ପୀଡିତ ଲୋକମାନେ ନିମନ୍ତେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଶୌନକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଶୁକ କେବେ ରାଜାଙ୍କୁ କଥା କହିଥିଲେ? ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କେବେ ପୁନି କଥା କହିଲେ? ଦେବମୁନି କେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଖରେ କଥା କହିଲେ? ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ।” ସୂତ ଉତ୍ତର କଲେ: “କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଦାୟ ପରେ ତିରିଶ ବର୍ଷ ଗତିବିଧି ହେବା ସମୟରେ, ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଳ ନବମୀ ତିଥିରେ, ଶୁକ ଏହି ଗାଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ଶ୍ରବଣ ପରେ, କଳି ଯୁଗର ଦୁଇଶ ବର୍ଷ ଶେଷେ, ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ନବମୀ ଦିନରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ। ପୁନି, କଳି ଯୁଗରେ ତିରିଶ ବର୍ଷ ପରେ, କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ନବମୀ ଦିନରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଏହା ପାଠ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାଗବତ କଥା କଳି ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ରୋଗକୁ ନଶ୍ୱ କରେ। ଏହି କଥା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ମୋକ୍ଷର କାରଣ ଓ ଭକ୍ତିର ଲୀଳାକୁ ଉଦ୍ଭାସିତ କରେ। ଯେଉଁ ଭଲ ଲୋକ ଏହି କଥାକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କିମ୍ବା ବିଧିବତ୍ ସେବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଯମ ତାଙ୍କର ଦୂତ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ନେଇ ଆସନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କ କାନରେ କହନ୍ତି: ‘ଯେଉଁମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ କଥାରେ ମତ୍ତ, ସେମାନେ ମୋ ଅଧିନ ନୁହନ୍ତି।’ ଏହି ଅସାର ସଂସାରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗର ବିଷ ମନକୁ ଅଶାନ୍ତ କରେ, ଶୁକଙ୍କ ମଧୁର ଶ୍ଲୋକ ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବା ମାନବ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ। ନିର୍ଥକ ଅନ୍ୟ କଥା ଶୁଣି ଭ୍ରମଣ କିଏ? ପରିକ୍ଷିତ ନିଜେ ଏହି ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ କଥା ଶୁଣିଥିଲେ। ଶୁକଙ୍କ ମଧୁର ରସମୟ କଥା ଯେଉଁଠି ଆବିର୍ଭୂତ ହୁଏ, ଏହା ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ବୈକୁଠର ନାଥ କରିଦେଉଛି। ଏହିଠାରେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଏକାଥିରେ କହାଯାଇଛି; ସମସ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥ ଅନୁସନ୍ଧାନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୁକଙ୍କ ଏହି କଥା ପରି ଶୁଦ୍ଧ କିଛି ନାହିଁ—ଏହି ଦ୍ବାଦଶ ସଂହିତାର ରସ ପାନ କର। ଯେଉଁଠି ଏହି କଥାକୁ ସଦା ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣାଯାଏ କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ, ସେମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କରି, ସମସ୍ତ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜଗତରେ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହିପରେ, ଶୌନକ ପଚାରିଲେ: “ନାରଦ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସମ୍ମାନିତ ବାଦରାୟଣ, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ପରେ କ’ଣ କଲେ?” ସୂତ କହିଲେ: “ଦିବ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ପଶ୍ଚିମ ତଟରେ ଏକ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯାହା ‘ଶମ୍ୟାପ୍ରାସ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେଠାରେ ଅନେକ ଋଷିମାନେ ସମାବେଶ ହୁଅନ୍ତି।” ସେଠାରେ ବଦରୀ ଗଛର ଝୁପଡିରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ, ବ୍ୟାସଦେବ ଜଳଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚିତ୍ତକୁ ଏକାଗ୍ର କଲେ। ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନ ନେଇ, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରୁଷ ଓ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର ଥିବା ମାୟାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଜୀବ, ଯେଉଁଠିଁ ସ୍ୱରୂପରେ ଅତୀତ, ତିନି ଗୁଣର ଦେହ ବୋଧ କରେ, ଅପନ୍ନତି ଭାବେ ମନେ କରେ ଓ ତାଙ୍କର କ୍ଲେଶ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଏହି କ୍ଲେଶ ନିବୃତି ପାଇଁ, ବ୍ୟାସଦେବ ଜଣାପଡ଼ିନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭକ୍ତି ଶିଖାଉଥିବା ‘ସାତ୍ୱତ ସଂହିତା’ ରଚନା କଲେ। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ରବଣ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଏ, ଦୁଃଖ, ମୋହ ଓ ଭୟ ଦୂରିତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଭାଗବତ ସଂହିତା ସଂବିଧାନ କରି, ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ବିରକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଶୁକଙ୍କୁ ଏହା ପଢ଼ାଇଲେ। ଏଠାରେ ଶୌନକ ପଚାରିଲେ: “ଏହି ବିରକ୍ତ ଓ ଆତ୍ମତୃପ୍ତ ମୁନି, ସମସ୍ତରେ ଉଦାସୀନ ଥିଲେ, ତା’ପରି ମହାଗ୍ରନ୍ଥ କିଏ ପଢ଼ିଲେ?” ସୂତ କହିଲେ: “ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ଆତ୍ମତୃପ୍ତ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଗୁଣରେ ନିର୍ହେତୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, କାରଣ ତାଙ୍କ ଗୁଣ ଏପରି ଅପୂର୍ବ। ବଦରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକ, ଯାହାଙ୍କ ମନ ହରିଙ୍କ ଗୁଣରେ ଆକୃଷ୍ଟ, ସେ ସଦା ଏହି ମହାକଥା ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଦାୟ, ସହ ଏହି କୃଷ୍ଣକଥାର ଉତ୍ଥାନ କଥା ସୁନାଏବି। କୌରବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବୀର ଶୂରମାନେ ବୀରଗତି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଭୀମଙ୍କ ଗଦା ଆଘାତରେ ତାଙ୍କ ଉରୁ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲେ, ଏହା ଦେଖି, ଅଶ୍ୱଥାମା ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ, ଏକ ଘୋର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ—ସେ ରାତିରେ ଶୁଅଁଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହେଲା। ପୁଅମାନଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ହତ୍ୟା ଶୁଣି, ମାତା ଦ୍ରୌପଦୀ ଶୋକରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ କାନ୍ଦିଲେ। ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବାକୁ, ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: “ମାତା, ମୁଁ ତୁମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବି। ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷର ତୀର ଦ୍ୱାରା, ସେ ଅପରାଧୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଆଣିଦେବି, ଯାହା ପରେ ତୁମେ ପୁଅମାନଙ୍କ ଅଂଗାର ଦେଇ ସ୍ନାନ କରିପାରିବେ।