ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଅନ୍ଧକାର ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଉଥିଲେ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ନିଜ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ରେ ପଠାଇଦେଲେ। ସୁଦର୍ଶନ, ମନସ୍ତୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ସେହି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଘନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଚିରିଦେଲା, ତାହାର ତୀବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସବୁକିଛି ଆଲୋକିତ ହେଲା, ଯେପରି ରାମଙ୍କ ଶର ଏକ ସେନାକୁ ଭେଦିଯାଏ। ସେ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପଥରେ ଅର୍ଜୁନ ସେହି ଅସୀମ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଲୋକକୁ ଦେଖିଲେ, ତାହାର ଚମକରେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅନ୍ଧା ହୋଇଯିବାର ଭୟରେ ତିନି ନିଜ ଆଖି ମୁହଁଦେଲେ। ପରେ, ବାୟୁରେ ଚାଳିତ ହୋଇ, ସେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ଉଠୁଥିଲା। ସେଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମହାମନ୍ଦିର ଦେଖିଲେ, ଯାହା ହଜାର ହଜାର ମୁଲ୍ୟବାନ ମଣିର ଶ୍ରେଣୀରେ ଚମକୁଥିଲା। ଏହି ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ଏକ ଅସୀମ, ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ମହାନ ନାଗ, ଯାହାର ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ ରତ୍ନ ଚମକୁଥିଲା, ଦୁଇଟି ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ, ଧଳା ପାହାଡ଼ର ଭଳି ଦେହ ଏବଂ ନୀଳ କଳା ଜିହ୍ବା। ସେହି ନାଗର ଶୁଭ୍ର ଶେଯ୍ୟା ଉପରେ ଅର୍ଜୁନ ଦେଖିଲେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ—ଅତି ମହିମାମୟ, ସମସ୍ତ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଘନ ମେଘ ଭଳି କଳା, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶାନ୍ତ ମୁହଁ ଏବଂ ଚଉଡ଼ା ଶୋଭାମୟ ଚକ୍ଷୁ। ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଏବଂ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର କଣ୍ଠା, ହଜାର ଗୁଞ୍ଜାଳି ଚୁଲି ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଭା ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି, ଏଠି ଅଷ୍ଟ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଶୋଭାମୟ ବାହୁ, କଉସ୍ତୁଭ ମଣି, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଫଳମାଳା ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅସୀମ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ଅଚ୍ୟୁତ ନମସ୍କାର କଲେ, ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ଭୟଭିତ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହାନ୍ଥଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ହସ୍ୟମୟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ଏଠାରେ ଆଣିଛି। ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ମୋର ଅଂଶର ଅଂଶାବତାର, ଏହି ପୃଥିବୀର ଅଧର୍ମକୁ ନଶ୍ୱ କରି ଶୀଘ୍ର ଫେରିଯାଅ।" "ତୁମେ ନର ଓ ନାରାୟଣ, ମୁଁ ଯେଉଁପରି ଚାହିଁଛି, ସେହିପରି ଧର୍ମ ପାଳନ କର, ଏହି ବିଶ୍ୱର ସ୍ଥିରତା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।" ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ଦୁଇ କୃଷ୍ଣ—କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ—'ଓଁ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପିତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ, ତାଙ୍କ ଆକୃତି ଓ ବୟସ୍ଵନୁସାରେ, ଫେରାଇଦେଲେ। ଏହି ବୈଷ୍ଣବ ଧାମ ଦେଖି ପାର୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ ଏବଂ ବୁଝିଲେ ଯେ ମାନବମାନେ ଯେଉଁ କୌଶଳ ଦେଖାନ୍ତି, ସେ ସବୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟାର ଫଳ। ଏପରି ଅନେକ ଆଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇ, କୃଷ୍ଣ ସଂସାରୀ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ରେ ଅନ୍ୟସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଭିଷ୍ଟ ଦାନ ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଲାଭ କରି ବର୍ଷା ବର୍ଷାଇଲେ। ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନେ ନିହତ ହେଲେ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ସଂହାର ହେଲା, ଏବଂ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏପରି ଶ୍ରେୟସ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଧନ୍ୟ ଦ୍ୱାରକାପୁରୀରେ ଏବଂ ଶ୍ରୀର ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ନାଥ, ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘିରି, ଶାନ୍ତିରେ ବସିଲେ। ସେଠାରେ ନାରୀମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୃଙ୍ଗାର ଅଲଙ୍କାରେ ଶୋଭିତ, ଯୁବତୀମାନେ ଗେମ୍ସ ଖେଳୁଥିଲେ, ରଜତ ମହଳ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ରୂପ ମେଘ ମାଳିକା ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ସଦା ଚଞ୍ଚଳ ରାସ୍ତା, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ, ଯୋଦ୍ଧା, ଘୋଡ଼ା, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ରଥ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା। ଉଦ୍ୟାନ ଓ କୁଞ୍ଜରେ ଫୁଲର ଶାରୀ ଏବଂ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଗୀତ ଅନୁସ୍ୱାର ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ତିନି ସୋଳ ହଜାର ରାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏକମାତ୍ର ପ୍ରିୟତମ ଭାବରେ, ତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଗୃହମାନେ ଭିତରେ, କୃଷ୍ଣ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଦଳି ହୋଇଥିବା ପଦ୍ମ, ଶତଦଳ ଓ ନୀଳୋତ୍ପଳ ମଧୁର ଗନ୍ଧରେ ମନ୍ଦାକିନୀ ଜଳରେ ଚିଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ମଧ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣ ଖେଳୁଥିଲେ। ରାନୀମାନେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ କୁମ୍କୁମ ଲଗାଇ, ଜଳରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମନ୍ଦାକିନୀ ଜଳରେ ଖେଳୁଥିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଝାଞ୍ଜ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି ରବ ହେଉଥିଲା, ଚରଣ, ମାଗଧ, ସୂତମାନେ ବୀଣା ମାରୁଥିଲେ। ରାନୀମାନେ ହସି, ଖେଳି, ତାଙ୍କୁ ଫୁଲରେ ଭିଜାଇ, ଯକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୁବେରଙ୍କ ପରି କୃଷ୍ଣ ଖେଳୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅଲଂକାର ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ଚଉଡ଼ା ଚେଷ୍ଟ ମାଳାରେ କୁମ୍କୁମ ଲଗିଥିଲା, ଚୁଲି ଖେଳରେ ଖୋଲିଯାଇଥିଲା, ତିନି ରାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଖେଳୁଥିଲେ। ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା, ଗାୟିକା, ବାଦକ ଓ ରାନୀମାନେ ପାଇଁ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଅଲଂକାର ବିତରଣ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ଖେଳ, ହାସ୍ୟ, ଚାହାଣି, ରସିକ ଚଟୁକଥା ଓ ଆଲିଙ୍ଗନରେ କୃଷ୍ଣ ରାନୀମାନେ ମନକୁ ମୁଗ୍ଧ କରିଦେଲେ। ଏହି ଭଳି ଦିନ ଯାଉଥିଲା, ରାନୀମାନେ ମୁକୁନ୍ଦ ଭାବନାରେ ମନସ୍ଥ ହୋଇ, ତାଙ୍କ କଥା ମୂଢ଼ ଅଥବା ମଦୋନ୍ମତଙ୍କର ଭଳି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା। ସେମାନେ କହୁଥିଲେ—"ହେ କୁରରୀ, ତୁମେ ରାତିରେ ନିଦ୍ରାହୀନ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଛ, ପୃଥିବୀର ନାଥ ରାତିରେ ଆମ ପାଖରୁ ଲୁଚି ଶୁଏ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମ ପରି ତାଙ୍କର ଦୟାଳୁ ଚାହାଣି ଓ ହାସ୍ୟରେ ହୃଦୟରେ ବିଧୁର ହେଉଛ କି?" "ତୁମେ ଚକ୍ରବାକୀ, ରାତିରେ ଆଖି ବନ୍ଦ କରି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଛ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପାଦେ ଦାସୀ ହୋଇଛୁ; କିମ୍ବା ତୁମେ ତୁମ ଚୁଲିରେ ମାଳା ପିନ୍ଧିବାକୁ ଚାହୁଁଛ କି?" "ତୁମେ ମଧ୍ୟ ରାତିରେ ଜଳକୂଳରେ ଅନିଦ୍ରାରେ କ୍ଷୁଦ୍ର କ୍ଷୁଦ୍ର ଶବ୍ଦ କରୁଛ; ମୁକୁନ୍ଦ ତୁମ ହୃଦୟ ଚିହ୍ନ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି କି?" "ହେ ଚନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ କ୍ଷୟରୋଗରେ ଅକ୍ଷମ ହୋଇ ଆଲୋକ ହରାଇଛ, ଆମ ପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବିମୂଢ଼ ହୋଇ ନିରବ ଅଛ କି?