କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉପରେ ଦୁଃଖ ଓ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୋର ମୂର୍ଖତା ଦେଖ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ତାଙ୍କର ଗର୍ବିତ କଥାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିଥିଲି।” ସେଉଁଠି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ବଳରାମ କିମ୍ବା କେଶବ—କେହି ମୋ ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆଉ କେଉଁଠି ଆଶା କରିବି? ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମିଥ୍ୟା କଥା, ତାଙ୍କର ଗର୍ବ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ଉପରେ ଲାଜ୍ଜା! ତିନି ଭାଗ୍ୟର ନିୟମକୁ ବିପରୀତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ମୂଢତା। ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିଙ୍କ ଶାପ ପରେ, ଫଳ୍ଗୁନୀ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରେ ଭରସା କରି ସମ୍ୟମନୀକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ଯମ ରାଜା ବସନ୍ତି। ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ନପାଇ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତାପରେ ଅଗ୍ନି, ନିରୃତି, ସୋମ, ବାୟୁ ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପୁରୀକୁ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି ଗଲେ। ରସାତଳ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ଦେଖିଲେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେଉନାହିଁ, ତେଣୁ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚାଇଲେ। କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଦେଖେଇବି, ନିଜକୁ ଅପମାନ କରନି। ଯିଏମାନେ ଆମର ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ।” ଏହିପରି କହି, କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ବସି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ ସାତ ଦ୍ୱୀପ, ସାତ ସମୁଦ୍ର, ସାତ ପର୍ବତ, ଏବଂ ଲୋକାଲୋକ ପରିଯାନ୍ତ ଅତିକ୍ରମ କରି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୈବ୍ୟ, ସୁଗ୍ରୀବ, ମେଘପୁଷ୍ପ ଓ ବଳାହକ ନାମକ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ରାସ୍ତା ହରାଇଗଲେ। ଦେଖି କୃଷ୍ଣ, ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାମୀ, ନିଜ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି ଆଗକୁ ପଠାଇଲେ। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ମନସ୍ପତି ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଘନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଭେଦି ଚାଲିଗଲା, ଯେପରି ରାମଙ୍କ ବାଣ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଭେଦିଯାଏ। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଖୋଲା ରାସ୍ତାରେ ଅର୍ଜୁନ ଉପର ଅନ୍ଧକାର ଉପରେ ଅସୀମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଦେଖିଲେ। ଏହି ତୀବ୍ର ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଚକିତ ହୋଇ, ସେ ଦୁଇ ଆଖି ମୁହଁ ଦେଲେ। ପଛରେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ତାଳ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଶାଳ ତରଙ୍ଗ ଓ ହଜାର ରତ୍ନମୟ ମଣ୍ଡପ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ଅସୀମ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ବିଶାଳ ସର୍ପକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଫଣି ରତ୍ନର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲା, ଦୁଇଟି ଭୟଙ୍କର ଆଖି, ପାହାଡ଼ ପରି ଧଳା ଦେହ ଓ ନୀଳ କଳିଆ ଜିଭା। ସେହି ସର୍ପ ଉପରେ ଶୁଭ୍ର ଆସନରେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ, ଘନ ମେଘ ପରି ଶ୍ୟାମଳ ଦେହ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶାନ୍ତ ମୁଖ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଆଖି ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ମହାପୁରୁଷ ମୁକୁଟ ଏବଂ ମହାମୂଲ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗିତ କେଶ ଚମକୁଥିବା ତେଜରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା, ଅଷ୍ଟବାହୁ ଶୋଭାମାନ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଧାରଣ କରି, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଓ ଭୂଷିତ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଅଚ୍ୟୁତ ସେହି ଅନନ୍ତ ସ୍ୱରୂପକୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଓ ଆଦରରେ ଶିର ନମାଇଲେ। ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାମୀ, ହସୁଥିବା ମୁଖ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି, ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ମୋ ଅଂଶ ଅବତାର, ଭୂମିର ଦୁଷ୍ଟ ଭାର ହରିବା ପରେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଯାଅ। ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ—ନର ଓ ନାରାୟଣ—ଏହି ଲୋକର ସ୍ଥିରତା ଓ ଜନମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର।" ପରମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ଦୁଇ କୃଷ୍ଣ ‘ଓମ୍’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଫେରିଲେ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ତାଙ୍କ ଆକୃତି ଓ ବୟସ୍ ଅନୁଯାୟୀ ଫେରାଇଦେଲେ। ଏହି ବୈଷ୍ଣବ ଧାମ ଦେଖି ପାର୍ଥ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ, ଏବଂ ମନେ କଲେ ଯେ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କୌଶଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃପା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଏହିପରି ଅନେକ ଅଶ୍ଚର୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେ ଭୂମିରେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ରାଜା ହେବା ପରେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି। ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନେ ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହେଲେ, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା। ଶୁକଦେବ କହିଲେ, ଏପରି ଦ୍ୱାରକାରେ ଅନେକ ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ସ୍ୱନିଜ ନଗରୀରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସୁଖରେ ବସୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସୋଲହ ହଜାର ରାଣୀ ମହଳରେ ଯୌବନ ରୂପରେ ଶୋଭିତ, ରଙ୍ଗିନ ଶୂଭ୍ର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ବଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଖେଳରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ, ମହଳ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଭା ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ରଥ, ହାତୀ, ଯୋଦ୍ଧା, ସୁନା ହେଉଥିବା ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ଭରିଥିବା ରସ୍ତା ସଦା ଚଞ୍ଚଳ ଥିଲା। ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଅଟାରେ ଫୁଲ ଗଛର ଶାରି ଭରିଥିଲା, ମଧୁମକ୍ଷୀକା ଓ ପକ୍ଷୀର ଗୀତରେ ଗଞ୍ଜିଯାଉଥିଲା। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ରାଣୀମାନେ ସହ ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ମହଳରେ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଦେଖାଇ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରିୟପତି ଭାବେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ପୁଷ୍ପରେ ଭରିଥିବା ପ୍ରବାହ ଓ ଚିରୁନି ଚିରୁନି ପକ୍ଷୀର ମଧ୍ୟରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ଖେଳେଇଥିଲେ। ରାଣୀମାନେ ସଫ୍ରନ ଲାଗିଥିବା ଅଂଗରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଢୋଲ, ମଞ୍ଜିରା, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ତନ୍ତୁବାଦ୍ୟର ଧ୍ୱନିରେ ମହଳ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା। ରାଣୀମାନେ ହସି ହସି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚିଟାଇ ଜଳ ଛିଟିଉଥିଲେ, ସେଉଁଠି କୃଷ୍ଣ ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯକ୍ଷପତି ପରି ଖେଳୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ରାଣୀମାନେ ପୋଶାକ ଭିଜାଇ, ଅନ୍ତଃବସ୍ତ୍ର ଓ ଚଉଡ଼ା ଉଦର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ରଙ୍ଗରେ ମୁଗ୍ଧ ମୁଖରେ ଫୁଲ ଛିଟି ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିଲେ।