ଏହି କଥାରେ, ଯେଉଁଠି ଭଗବାନଙ୍କର ଅନନ୍ୟ ମହିମା ବିବୃତି ହେଉଛି, ସେଠି କହାଯାଏ—ଯେଉଁମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚିନିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସୁଭ ଓ ଅସୁଭ ଯାହା କି ଭଗବାନଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଥିରେ ଥିବା ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ ବିଚାର କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଦେହୀମାନଙ୍କର କଥା ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ! ତୁମେ ଗୁଣମୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତିଏକ ଯୁଗରେ ଅବିରତ ଭାବେ ଗାଇଯାଉଛ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପଥରେ ପ୍ରେରିତ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗର ଅଧିପତିମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଅନନ୍ତ! ତୁମ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେଇ ସାବର୍ଣ୍ଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦ୍ୱୀପ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଅପରିମିତ ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି। ଯେପରି ଧୂଳିକଣା ବାୟୁ ସହିତ ଆକାଶରେ ଭାସେ, ସେପରି ବେଦ, ସମୟ ସହିତ, ତୁମରେ ବିଲୀନ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ତୁମରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଫଳ ଦେଉଛି, ଏବଂ ଅସତ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେମାନେ ତୁମରେ ଶେଷ ଲଭେ। ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ସନନ୍ଦନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, କାରଣ ସେ ଆତ୍ମପଥର ଜ୍ଞାନୀ। ଏହିପରି ଉପଦେଶ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ବେଦ, ପୁରାଣ ଓ ଉପନିଷଦର ସାର, ଯାହା ପୂର୍ବତନ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଏବଂ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ଏହି ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଉପଦେଶକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଧାରଣ କରି, ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ବାସ କର, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଭିଲାଷାକୁ ଦଗ୍ଧ କର। ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ଏପରି ଉପଦେଶ ପ୍ରାପ୍ତି ପରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆତ୍ମସଂଯମ ସହିତ, ମୁନି ବୀରବ୍ରତ, ଯିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, କଥା ରଖିଲେ। ନାରଦ କହିଲେ: ଏଇ ପବିତ୍ର ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର, ଯିଏ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ, ସେଇ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷି ଓ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁଁ ମୋ ବାପା, ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲି। ସେଠାରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଏବଂ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ନାରାୟଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିବା ଉପଦେଶ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏହିପରି, ରାଜା! ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ଆମେ ସେଇ ବିଷୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛୁ—କିପରି ମନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲଗିଥାଏ। ଯିଏ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷକୁ ଦେଖିଥାଏ, ଯିଏ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଜୀବ ଓ ଅଧିପତିଙ୍କ ନାଥ; ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି କରି ଏହି ଜଗତକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି; ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଦେହୀ ଆତ୍ମା, ଜଣେ ଶୁଅ ପକ୍ଷୀ ନିଜ ଘୋସ କେମିତି ଛାଡ଼ି ଯାଏ, ସେପରି ଛାଡ଼ିଦେଉଛି—ସେଠି ଏହି ଅନାଦି ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ହରିଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଧରେ 'ବେଦର ସ୍ତୁତି' ନାମକ ଏହି ସପ୍ତାଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ, ରାଜା ପଚାରିଲେ: ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ଅସୁଭକୁ ସୁଭ ବୋଲି ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଧିକାଂଶ ଧନୀ ରାଜାମାନେ, କିନ୍ତୁ ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ନୁହଁନ୍ତି। ଏହି ବିଷୟରେ ଆମର ଗଭୀର ସନ୍ଦେହ ଅଛି: ଦୁଇ ପ୍ରକୃତିର ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିଥିବା ଲୋକମାନେ କିଏ ଭିନ୍ନ ଫଳ ପାଆନ୍ତି? ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଶିବ, ସଦା ଶକ୍ତି ସହିତ ଏକତ୍ର, ତିନି ପ୍ରକାର—ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍, ତମସ୍; ଏହିପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତିନି ପ୍ରକାର। ତାଙ୍କଠାରୁ ଷୋଡ଼ଶ ପ୍ରକାରର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ହରି କିନ୍ତୁ ଗୁଣାତୀତ, ପରମ ପୁରୁଷ, ପ୍ରକୃତିରୁ ପାରେ; ସେ ସାକ୍ଷୀ, ନିରୀକ୍ଷକ—ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଲୋକ ଗୁଣମାନେ ଠାରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭନ୍ତି। ଯେବେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେଲା, ତୁମର ପିତାମହ ରାଜା, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଧର୍ମ ଶୁଣି, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ କଲେ। ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କର ଏକାଗ୍ର ସେବାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ମାନବମାନେର ସ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଯଦୁବଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ସେ, ଉପଦେଶ କଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କୁ ମୁଁ ବିଶେଷ କୃପା କରେ, ତାଙ୍କର ଧନ ଦେଉଛି; ତାପରେ, ତାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି, ସେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଆଉ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯେବେ ସେ ଚେଷ୍ଟାରେ ବିଫଳ ଓ ଧନ ଲୋଭରେ ବିମୁଢ଼ ହୋଇ, ମୋ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ କରନ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋର କୃପା ଦେଉଛି। ସେଇ ପରମ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ବ୍ରହ୍ମ, ଚେତନାମୟ, ନିତ୍ୟ ଓ ଅନନ୍ତ—ଏହାକୁ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଜାଣି, ଜ୍ଞାନୀ ସଂସାର ଚକ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭନ୍ତି। ଏହିପରି ମୋତେ ଉପାସନା କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ତେଣୁ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ସେଠାରେ ତାରା-ତରିକାରେ ରାଜ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳିଲେ, ଗର୍ବିତ ଓ ଅବିବେକୀ ହୋଇ, ଆଉ ବଢିଆ ଦାନ ପାଇଁ ମୋତେ ଅବହେଳା କରନ୍ତି। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ବର ଓ ଶାପ ଦେବତା—ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶିବ ଶୀଘ୍ର ବର ଦେଇଦିଅନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମା ଦେଇନାହାନ୍ତି, ଅଚ୍ୟୁତ କଦାଚିତ୍ ଶୀଘ୍ର ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ପୁରାତନ କଥା କୁହାଯାଏ: ବର ଦେଇ, ପର୍ବତନାଥ ଶିବ, ଭୟରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ଏଥିରେ ଏକ ଅସୁର ଥିଲେ, ନାମ ଭୃକ, ଶକୁନିଙ୍କ ପୁଅ; ରାସ୍ତାରେ ସେ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ତିନି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ, ତାହା ପଚାରିଲେ। ନାରଦ କହିଲେ: ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଗିରିଶଙ୍କୁ ଯାଅ, ସେ ଅତି ଛୋଟ ଉପକାର କିମ୍ବା ଦୋଷରେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ କିମ୍ବା କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଯେପରି ସେ ରାବଣ ଓ ବାଣଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଭୃକାସୁର ଦୃତ ଗତିରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ଗଲେ, ନିଜ ଶରୀରର ମାଂସ ଖଣ୍ଡ କଟି, ହରଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ। ସପ୍ତମ ଦିନରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନ ମିଳି, ନିରାଶ ହୋଇ, ତିନି ନିଜ ମୁଣ୍ଡକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାରରେ କାଟିଦେଲେ, ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ତାଙ୍କର କେଶ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା।