ଏକ ଦିନ, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର ଭରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଜଣେ କୋଇଳୀକୁ ଦେଖି ମମତାରେ କହିଲେ, “ହେ କୋଇଳୀ, ତୁମର କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ଯେଉଁ ମଧୁର ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ, ସେ ମୃତକୁ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ କରିପାରେ। ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କ’ଣ କରିପାରିବି? ମୋତେ କୁହ, କାରଣ ତୁମେ ମନେ ହେଉଛ, ପ୍ରିୟଙ୍କ ନାମ ନିର୍ମାଳ୍ୟ ଭାବେ ଉଚ୍ଚାର କରୁଛ।" ତାପରେ ସେମାନେ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ହେ ପାହାଡ଼, ତୁମେ ବଡ଼ ଗମ୍ଭୀର ଓ ଶାନ୍ତ। ତୁମେ ଚୁପ୍ଚାପ ଅଛ, କିଛି କୁହୁନାହାଁ, ମନେ ହୁଏ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଭାବି ଅଛ। ନିଶ୍ଚୟ, ଆମ ପରି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବସୁଦେବପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଦକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛ।" ସମୁଦ୍ରର ଜଳବନ୍ଧୁମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ହ୍ରଦ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି, ତାଙ୍କର ହାତ ମୁଝିଗଲା, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ହରାଇ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମ ଶୋଭା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି। ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି, ପ୍ରେମର ତପ୍ତତାରେ, ମନ ଦୁଃଖରେ ହରାଇ ଯାଇଛି, ଯେପରି ମଧୁମାକ୍ଷିକାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୟାଦୃଷ୍ଟି ଛାଡ଼ା ଆମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ। ଏଠିକୁ ଏକ ହଂସ ଆସିଲା। ଗୋପୀମାନେ ତାକୁ ସ୍ନେହରେ ଅଭିବାଦନ କରି କହିଲେ, "ହଂସ, ବସ, ଏହି ଜଳ ପିଅ। ଆମକୁ କୁହ, ଶୌରିଙ୍କ ଖବର ଆଣିଛ କି? ତୁମେ ତାଙ୍କର ଦୂତ କି? ସେ ଅଜୟ ଆଜି କେମିତି ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଆମଠାରେ ଅଟୁଟ ଅଛି କି? ଯଦି ସେ ଆମକୁ ଭୁଲିଯାନ୍ତି, ଆମେ ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ସେବା କରିବା? ତାଙ୍କର ଦୟା ଛାଡ଼ା ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ।" ଏପରି ଭାବରେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, "ଏମିତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିମନ୍ତେ ଅପାର ଭାବରେ ଭରିଥିବା ମାଧବଙ୍କ ମହିଳାମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।" ଯେଉଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ମହାଗାନରେ ଗାଯାଯାଏ, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମନ ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ, ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ କେତେ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିବେ! ଯେଉଁ ମହିଳାମାନେ ସ୍ନେହରେ ଭରି ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତି ଭାବେ ପାଦ ମର୍ଜନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେବା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ କେଉଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ତାହା କହିବା ଅସମ୍ଭବ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜେ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାର କରି, ବେଦର ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମର ଉତ୍ତମ ଆଦର୍ଶ ଦେଖାଇଥିଲେ। ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିମ୍ନାର୍ଥୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ସୋଳ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ଶତଧିକ ରାନୀ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସାତଜଣ ମୁଖ୍ୟ ରାନୀ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନ ସମାନ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଅନୁକ୍ରମେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାନୀଠାରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦଶ ଦଶ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ଏପରି ଏତେ ରାନୀ ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ବିର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରଥୀ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଠାରୋଟି ମୁଖ୍ୟ ରଥୀଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି: ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଭାନୁ, ସାମ୍ବ, ମଧୁ, ବୃହଦ୍ଭାନୁ, ଚିତ୍ରଭାନୁ, ବୃକ, ଅରୁଣ, ପୁଷ୍କର, ବେଦବାହୁ, ଶ୍ରୁତଦେବ, ସୁନନ୍ଦନ, ଚିତ୍ରବାହୁ, ବିରୂପ, କବି ଓ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ। ମଧୁଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ରୁକ୍ମିଣୀନନ୍ଦନ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସମାନ ଶୂର। ସେ ଶୂରବୀର ରୁକ୍ମିଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ। ଏହି ଅନିରୁଦ୍ଧ ରୁକ୍ମିଙ୍କ ନାତିଝିଅଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ବଜ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଯଦୁବଂଶ ନାଶ ପରେ ବଞ୍ଚିଥିଲେ। ବଜ୍ରଠାରୁ ପ୍ରତିବାହୁ, ପ୍ରତିବାହୁଠାରୁ ସୁବାହୁ, ସୁବାହୁଠାରୁ ଶାନ୍ତସେନ, ଏବଂ ଶତସେନ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ। ଏହି ବଂଶରେ କେହି ଦରିଦ୍ର, ସନ୍ତାନହୀନ, ଅଲ୍ପାୟୁ, ଦୁର୍ବଳ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତି ଶୂନ୍ୟ ଥିଲେ ନାହିଁ। ହେ ରାଜା, ଯଦୁବଂଶର କିଏ ଦେଖିବେ, ସେମାନେ କେତେ ଅପାର, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଗଣନା କଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଶୁଣାଯାଏ ଯେ, ଯଦୁବଂଶରେ ତିନି କୋଟି ଅଠାଶି ହଜାର ରାଜକୁମାର ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ। ଏମିତି ଯଦୁମାନେ ଅପାର, ଯେଉଁଠି ଏକ ଅହୂକ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷାଧିକ ଦଶ ହଜାର ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ। ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ୍ୟ ହୋଇ ମାନବ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଅଭିମାନରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଦମନ ପାଇଁ, ଦେବମାନେ ହରିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଯଦୁବଂଶର ଏକ ଶତ ଏବଂ ଏକ ପରିବାରରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଭଗବାନ୍ ହରି ନିଜ ଏଶ୍ୱର୍ୟ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ହେଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଯଦୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ସେମାନେ ଉନ୍ନତି ଲାଭ କଲେ। ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଶେଯା, ବସିବା, ଚଳିବା, କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଖେଳ, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ କୁ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।