ଏକ ଦିନ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ମୃତ ଶିଶୁକୁ ନେଇ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ଯାଇ ଦୁଃଖରେ ବିଲାପ କରି ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦେଖାଇଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏହି ରାଜା ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରି, ଧୂର୍ତ୍ତ, ଲୋଭୀ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁକ୍ତିରେ ଆସକ୍ତ, ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୋ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି।” ସେ ଅନ୍ୟ ପରିବାର ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି କହିଲେ, “ରାଜା ଯଦି ହିଂସାରେ ଆନନ୍ଦ ନେଉଛନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥାଆନ୍ତି, ତେବେ ଜନସାଧାରଣ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ହୋଇ ଦରିଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି।” ଏହି ଭାବେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ତୃତୀୟ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେମାନେକୁ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ଛାଡ଼ି ଏହି ବିଲାପ କରି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ଏକ ସମୟରେ, କେଶବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅର୍ଜୁନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନବମ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ଘରେ କଣ ଅଭାବ ଅଛି? ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ଅଛନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧନ, ପତ୍ନୀ ଏବଂ ପୁତ୍ରସହିତ ବିଲାପ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ତ କଳଙ୍କିତ ଏବଂ ମିଥ୍ୟାବେଶୀ। ମୁଁ ତୁମ ଶିଶୁମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିବି; ଯଦି ମୁଁ ମୋ ପ୍ରତିଯୋଗ କରିପାରିବିନାହିଁ, ତେବେ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପାପ ଶୁଦ୍ଧ କରିବି।” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ସଙ୍କର୍ଷଣ, ବସୁଦେବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ—ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଏବଂ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଅଜୟ ରଥର ଅଧିପତି, ସେମାନେ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲେନାହିଁ। ତେବେ, ତୁମେ କିପରି ଏହି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ? ଏହା ଶିଶୁ ଭାବରୁ ହେଉଛି। ଆମେ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରୁନାହିଁ।” ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, “ମୁଁ ସଙ୍କର୍ଷଣ, କୃଷ୍ଣ, କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ନୁହେଁ; ମୋ ନାମ ଅର୍ଜୁନ, ମୋ ଧନୁ ଗାଣ୍ଡୀବ। ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ଶକ୍ତିକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତୁନାହିଁ, ଯାହା ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଛି; ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରି, ମୁଁ ତୁମ ଶିଶୁମାନେକୁ ଫେରାଇ ଦେଇବି।” ଫଳଗୁନଙ୍କ ଏହି ଆଶ୍ୱାସନ ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟ ଆସିଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଭ୍ରାମ ହୋଇ ଅର୍ଜୁନକୁ ଡାକିଲେ: “ମୋ ଶିଶୁକୁ ମୃତ୍ୟୁରୁ ରକ୍ଷା କର!” ଅର୍ଜୁନ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହେଇ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ କରି, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ତାଣିଲେ। ସେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମକୁଠିକୁ ଆଗ, ପଛ, ଉପର, ତଳ—ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଏକ ଖୋପ ତିଆରି କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଶିଶୁ ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ବେଳେ, ଶିଶୁ ଦେହ ସହିତ ଆକାଶକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ଏହା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉପରେ ଅପରାଧ ଲଗାଇ କହିଲେ: “ମୁଁ ତାଙ୍କ ଗର୍ବିତ ଶବ୍ଦକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରି ମୂଢ଼ ହୋଇଛି। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ରାମ, କେଶବ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲେନାହିଁ; ତେବେ ଅନ୍ୟ କିଏ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ?” ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମିଥ୍ୟା ଶବ୍ଦ, ତାଙ୍କ ଗର୍ବ ଏବଂ ଧନୁ, ଦୁଃଖରେ ନିନ୍ଦା କଲେ; ତାଙ୍କର ଭ୍ରମ, ତାଙ୍କର କର୍ମ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ, ଫଳଗୁନ ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନରେ ଭରସା କରି ଶୀଘ୍ର ସମ୍ୟମନୀକୁ, ଯମରାଜଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ନପାଇ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ନିରୃତି, ସୋମ, ବାୟୁ, ଏବଂ ବରୁଣଙ୍କ ସହରକୁ ଗଲେ। ରସାତଳ, ସ୍ୱର୍ଗ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଗଲେ; ଶିଶୁକୁ ନପାଇ, ପ୍ରତିଯୋଗ ପୂରଣ କରିପାରିଲେନାହିଁ, ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ। କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ଦେଖାଇଦେବି; ନିଜକୁ ଅପମାନ କରନ୍ତୁନାହିଁ। ଯେମାନେ ଆମ ପବିତ୍ର କୀର୍ତି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ ହେବେ।” ଏହିପରି କଥା କହି, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯାଇଲେ। ସେ ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ, ସପ୍ତ ସାଗର, ସପ୍ତ ପର୍ବତ ଏବଂ ଲୋକାଲୋକ ଅତିକ୍ରମ କରି ଭିତରକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ଶୈବ୍ୟ, ସୁଗ୍ରୀବ, ମେଘପୁଷ୍ପ ଏବଂ ବଳାହକ ଘୋଡ଼ା ଦିଅଁ-ଦିଅଁ ହୋଇ ଅନ୍ଧକାରରେ ହେଇଗଲା। କୃଷ୍ଣ, ଯୋଗମାଷ୍ଟରଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ଏକ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ ଆଗକୁ ପଠାଇଲେ। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ମନ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଘନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ତେଜରେ ଭାଗ କରିଦେଲା, ଯେପରି ରାମଙ୍କ ତୀର ଏକ ସେନାକୁ ବିଭାଜିତ କରେ। ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା ପଥରେ, ଅର୍ଜୁନ ଏହି ଅନ୍ଧକାର ପରେ ଅସୀମ ତେଜ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ତେଜରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଦୁଇ ଆଖି ବନ୍ଦ କଲେ। ପବନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରତ୍ନ ଶ୍ରମାଳି ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରହିଥିବା ରୂପାଳୀ ମହଳ ଦେଖିଲେ। ମହଳ ଭିତରେ ଏକ ଅସୀମ, ବଡ଼ ନାଗ ଥିଲା, ଏହାର ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ମୁଣ୍ଡରେ ରତ୍ନ ତେଜରେ ଚମକୁଥିଲା, ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ଆଖି, ପାହାଡ଼ ପରି ଧଳା ଦେହ, ନୀଳ କଳା ଜିହ୍ବା। ସେ ନାଗର ଉପରେ ସୁବିଧାଜନକ ଆସନରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ବ୍ୟାପକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଘନ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଶ୍ୟାମ, ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ, ଶାନ୍ତ ମୁହଁ, ଚମକୁଥିବା ଆଖି ସହିତ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ରତ୍ନମୟ ମୁକୁଟ ଏବଂ କଣ ଆଲଙ୍କାର, ହଜାର ଗୋଲାକାର କେଶ ତେଜ ଅଞ୍ଜଳିରେ ବନ୍ଧା, ଆଠ ଦୀର୍ଘ ହାତ, କୌସ୍ତୁଭ ରତ୍ନ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ତାରା ମାଳା ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ଏହି ଅସୀମ ଆତ୍ମାକୁ ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଅର୍ଜୁନ ଭୟାନକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ତାପରେ ମହାପ୍ରଭୁ ହସି ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶବ୍ଦରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଦୁଇଜଣକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ଏଠାରେ ଆଣିଛି, ଭୂମିରେ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ। ତୁମେ ମୋ ଅଂଶର ଅବତାର, ଭୂମିର ଭାର ନଶ୍ଟ କରି ଶୀଘ୍ର ଫେରିଯାଅ।