ସୂତ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ସେଠାରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ତେଜଉପେତ ମହାପୁରୁଷ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ପରମ ତେଜସ୍ୱିତା ଦେଖି, ସମ୍ମାନରେ ଉଠି ଦେଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ। ଦେବମୁନି ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଇଁ ଆଦର ସହ କୃତଞ୍ଜଳି ହେଲେ। ସେ ସୁବିଧାଜନକ ଆସନରେ ବସି, କହିଲେ: “ମୋର ନିର୍ମଳ ବାଣୀ ଶୁଣ।" ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: “ଏହି ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ର ହେଉଛି ବେଦର କଳ୍ପତରୁର ପକ୍କା ଫଳ, ଯାହା ମୋ ମୁଖରୁ ଝରୁଥିବା ଅମୃତରସରେ ଭିଜିଛି। ହେ ଭୂମଣ୍ଡଳର ସୁସଂସ୍କୃତ ଆତ୍ମାମାନେ, ଏହି ଭାଗବତର ରସକୁ ପୁନିପୁନି ଆସ୍ୱାଦନ କର।" ଏଠାରେ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ରଚିତ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତରେ ସମସ୍ତ କୃତ୍ରିମ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରାଯାଇଛି; ଏହା ନିର୍ମଳ ହୃଦୟ, ଇର୍ଷ୍ୟାଶୂନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ। ଏଠାରେ ପରମ ଶ୍ରେୟସ୍ସ୍ୱରୂପ ତତ୍ତ୍ୱ ଉଦ୍ଘାଟିତ, ଯାହା ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖକୁ ମୂଳସହିତ ଉପଟି ଦିଏ। ତେଣୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ରର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ? ଏଠାରେ ନିଷ୍କଳୁଷ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଶ୍ରୋତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଭଗବାନ ସ୍ୱୟଂ ବନ୍ଧିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଭାଗବତ ପୁରାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁକୁଟମଣି, ଏହା ଭକ୍ତମାନେ ରଖିଥିବା ଧନ। ଏଠାରେ ପରମହଂସଙ୍କର ନିର୍ମଳ ଜ୍ଞାନ ଗୀତିତ, ଏଠାରେ ନିଷ୍କାମ ଜ୍ଞାନ, ବିବେକ, ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ। ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବେ ଶୁଣି, ପାଠ କରି, ଚିନ୍ତନ କଲେ ପୁରୁଷ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସ୍ୱର୍ଗ, ସତ୍ୟଲୋକ, କୈଳାଶ କିମ୍ବା ଵୈକୁଣ୍ଠରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରସ ମିଳେନାହିଁ, ତେଣୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ସଦା ଏହି ରସକୁ ପିଉ, କେବେ ଛାଡି ଦିଅନାହିଁ। ଏପରେ, ବ୍ୟାସଦେବ ସଭାରେ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ହରି, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ବଳି, ଉଦ୍ଧବ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଦେବମୁନି ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ଓ ସାଥୀମାନେ ଆଦର କଲେ। ହରିଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ, ତଥା କମଳାସନ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଝାଞ୍ଜ ବଜାଉଥିଲେ, ଉଦ୍ଧବ ଘଣ୍ଟି ଚଳାଉଥିଲେ, ଦେବମୁନି ନାରଦ ସୁର ଜାଣି ତାନ ବାଜାଉଥିଲେ, ଅର୍ଜୁନ ତାନର ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ମୃଦଙ୍ଗ ମାରି, କହୁଥିଲେ—"ଜୟ! ଜୟ! କୁମାରମାନେ, ତୁମେ କେତେ ଚତୁର ଏହି ସ୍ତୁତିରେ!" ଆଗରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଶୁକଦେବ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ପାଠ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ, ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ତିନିଜଣ—ହରି, ଶିବ, ବ୍ରହ୍ମା—ଏକାଠି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନଟମଣିର ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମହିମା ଦେଖି, ହରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା ସତ୍ୱେ ଏପରି କହିଲେ— "ତୁମ ହୃଦୟର ଭକ୍ତିଅନୁସାରେ ମୋଠାରୁ ବର ମାଗ। ତୁମେ ଯେ ମୋର କଥା, ସ୍ତୁତି ଓ ଗାନ କରିଛ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ।" ଏହି ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ହୃଦୟ ଭରି, ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ— "ପାହାଡ଼, ସର୍ପ, ଓ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କ ଗୀତରେ ହେଉ, ତୁମେ ସ୍ମୃତିରେ ରୁହ। ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଅବଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେଉ।" ହରି "ତଥାସ୍ତୁ" କହି, ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ ନାରଦ, ଶୁକ ଓ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ମୋହ ଅପସାରିତ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ କଥାର ଅମୃତ ପାନ କରି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଭକ୍ତି, ଶୁକ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କ ସହିତ ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ସଂରକ୍ଷଣ କଲେ। ଏଭଳି ଭାଗବତ ସେବା କଲେ, ଭୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମନ ହରିଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ଭାଗବତ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ବାରା ଦରିଦ୍ର, ପୀଡିତ, ଜ୍ୱରାକ୍ରାନ୍ତ, ମୋହ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ, ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ବ୍ୟାକୁଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ। ଶୌନକ କହିଲେ: “କେବେ ଶୁକ ରାଜାଙ୍କୁ କଥା କହିଥିଲେ? କେବେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ପୁନି କହିଥିଲେ? କେବେ ଦେବମୁନି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରେ କଥା କହିଥିଲେ? ମୋ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର।" ସୂତ କହିଲେ: "କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଦାୟ ପରେ ତିରିଶ ବର୍ଷ, ଯେତେବେଳେ କଳି ବଢ଼ିଗଲା, ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଳ ନବମୀରେ ଶୁକ ଉପାଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ଶ୍ରବଣ ଶେଷରେ, କଳିର ଦୁଇଶ ବର୍ଷ ପରେ, ଶୁଭ ନବମୀରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଗାଈର ପୁଅ, ଏହି କଥା ପଢ଼ିଥିଲେ। ପୁନି, କଳିର ତିରିଶ ବର୍ଷ ପରେ, କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ନବମୀରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଏହି କଥା ପଢ଼ିଥିଲେ। ଏହିପରି, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ଆଉ କଳିଯୁଗରେ ଭାଗବତ କଥା କିପରି ଜନ୍ମ, ଏହି ସଂସାର ରୋଗ ନାଶ କରେ, ସେ ସବୁ କହିଦେଲି। ଏହି କଥା, ଯାହା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ମୁକ୍ତିର ଏକମାତ୍ର କାରଣ ଓ ଭକ୍ତିର ଖେଳ ଦେଖାଏ। ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ଚାହିଁବାର ଦରକାର ନାହିଁ; ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକମାନେ ଏହି ଗାଥାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପିଉନ୍ତୁ। ଏପରି କହାଯାଏ—ଯେତେବେଳେ ଯମର ଦୂତ ତାଙ୍କର ମୁଦ୍ରା ନେଇ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଯମ ତାଙ୍କ କାନରେ କହନ୍ତି: "ଭଗବାନଙ୍କ କଥାରେ ମତ୍ତ ଯେଉଁ ବୈଷ୍ଣବ, ସେମାନେ ମୋର ଅଧିକାର ରେ ନାହାନ୍ତି।" ଏହି ଅସାର ସଂସାରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗର ବିଷ ମନକୁ ଅଶାନ୍ତ କରେ, ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶୁକଙ୍କ ଅମୃତ ଶ୍ଲୋକ ପିଉ, ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ଅନ୍ୟ ଅଶୁଭ କଥା ଶୁଣି ଅନ୍ୟଥା ଘୁଞ୍ଚିବାର କାହିଁକି, ଯେଉଁଠି ପରୀକ୍ଷିତ ନିଜେ ଶ୍ରବଣ କରି ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ? ଯିଏ ଏହି ଶୁକଙ୍କ ଗାଥା ଶ୍ରବଣ କରେ, ସେ ଗଳାରେ ଏହା ବନ୍ଧି ନିଏ—ଓ ସେ ଵୈକୁଣ୍ଠନାଥ ହୁଏ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଦର୍ଶନରେ ନିଶ୍ଚିତ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଏକାଥିରେ କହିଦେଲି; ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଖୋଜି ଦେଖିଲେ, ଶୁକଙ୍କ ଗାଥା ପରି ଶୁଦ୍ଧ କିଛି ନାହିଁ—ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଦ୍ୱାଦଶ ସଂହିତାର ସାର ପିଉ। ଯିଏ ଏହାକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିବେ, କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ଆଗରେ କଥା କହିବେ, ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଫଳ ପାଇବେ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜଗତରେ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଶୌନକ ପଚାରିଲେ: “ନାରଦ ଯିବା ପରେ, ବଦରାୟଣ ବୁଝି, କ’ଣ କଲେ?