ଏକ ଦିନ, ଦ୍ୱାରକାର ମହିଳାମାନେ ଏକ ହଂସକୁ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସ୍ବାଗତ କରି କହିଲେ, "ହଂସ, ଆସ, ବସ ଏବଂ ଏହି ଜଳ ପିଅ। ଆମକୁ କୃପାକରି କହ, ଶୌରିଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ଖବର ଆଣିଛ? କି ତୁମେ ତାଙ୍କର ଦୂତ? ଅଜୟ କୃଷ୍ଣ, ଯେଉଁଠି ଆମ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରୟ, ସେ ଆଜି କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଆମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଥିଲେ, ସେ ସ୍ନେହ କି ଏଉଁ ଅଛି? ଯଦି ସେ ଆମକୁ ଭୁଲିଯାନ୍ତି, ତେବେ ଆମେ କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବା? ଦୟାକରି ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କହ, କାରଣ ତାଙ୍କ ଦୟା ବ୍ୟତୀତ ଆମ ନାରୀମାନେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ।" ଏପରି ଭାବରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପାର ସ୍ନେହ ଓ ଭକ୍ତି ନେଇ ମାଧବଙ୍କ ମହିଳାମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମହାନ କୀର୍ତ୍ତି ଏପରି, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମନ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ କେମିତି ନ ମୋହିତ ହେବେ? ଏମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ସେବା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ମସାଜ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ କେଉଁ ଶୁଭ କର୍ମ କରିଥିଲେ ଯାହାର ଫଳରୂପେ ଏପରି ଦୁର୍ଲଭ ସାଂଗତ୍ୟ ମିଳିଲା? କୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ସେ ବେଦର ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମର ଉତ୍ତମ ଆଦର୍ଶ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଷୋଳେ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ଶତ ଅଧିକ ରାନୀ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆଠ ଜଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ରାନୀ ଥିଲେ, ଯାହା ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଦଶଜଣ କରି ପୁଅ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ବିର ଓ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଠାର ଜଣ ରଥୀ ଶୂରବୀର ଥିଲେ—ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଭାନୁ, ସାମ୍ବ, ମଧୁ, ବୃହଦ୍ଭାନୁ, ଚିତ୍ରଭାନୁ, ବୃକ, ଅରୁଣ, ପୁଷ୍କର, ବେଦବାହୁ, ଶ୍ରୁତଦେବ, ସୁନନ୍ଦନ, ଚିତ୍ରବାହୁ, ବିରୂପ, କବି ଓ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ—ଏହିମାନେ ତାଙ୍କ ନାମ। ମଧୁଶତ୍ରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରୁ, ରୁକ୍ମିଣୀପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରି। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ରୁକ୍ମିଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିବା ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧ ଆଉ ଏକଥିରେ ରୁକ୍ମିଙ୍କ ନାତିକୁ ବିବାହ କଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ବଜ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ୟାଦବ ବଂଶ ବିନାଶ ପରେ ବଂଶର ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ। ବଜ୍ରଠାରୁ ପ୍ରତିବାହୁ, ପ୍ରତିବାହୁଠାରୁ ସୁବାହୁ, ସୁବାହୁଠାରୁ ଶାନ୍ତସେନା, ଏବଂ ଶାନ୍ତସେନାଠାରୁ ଶତସେନା ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ବଂଶର କେହି କ୍ଷୀଣ, ଅସନ୍ତାନ, ଅଲ୍ପାୟୁ, ଦୁର୍ବଳ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭକ୍ତିବିହୀନ ଥିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ୟାଦବ ବଂଶର ପୁରୁଷମାନେ କେତେ, ତାହା ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଗଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ। ଏହି ବଂଶର ତିନି କୋଟି ଅଠାସି ହଜାର ରାଜପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଯାହାମାନେ ଗୁରୁମାନେ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ। ଏପରି ବଡ଼ ବଡ଼ ୟାଦବମାନେ, ଯେଉଁଠି ଏକ ଅହୂକ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସାଥୀ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଗଣନାର ଅତୀତ। ଏମାନେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବାସୁର ସଂଗ୍ରାମରେ ବିନାଶ ପାଇଥିଲେ, ମାନବ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଅଭିମାନରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ, ହରିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଦେବତାମାନେ ଯାଦବ ଦିନଷ୍ଟିରେ ଏକ ଶତ ଏକ ପରିବାରରେ ଅବତରଣ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଗବାନ ହରି ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଲେ ଏବଂ ୟାଦବମାନେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ। ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀମାନେ ସଦା କୃଷ୍ଣରେ ଲୀନ—ଶୟନ, ଆସନ, ଚଳନ, କଥା, କ୍ରୀଡା, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାରେ—ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଭାବି ପାରିଲେ ନାହିଁ। କୃଷ୍ଣ ଯାଦବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପୃଥିବୀକୁ ପବିତ୍ର କରିଥିଲେ। ସ୍ୱର୍ଗ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ ଚରଣାମୃତରେ ପବିତ୍ର। ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କଲେ କିମ୍ବା ପ୍ରେମ କଲେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କ ନାମ ଶୁଣିଲେ କି କହିଲେ ଅଶୁଭ ଦୂର ହେଉଛି, ବଂଶ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଏହି କୃଷ୍ଣ, କାଳଚକ୍ରଧାରୀ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହରିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କି?