ପାର୍ଥ ବୈଷ୍ଣବ ଧାମ ବିଷୟରେ ଶୁଣି ଅତିଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ସେ ଭାବିଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେତେ ଶକ୍ତି ଦେଖାନ୍ତି, ସେ ସବୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କୃପାର ଫଳ । ଏଭଳି ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇ, କୃଷ୍ଣ ଏ ଭୂମିରେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ । ସମୟ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଯାହା ଚାହାଁନ୍ତି, ସେସବୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପାଇଁ ବର୍ଷା କରନ୍ତି । ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ କରି, ଧର୍ମର ପୁତ୍ରମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ତୁରନ୍ତ ଧର୍ମକୁ ପୁନର୍ବାସ କରିଥିଲେ । ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏଭଳି କରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ନିଜ ସହର ଦ୍ୱାରକାରେ, ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରୀରେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ଖୁସିରେ ବସିଥିଲେ । ସେଠାରେ ରାଜପ୍ରାସାଦଗୁଡ଼ିକରେ ଯୁବତୀମାନେ ଚମତ୍କାର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ତାଜା ଯୌବନର ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବଲ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଖେଳରେ ମନୋରଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ମେଘର ଚମକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ସଦା ଚଞ୍ଚଳ ରାସ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ, ଯୋଦ୍ଧା, ଘୋଡ଼ା ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ରଥ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଉଦ୍ୟାନ ଓ କାନନରେ ଫୁଲିଥିବା ଗଛମାଳାର ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଗୀତ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲା । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ୧୬,୦୦୦ ରାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରିୟଜନ ଭାବେ ତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ଗୃହରେ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ । ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ, କମଳା ଓ ନୀଳ ଶାଳୁକର ଗନ୍ଧ ଥିବା ପବିତ୍ର ଜଳରେ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର କୁହୁକୁହୁ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଖେଳ କରୁଥିଲେ । ରାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଳିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ କୁମ୍କୁମ ଲାଗି ଝିଅମାନେ ସହିତ ଜଳରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ । ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଢୋଲ, ଝାଞ୍ଜ ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ଧ୍ୱନି ଚାରିପାଖରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ବର୍ଣ୍ଣକର, କୁଳୀନ, ଓ ଗାୟକମାନେ ବୀଣା ବଜାଉଥିଲେ । ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ରାନୀମାନେ ହସି ହସି ଜଳ ଛିଟିଁଥିଲେ, ସେ ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯକ୍ଷପତି ପରି ବିହାର କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରାନୀମାନେ ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ମୋଟ ଉଦର ଦେଖାଉଥିବା, ବଡ଼ ହାତରେ ଫୁଲ ଛିଟିଁ ଆପଣ ପ୍ରିୟତମକୁ ଆଳିଙ୍ଗନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ପ୍ରେମ ଅଭିଲାଷାର ହସରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଉଥିଲା । କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତି କେଶର ଲିପ୍ତ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ଖେଳ ଓ ଆଳିଙ୍ଗନରେ କେଶ ଖୁଲିଯାଇଥିଲା, ଯୁବତୀମାନେ ପୁନିପୁନି ଜଳ ଛିଟିଁଥିଲେ, ସେ ହାତୀ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାହାତୀ ପରି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ । କୃଷ୍ଣ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା, ଗାୟିକା, ବାଦକ ଓ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଖେଳ ପୋଶାକ ଦେଉଥିଲେ । ଏଭଳି ହସ, ଦୃଷ୍ଟି, ଖେଳ ରସିକତା ଓ ଆଳିଙ୍ଗନ ମାଧ୍ୟମରେ କୃଷ୍ଣ ରାନୀମାନଙ୍କ ମନକୁ ବନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମନ କେବଳ ମୁକୁନ୍ଦରେ ଲଗିଥିଲା, ତାଙ୍କ କଥା ମଦୋନ୍ମତ ବା ମୂଢ଼ ପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା, କମଳନୟନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି; ଏହି କଥାମାନେ ଶୁଣ, ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି । ରାନୀମାନେ କହିଲେ: "ଓ କୁରରୀ, ତୁମେ ରାତିରେ ଉଠି ଉଠି କାନ୍ଦୁଛ; ଜଗନ୍ନାଥ ରାତିରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଶୋଇଛନ୍ତି । ଆମ ପରି, ତୁମେ ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟି ଓ ହସରେ ହୃଦୟ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇଛ କି?" "ଓ ଚକ୍ରବାକୀ, ତୁମେ ରାତିରେ ଚୁପ୍ଚାପ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରୁଛ, ସାଥି ବିନା ଦୁଃଖ କରୁଛ; ଆମେ ମଧ୍ୟ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପାଦେ ଦାସୀତ୍ୱ ପାଇଛୁ; କିମ୍ବା ତୁମେ ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ପିନ୍ଧିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛ?" "ଓ ଜଳଧାରା କୂଳରେ ଥିବା ପକ୍ଷୀ, ତୁମେ ସାରା ରାତି ଜାଗି ଦୁଃଖ କରୁଛ; ମୁକୁନ୍ଦ ତୁମ ଆତ୍ମାର ଚିହ୍ନ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି କି, ତେଣୁ ଆମ ପରି ଏଭଳି ଅସହ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ?" "ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଗଭୀର ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ, ତୁମ ଆଲୋକ କ୍ଷୀଣ, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିପାରୁନାହଁ; ଆମ ପରି ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଛ କି, ତେଣୁ ଚୁପ୍ଚାପ ଅଜ୍ଞାତ ରହିଛ?" "ଓ ମଲୟ ପବନ, ଆମେ କଣ ତୁମକୁ କିଛି ଅପ୍ରସନ୍ନ କରିଛୁ? ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଚାହିଁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ତୁମେ ଆମ ହୃଦୟରେ ବିରହ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଛ।" "ଓ ମେଘ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଯଦୁନାଥଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ଆମ ପରି ତୁମେ ପ୍ରେମରେ ବନ୍ଧିତ, ସ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନଧାରୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଆବେଗରେ ଆଖିରୁ ଜଳ ଝରାଉଛ।" "ଓ କୋଇଲି, ତୁମ ଗଳା କମ୍ପିତ ହୋଇ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ମୃତକୁ ବଞ୍ଚାଉଥିବା କଥା କୁହୁଛ; କହ, ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି? ତୁମେ ମନେ ହେଉଛ, ପ୍ରିୟଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛ।" "ଓ ପାହାଡ଼, ତୁମେ ଚୁପ୍ଚାପ ଏବଂ ଅଚଳ, କିଛି ଗଭୀର କଥା ଚିନ୍ତା କରୁଛ; ନିଶ୍ଚିତ ଆମ ପରି ତୁମେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଚରଣ ଆଳିଙ୍ଗନ କରିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛ।" "ହାୟ, ସମୁଦ୍ରର ରାନୀମାନେ, ତାଙ୍କର ହ୍ରଦ ଶୁଖାଇଯାଇଛି, ହାତ ଶୁଖିଯାଇଛି, ପ୍ରିୟ ବିହୀନ ହୋଇ ପଦ୍ମର ଶୋଭା ହରାଇଛନ୍ତି; ଆମ ଭଳି, ବିରହ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅନ୍ତର ଦହିଯାଉଛି।" "ଓ ହଂସ, ଆସ, ଏହି ଜଳ ପିଅ; ଶୌରିଙ୍କର ଖବର ଦେଖ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ଦୂତ କି? ଅଜୟ କୃଷ୍ଣ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି, କିମ୍ବା ଆମ ପ୍ରେମ ଉପରେ ତାଙ୍କର ମନ ଦୃଢ଼ ନୁହେଁ? ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିଲେ ଆମେ କାହିଁକି ସେବା କରିବୁ? ମଧୁର କଥା କହ, କାରଣ ତାଙ୍କ ଦୟା ବ୍ୟତୀତ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏଭଳି ଭାବରେ ମାଧବଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରି, ସେହି ମହିଳାମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ । ଯାହାଙ୍କ ବିଶେଷ ମହିମା ମହାଗାନରେ ଗାଉଯାଉଛି, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଦିଏ—ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ କେତେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ! ଯେଉଁ ନାରୀମାନେ ପ୍ରେମରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ସ୍୵ାମୀ ଭାବେ ଚରଣ ସେବା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ—ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କ’ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯିବ? ଏଭଳି ଭାବରେ, ବେଦରେ ଉପଦେଶିତ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମର ଆଦର୍ଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।