ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ କଥାହେବା ପରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତର ଆଧିପତି ସହିତ, ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହାପୁରୁଷ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ, ସପ୍ତସାଗର, ସପ୍ତପର୍ବତ ଓ ଲୋକାଲୋକ ପରି ଅନେକ ଅବରୋଧ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୈବ୍ୟ, ସୁଗ୍ରୀବ, ମେଘପୁଷ୍ପ ଓ ବଳାହକ ନାମକ ଘୋଡ଼ାମାନେ ନିଜ ମାର୍ଗ ହରାଇ ଅନ୍ଧକାରରେ ଅଳସିଗଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଯୋଗେଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ଏଗୋଟିଏ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି ସାମ୍ନାକୁ ପଠାଇଲେ। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ମନସ୍ପତି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଏହି ଘନ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଭେଦି, ତାହାର ତୀବ୍ର ତେଜରେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଚିରିଦେଲା, ଯେପରି ରାମଙ୍କ ବାଣ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଭେଦି ଦିଏ। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଖୋଲା ମାର୍ଗ ଦେଖି, ଅର୍ଜୁନ ସେହି ଅନ୍ଧକାର ପରେ ଅପାର ତେଜ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାହାର ତୀବ୍ର ପ୍ରଭା ଦ୍ୱାରା ଚକିତ ହୋଇ ନିଜ ଦୁଇ ଚକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ପରେ, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ହୋଇ ସେ ତରଙ୍ଗମାଳା ଭରା ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ହଜାର ହଜାର ମଣିର ଶିଖରରେ ଅତି ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଶୋଭାମୟ ଏକ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମହଲ ଦେଖିଲେ। ସେହି ମହଲରେ ଥିଲା ଏକ ଅନନ୍ତ ମହାନାଗ, ହଜାର ମୁଣ୍ଡି, ତାହାର ଫଣା ମାଣିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଦୁଇ ଭୟାନକ ଚକୁ, ଶୁଭ୍ର ପାହାଡ଼ ପରି ଦେହ ଓ ନୀଳ କଳା ଜିଭା। ସେ ନାଗର ଶୁଭ୍ର ଶେଯ୍ୟାରେ ବସିଥିଲେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଭୁ, ଅପରିମିତ ମହିମାର ସ୍ୱାମୀ, ମହାପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଘନ ମେଘ ପରି କଳା, ପୀତାମ୍ବର ପିଣ୍ଧିଥିବା, ଶାନ୍ତ ମୁଖ ଓ ବିଶାଳ ଚକୁ ଅତି ଶୋଭାମୟ। ପ୍ରଭୁ ମୁଣ୍ଡରେ ମହାମୁଲ୍ୟବାନ ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ, ହଜାର ଘୁଞ୍ଚି ଚୁଲ ଚାରିପାଖରେ ତେଜର ଅଭା ଘେରିଛି, ଅଠିଏ ଦୀର୍ଘ ଶୋଭାମୟ ହାତ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଓ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ଅନନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅଚ୍ୟୁତ ନମସ୍କାର କଲେ, ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ଭୟାନକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ତାହାପରେ, ସମସ୍ତ ମହାନ୍ତଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି, ଯେପରି ଧର୍ମ ଭୂମିରେ ରକ୍ଷିତ ହେଉ। ତୁମେ ମୋର ଅଂଶର ଅଂଶାବତାର ଭାବରେ ଅସୁର ଭାର ନାଶ କରି ଶୀଘ୍ର ଫେରିଯିବା। ଯଦିଓ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛ, ତଥାପି ନର ଓ ନାରାୟଣ ଭାବରେ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ କଳ୍ୟାଣ ପାଇଁ ତୁମେ ତପସ୍ୟା କର।" ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଦିଗ୍ଦର୍ଶନା ପାଇଁ, ସେ ଦୁଇ କୃଷ୍ଣ 'ଓଁ' କହି ନମସ୍କାର କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନେଇ ବାହାରି ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ବବତ୍ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଲେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଓ ବୟସ୍ ଅନୁଯାୟୀ ଫେରାଇଦେଲେ। ପାର୍ଥ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ବୈଷ୍ଣବ ଧାମ ଦେଖି ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ ଓ ମନେ କଲେ, ମାନବମାନେ ଯେଉଁ କୌଶଳ ଦେଖାନ୍ତି, ସେସବୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟାର ଫଳ। ଏପରି ଅନେକ ଚମତ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ସମୟ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ ଦେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗରେ ବର୍ଷା ଦେଇଥାନ୍ତି। ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରି, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କ ସଂହାର କରି, ଧର୍ମକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ଦ୍ୱାରକା ନଗରରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ, ବୃଷ୍ଣିମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ। ଏଠାର ମହଲଗୁଡ଼ିକ ଯୁବତୀମାନେ ଶୋଭାମୟ ଭୂଷା ଓ ଖେଳାରେ ମନୋରମ ଚମକ ଦେଖାଉଥିଲେ। ରାସ୍ତା ହେଉଥିଲା ହମେଶା ଦ୍ରୁତ ଚଳାଚଳ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ, ଯୋଦ୍ଧା, ଘୋଡ଼ା ଓ ସୁନାର ରଥର ଭିଡ଼। ବାଗିଚା ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ପୁଷ୍ପମୟ ଗଛର ଶାରୀ, ମଧୁମକ୍ଷୀକା ଓ ପକ୍ଷୀର ଗାନରେ ଗୁଞ୍ଜିଥାଉଥିଲା। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଷୋଳ ହଜାର ରାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରିୟ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ମହଲରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ପୁଷ୍ପର ଗନ୍ଧ ଭରା ପବିତ୍ର ଜଳ, ପଦ୍ମ, କମଳ, ନୀଳ କମଳ ଓ ପକ୍ଷୀର ଚିର୍ପିଂ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ରାନୀମାନେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ କୁମ୍କୁମ ଲେପି ସ୍ନାନ କରାଉଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ମଦଳ, ଝାଞ୍ଜ, ଦୁନ୍ଦୁଭି ଓ ବାଦ୍ୟମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଉଥିଲା। ରାନୀମାନେ ହସି ହସି ତାଙ୍କୁ ଫୁଲ ଛିଟିଁ ଦେଉଥିଲେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଯକ୍ଷପତି ଯକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସହ ଖେଳିଥାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଭିଜା ପୋଶାକ, ଚିରିଥିବା ଚେହେରା, ଫୁଲର ମୁଟି ଦେଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଖେଳାଉଥିବା ଏହି ରାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ ଦେଉଥିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ଚନ୍ଦନ ଲେପିତ ମାଳା, ଖେଳ ଓ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଖୋଲିଯାଇଥିବା ଚୁଲ, ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ଓଷ୍ମାନ୍ତିତ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ହାତୀ ମହିଳା ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା, ଗାୟିକା, ବାଦକ, ଓ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଖେଳ ପୋଶାକ ଦେଉଥିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ରାନୀମାନଙ୍କ ସହ ହାସ୍ୟ, ଦୃଷ୍ଟି, ଚଳାଚଳ, ରସିକ ଅଳିଙ୍ଗନ ଓ ଚମତ୍କୃତିରେ ତାଙ୍କ ମନକୁ ବନ୍ଧି ଦେଇଥିଲେ। ସେମାନେ ମୁକୁନ୍ଦ ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ମଦୋନ୍ମତ ବା ମୂଢ଼ ମନିଷ୍ୟ ପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାଷାରେ କଥା ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଏମିତି ଥିଲା—"ହେ କୁରରୀ, ତୁମେ ରାତିରେ ନିଦ୍ରାହୀନ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଛ, ଯେପରି ଆମେ ଲୋଟସ୍-ନେତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟାଳୁ ଚାହାଣି ଓ ହସରେ ହୃଦୟ ଭିନ୍ନ।" "ହେ ଚକ୍ରବାକୀ, ତୁମେ ରାତିରେ ଚୁପ୍ଚାପ କାନ୍ଦୁଛ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଦାସୀତ୍ୱ ପାଇଛୁ; କିମ୍ବା ତୁମେ ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ଲଗାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ?" "ତୁମେ ଜଳକୂଳେ ସବୁବେଳେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଛ, ମୁକୁନ୍ଦ ତୁମ ଆତ୍ମାର ଚିହ୍ନ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି କି? ଏହି ଦୁଃଖ ସହିବା ଦୁର୍ଲଭ।