ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ— ଭୃଗୁ ମହାର୍ଷି ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୃଦୁ କଥା କହୁଥିବା ବେଳେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଶାନ୍ତି ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଭରିଗଲା, ଭକ୍ତିରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁପାଥରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରିଗଲା ଏବଂ ସେ ନିରବ ହେଇଯାଇଲେ। ଏହିପରେ, ଭୃଗୁ ମୁନି ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷିମାନଙ୍କର ସଭାକୁ ପୁନଃ ଫେରିଗଲେ ଓ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂ ଅନୁଭୂତ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ସନ୍ଦେହ ହୀନ ହେଲେ ଏବଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିକ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖାଇଲେ, କାରଣ ସେଠାରୁ ଶାନ୍ତି ଓ ନିର୍ଭୟତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଭଗବାନଠାରୁ ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ, ଅଷ୍ଟ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ଆତ୍ମାର ମଲିନତା କୁ ଦୂର କରୁଥିବା କୀର୍ତ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଯେଉଁ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ଶାନ୍ତ, ସମବୃତ୍ତି ଓ ନିର୍ମମତା ସହିତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ତିର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଘୋଷିତ କରାଯାଏ। ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରୂପ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ଅବତାର, ଯାହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜର ଇଷ୍ଟଦେବତା ଭାବେ ମାନନ୍ତି, ଯେଉଁ ଶାନ୍ତ, ନିର୍ଲୋଭ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କୌଣସି ଫଳ ଆଶା କରିନଥିବା ବେଳେ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତିନିପ୍ରକାର ଜୀବ— ରାକ୍ଷସ, ଅସୁର ଓ ସୁରମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି; ଏହି ପବିତ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ହିଁ ଉପାୟ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ସାରସ୍ୱତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଲୋକଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ଚରଣକମଳର ସେବା କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ଆମୃତ କଥା, ଯାହା ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କ ଚରଣକମଳର ଗନ୍ଧରେ ମଧୁର ଏବଂ ସଂସାର ଭୟ ଦୂର କରେ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଦୁଃଖ ଏବଂ ଦୈନ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଛନ୍ତି— ଏକଥର, ଦ୍ୱାରକାରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜନ୍ମନୂତନ ପୁଅ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁଥିବା ସହିତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃତ ଶିଶୁକୁ ରାଜଦ୍ୱାରରେ ରଖି ଦୁଃଖ ଓ ବେଦନାରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି କହିଲେ— “ଏହି ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀ, ଧୂର୍ତ୍ତ, ଲୋଭୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁକ୍ତିରେ ଆସକ୍ତ ଥିବାରୁ ମୋର ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି। ଯେଉଁ ରାଜା ହିଂସାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନଥିବା, ସେଠାରେ ପ୍ରଜାମାନେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଦରିଦ୍ର ହୁଅନ୍ତି।” ଏଭଳି ଭାବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଣି ସେମାନଙ୍କୁ ରାଜଦ୍ୱାରରେ ରଖି, ଏହି ଦୁଃଖାନୁରଣ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, କେଶବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଅବସରରେ, ଅର୍ଜୁନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ଘରେ କଣ ଅଭାବ ଅଛି? ଏଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ଉପସ୍ଥିତ। ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧନ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁଅ ନେଇ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରୂପେ ଥିବାମାନେ ମାନ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ବେଉଁ ମାନ୍ୟ ନାମମାତ୍ର ପାଇଁ ଅପମାନରେ ରହନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସହାୟ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବି; ଯଦି ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ନ କରିପାରିବି, ତେବେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି।” ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: “ସଙ୍କର୍ଷଣ, ବାସୁଦେବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ (ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ), ଏବଂ ଅନିରୁଦ୍ଧ (ଯାହାଙ୍କ ରଥ ଅଜୟ) ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ, ତୁମେ କିପରି ଏହି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଆମେ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରୁନାହୁଁ।” ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ସଙ୍କର୍ଷଣ, କୃଷ୍ଣ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣପୁତ୍ର ନୁହେଁ; ମୋ ନାମ ଅର୍ଜୁନ, ମୋର ଧନୁଷ୍ୟ ଗାଣ୍ଡୀବ। ମୋର ଶକ୍ତିକୁ ଅବମାନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯାହା ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛି; ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ବିଜୟ କରି, ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତ ପୁଅକୁ ଫେରାଇ ଦେବି।” ଏପରି ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ୱାସିତ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଦେଖି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାର ଡିଉଁ ହେବା ସମୟ ଆସିଲା, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ— “ମୋ ଶିଶୁକୁ ମୃତ୍ୟୁରୁ ରକ୍ଷା କର!” ଅର୍ଜୁନ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୂଚିତ ହୋଇ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଲେ ଓ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି ତୟାରି ହେଲେ। ପ୍ରସୂତି ଘରକୁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଘେରି ଦେଲେ, ତଳ, ଉପର, ଚାରିଓପଟେ ତୀରର ଖଞ୍ଜ ତିଆରି କଲେ। ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଯେତେବେଳେ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଶିଶୁଟି ରଡ଼ୁଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଶରୀର ସହିତ ଆକାଶରେ ଗଲା ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉପରେ କ୍ଷୁଭ୍ଧ ହୋଇ କହିଲେ— “ମୋର ମୂର୍ଖତା ଦେଖ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଅଭିମାନୀ କଥା ବିଶ୍ୱାସ କରିଥିଲି। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ରାମ, କେଶବ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ଅନ୍ୟ କିଏ ପାରିବ? ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମିଥ୍ୟା କଥାକୁ ଲଜ୍ଜା, ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ଓ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଲଜ୍ଜା; ତିନି ଭାଗ୍ୟର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।” ଏଭଳି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିଙ୍କ ଶାପ ପାଇ ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ଜ୍ଞାନରେ ଭରସା କରି, ଶୀଘ୍ର ସମ୍ୟମନୀ— ଯେଉଁଠାରେ ଯମ ରହନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ନ ପାଇ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ନିରୃତି, ସୋମ, ବାୟୁ, ବରୁଣଙ୍କ ସହରକୁ ଗଲେ। ରସାତଳ, ସ୍ୱର୍ଗ, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଗଲେ; କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ନ ପାଇ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ନ କରିପାଇ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚାଇଲେ। କୃଷ୍ଣ କହିଲେ— “ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ କେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି ଦେଖାଇଦେବି; ନିଜକୁ ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଆମ ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତିକୁ ସ୍ଥାପିତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ।